Stedenbouw

Stedenbouwkundige overtredingen: een pand verkopen zonder verrassingen

Een verschil tussen het pand zoals het er staat en wat vergund werd, is de eerste bron van geschillen na de ondertekening. Hier leest u hoe u het opspoort, wat elk Gewest verplicht te vermelden, en hoe u het in het compromis regelt.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

De feitelijke en de vergunde toestand vergelijken

De werkwijze is altijd dezelfde: verzamel de afgeleverde vergunningen en de stedenbouwkundige inlichtingen van de gemeente, en vergelijk ze plan per plan en kamer per kamer met het echte pand. De meest voorkomende verschillen:

  • een eengezinswoning die in meerdere woongelegenheden of koten is opgesplitst;
  • een veranda, aanbouw, dakkapel, terras op hoogte of tuinhuis zonder vergunning;
  • een handelsgelijkvloers dat woning werd, of omgekeerd;
  • een zolder of kelder die als leefruimte is ingericht;
  • een gevel, dak of schrijnwerk dat gewijzigd werd in een beschermd pand of een gereglementeerde zone.

Vraag de verkoper ook naar de werken die hij uitvoerde of liet uitvoeren, met de data: daar komt het verschil vaak aan het licht.

De informatie die elk Gewest oplegt

GewestBasisWat het compromis en de akte vermeldenAandachtspunt
VlaanderenVlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), artikel 5.2.1Afgeleverde omgevingsvergunningen voor stedenbouwkundige handelingen, meest recente bestemming volgens het plannenregister, herstelmaatregelen of hangende procedures, voorkooprecht, verkavelingsvergunning, as-builtattest, projectbesluitBij de akte: stedenbouwkundig uittreksel van ten hoogste één jaar oud en verwijzing naar artikel 4.2.1 VCRO; raadpleging van het register van handhavingsmaatregelen
BrusselBrussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO)Stedenbouwkundige inlichtingen van de gemeente: bestemming, vergunningen, vastgestelde overtredingenHet vergunde aantal woongelegenheden is vaak de beslissende vraag
WalloniëCode du développement territorial (CoDT)Gewestplan, afgeleverde vergunningen, overtredingen, voorkooprechten, natuurrisico's en beperkingenNotariële inlichtingen al bij de tekoopstelling bij de gemeente opvragen

Oude constructies

Elk Gewest kent, onder voorwaarden, een vorm van vermoeden of tolerantie voor oude constructies. In Vlaanderen bijvoorbeeld worden constructies die vóór 22 april 1962 gebouwd werden in principe geacht vergund te zijn. De voorwaarden zijn streng, verschillen per Gewest en kunnen wegvallen als de overheid de overtreding tijdig vaststelde. Besluit nooit dat een toestand gedekt is zonder het bij de gemeente of de notaris na te gaan, en stel dat vermoeden in het compromis niet voor als een garantie.

De mogelijkheden als een overtreding wordt ontdekt

  • Regulariseren vóór de verkoop: de verkoper vraagt een regularisatievergunning aan. Dat is de veiligste oplossing, maar ze duurt maanden en lukt niet altijd.
  • Opschortende voorwaarde: de verkoop wordt gesloten onder de voorwaarde dat binnen een bepaalde termijn een regularisatievergunning wordt verkregen (zie de opschortende voorwaarde van vergunning).
  • Verkoop in de huidige staat, met kennis van zaken: de koper wordt precies ingelicht over de overtreding en de risico's (boete, herstel), en de prijs houdt er rekening mee. Het compromis beschrijft de overtreding en stelt vast dat die informatie gegeven werd.
  • Herstel door de verkoper vóór de akte, bijvoorbeeld het opheffen van een woongelegenheid te veel of van een onvergund tuinhuis.

Valkuilen

  • De algemene exoneratieclausule (« de verkoper staat niet in voor de stedenbouwkundige conformiteit »): ze beschermt niet tegen een gekende en verzwegen overtreding.
  • Als « opbrengsteigendom » verkopen wat als eengezinswoning vergund is: de koper betaalt voor een rendement dat hij wettelijk niet kan behouden.
  • Verouderde stedenbouwkundige informatie: in Vlaanderen mag het uittreksel bij de akte niet ouder zijn dan één jaar.
  • Stedenbouw en milieu verwarren: een tank, werkplaats of overdekte parking kan onder beide vallen.
  • Aannemen dat regularisatie mogelijk is terwijl de zone het niet toelaat (agrarisch gebied, groengebied).

In het compromis

  • De stedenbouwkundige vermeldingen die het Gewest van het goed oplegt, met de datum van de verkregen inlichtingen
  • De beschrijving van de werken die de verkoper uitvoerde of waarvan hij weet heeft, met of zonder vergunning
  • Het vergunde aantal woongelegenheden, en niet alleen het bestaande aantal
  • De gekozen oplossing bij een overtreding (regularisatie, voorwaarde, herstel, prijs) en wie de kosten draagt
  • Voor een goed in Vlaanderen: de vermeldingen van artikel 5.2.1 VCRO en de verbintenis om bij de akte een recent stedenbouwkundig uittreksel voor te leggen
  • Als bijlage: de stedenbouwkundige inlichtingen en, in voorkomend geval, de vergunningen

Veelgestelde vragen

Kan de koper na de akte de verkoper aanspreken?

Ja, als de overtreding voor hem verzwegen werd. Naargelang het geval kan hij een prijsvermindering, een schadevergoeding of zelfs de nietigverklaring of ontbinding van de verkoop vragen. Daarom is de schriftelijke informatie vóór de ondertekening essentieel.

Een vorige eigenaar is verantwoordelijk voor de overtreding: verandert dat iets?

Voor de overheid kleeft de overtreding aan het goed: de nieuwe eigenaar kan verplicht worden ze te beëindigen. Tussen verkoper en koper bepalen de gegeven informatie en het compromis wie de last draagt.

Hoe lang duurt het om de stedenbouwkundige inlichtingen te krijgen?

Dat verschilt sterk per gemeente, van enkele dagen tot meerdere weken. Vraag ze op zodra u de opdracht krijgt, en controleer of ze op de geplande aktedatum nog geldig zijn.

Mag een pand met een overtreding verkocht worden?

Ja, de verkoop is niet verboden. Maar de koper moet er vóór de ondertekening duidelijk over ingelicht zijn, en het compromis moet zeggen wie de regularisatie of het herstel draagt. Ook de kredietgever van de koper kan eigen eisen stellen.

Is een oude veranda automatisch in orde?

Nee. Enkel constructies die onder een gewestelijk vermoeden vallen, binnen de voorwaarden ervan, worden geacht vergund te zijn. Een veranda die vijftien jaar geleden zonder vergunning gebouwd werd, blijft in principe een overtreding, ook als niemand ze ooit vaststelde.

Wie vraagt de stedenbouwkundige inlichtingen aan?

In de praktijk de notaris of de makelaar, namens de verkoper, bij de gemeente. In Vlaanderen moeten ze al in de publiciteit en in het compromis staan; in Brussel en Wallonië zijn ze onmisbaar om de koper vóór de ondertekening in te lichten.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook