Stedenbouw en voorkoop
De voortuinstrook
Veel stadswoningen hebben tussen de straat en de gevel een kleine voortuinstrook. De verkoper heeft ze verhard om er zijn auto te parkeren, er een fietsenberging geplaatst of de gevel naar voren gebracht. Zulke ingrepen zijn vaak aan strenge regels onderworpen, of zelfs verboden. De koper neemt de toestand over, en soms de plicht om de plaats te herstellen: ga ze na vóór u tekent.
Wat is de voortuinstrook?
De voortuinstrook (of achteruitbouwstrook) is het deel van het perceel tussen de rooilijn (de grens met de openbare weg) en de voorgevel van het gebouw. Ze verschilt van de zone voor koeren en tuinen achteraan en van de zijdelingse stroken bij open bebouwing. Haar diepte en bestemming worden bepaald door de ruimtelijke plannen en stedenbouwkundige verordeningen, of door de verkavelingsvergunning (zie rooilijn en inneming).
Ze blijft privé-eigendom: de eigenaar onderhoudt ze en is er aansprakelijk voor. Maar ze vervult deels een publieke functie: ze draagt bij aan het straatbeeld, het groen en de infiltratie van regenwater. Daarom zijn de regels er strenger dan achteraan.
De regels per Gewest
| Gewest | Bron van de regels | Gebruikelijk principe |
|---|---|---|
| Brussel | Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening (GSV), gemeentelijke verordeningen, bijzondere bestemmingsplannen, verkavelingsvergunningen | Voortuinstrook ingericht als tuintje met volle grond, niet bebouwd en niet omgevormd tot parkeerplaats, behoudens beperkte uitzonderingen (toegang, brievenbussen, kleine voorzieningen) |
| Wallonië | Gemeentelijke en gewestelijke stedenbouwkundige richtlijnen, schema's, verkavelingsvergunningen | Lokale regels over constructies, afsluitingen, verharding en toegangen; in principe vergunning nodig om de strook te wijzigen |
| Vlaanderen | Gemeentelijke stedenbouwkundige verordeningen, ruimtelijke uitvoeringsplannen en BPA's, verkavelingsvoorschriften | Lokale, vaak strenge regels; vrijstellingen van vergunning gelden vooral achter de voorgevellijn |
Overal vraagt het omvormen van een voortuin tot parking, het bouwen van een berging, carport of uitbouw aan de voorgevel in principe een vergunning, en de vrijstellingen gelden doorgaans niet voor de voorzijde (zie vrijgestelde werken). De gemeentelijke verordening kan strenger zijn dan de gewestelijke regel: lees ze allebei.
Risicosituaties
- Verharde voortuin die als parkeerplaats wordt gebruikt, soms met een verlaagde boordsteen op het voetpad waarvoor ook een toelating van de gemeente nodig is.
- Berging, afvalberging, carport of veranda aan de voorgevel.
- Afsluiting, muurtje of haag hoger dan toegelaten (zie muren, afsluitingen en hagen).
- Volledig verharde oppervlakte in strijd met de verordening.
- Trap, helling of terras dat verder uitspringt dan de vergunning toelaat.
Een advertentie die « een parkeerplaats voor de deur » aanprijst terwijl de voortuinstrook er geen mag bevatten, is misleidend en kan een vordering van de koper rechtvaardigen (zie vastgoedadvertentie).
Regulariseren of herstellen
Een niet vergunde inrichting kan soms met een regularisatievergunning worden rechtgezet, maar enkel als ze voldoet aan de regels die gelden op het moment van de aanvraag. Verbiedt de regel parkeren in de voortuinstrook, dan is regularisatie in de praktijk onmogelijk: enkel het herstel tot tuintje lost de toestand op (zie een inbreuk regulariseren).
Voorbeeld. Een koper betaalt 420.000 euro voor een woning in de veronderstelling dat hij een parkeerplaats voor de gevel heeft. Na de akte stelt de gemeente de overtreding vast en eist ze het herstel tot tuintje. De koper draagt de herstelwerken en verliest de plaats die hij dacht te kopen. Stelden de advertentie en het compromis die parkeerplaats als verworven voor, dan kan hij zich tegen de verkoper keren, en zelfs tegen de makelaar. De waarde van een parkeerplaats in de stad rechtvaardigt dat u dit punt vóór de ondertekening nagaat.
Valkuilen
- Denken dat een oude inrichting vanzelf gedoogd wordt: ouderdom regulariseert een overtreding niet altijd.
- Afgaan op het straatbeeld: dat alle buren voor hun gevel parkeren, maakt het niet wettig.
- Vergeten dat de verlaagde boordsteen ook onder de wegbeheerder valt.
- Een « private parkeerplaats » in de advertentie of het compromis vermelden zonder het statuut na te gaan.
- Enkel de gewestelijke verordening lezen en niet de gemeentelijke, of omgekeerd.
In het compromis
- De regels voor de voortuinstrook nagaan (gewestelijke of gemeentelijke verordening, vergunning, verkaveling)
- Ze vergelijken met de werkelijke inrichting en de verleende vergunningen
- Een parkeerplaats in de voortuinstrook niet als vergund voorstellen als ze dat niet is
- De werkelijke toestand beschrijven en bepalen wie een eventueel herstel draagt
« De koper werd ingelicht dat de voortuinstrook in 2016 door de verkoper werd verhard en zonder vergunning wordt gebruikt om een voertuig te parkeren. Hij verklaart te weten dat deze inrichting niet strookt met de toepasselijke stedenbouwkundige regels en dat het herstel tot tuintje kan worden geëist, op zijn kosten. De prijs werd met deze toestand rekening houdend vastgelegd. »
Zie ook stedenbouwkundige overtredingen en verkoop van een garage of staanplaats.
Veelgestelde vragen
Mag men zijn auto in de voortuinstrook parkeren?
In Brussel verbiedt de Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening dat in principe. In Wallonië en Vlaanderen hangt het af van de gemeentelijke verordeningen, de plannen en de vergunningen, maar meestal is een vergunning nodig om een voortuin tot parking om te vormen.
Mag men een tuinhuis vóór de woning bouwen?
Zelden zonder vergunning: de vrijstellingen gelden meestal voor de zone voor koeren en tuinen achteraan. In de voortuinstrook zijn constructies vaak verboden of sterk beperkt.
Is een lang geleden aangelegde parkeerplaats in orde?
Niet noodzakelijk. Ouderdom regulariseert een overtreding niet automatisch, en de gemeente kan het herstel eisen. De vergunningen en de toepasselijke regels moeten worden nagegaan.
Kan men parkeren in de voortuinstrook regulariseren?
Enkel als de regels die gelden op het moment van de aanvraag het toelaten. Waar de regel het verbiedt, zoals in principe in Brussel, maakt enkel het herstel tot tuintje een einde aan de overtreding.
Moet een parkeerplaats in de voortuinstrook in het compromis staan?
Ja, met een beschrijving van de werkelijke toestand en het stedenbouwkundige statuut. Ze als vergund voorstellen terwijl ze dat niet is, kan de verkoper en de makelaar aansprakelijk maken.
Wie betaalt het herstel na de verkoop?
In principe de eigenaar van dat moment, dus de koper, want de overtreding volgt het goed. Het compromis kan die last anders verdelen, of er in de prijs rekening mee houden.
Officiële bronnen
- Justel: Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO), artikelen 87 tot 90 (gewestelijke stedenbouwkundige verordeningen)
- SPW Territoire: guide régional d'urbanisme (gewestelijke stedenbouwkundige gids)
- Vlaanderen.be: omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen (vrijgestelde en vergunningsplichtige werken)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.