Fiscaliteit
Registratierechten: wat de koper betaalt in elk Gewest
De registratierechten zijn vaak de grootste kostenpost van de koper, en het bedrag verschilt sterk van Gewest tot Gewest. Hieronder vindt u de tarieven die op 3 november 2026 gelden, de gunstregimes voor de eigen woning, de aangekondigde hervorming in Vlaanderen, een tabel met bedragen en wat het compromis er al over moet zeggen.
Wie betaalt, en volgens welk Gewest?
De registratierechten (in Vlaanderen: het verkooprecht) zijn verschuldigd op de verkoop van een onroerend goed en zijn in principe ten laste van de koper. Ze worden berekend op de prijs en de lasten, maar nooit op minder dan de verkoopwaarde van het goed.
Bevoegd is het Gewest waar het goed ligt, niet dat waar de koper woont. Een Brusselaar die in Namen koopt, betaalt de Waalse rechten.
Het compromis zelf moet binnen vier maanden na de ondertekening ter registratie worden aangeboden. In de praktijk worden de rechten bij de authentieke akte betaald als die binnen die termijn wordt getekend (zie onze gids Na de ondertekening van het compromis).
Brussel: 12,5 % en het abattement
Het tarief bedraagt 12,5 %. Er bestaat geen verlaagd tarief voor de eigen woning: het gunstregime is een abattement, een eerste schijf van de prijs die is vrijgesteld.
- Voor een woning bedraagt het abattement de eerste 200 000 €, of een besparing van 25 000 €, als de heffingsgrondslag niet hoger is dan 600 000 €. Voor een bouwgrond is het 100 000 €, met een plafond van 300 000 €.
- Op de datum van het compromis mag geen enkele koper volle eigenaar zijn van de geheelheid van een ander goed dat geheel of gedeeltelijk voor bewoning bestemd is, en mogen de kopers samen niet zo'n goed bezitten.
- Ze moeten er binnen drie jaar na de registratie van de akte hun hoofdverblijfplaats vestigen en die minstens vijf jaar ononderbroken behouden. Anders zijn aanvullende rechten verschuldigd.
- Er bestaat een bijkomend abattement bij een renovatie die de energieprestatie binnen vijf jaar met minstens twee klassen verbetert; de termijn om er te gaan wonen wordt dan vijf jaar.
- Een koper die nog een andere woning bezit, kan het abattement via teruggave krijgen als hij die binnen twee jaar na de akte verkoopt.
Het beroep waarschuwt voor verwarring tussen die regelingen: laat het regime altijd bevestigen door de notaris.
Wallonië: 12,5 % of 3 % voor de eigen en enige woning
Het gewone tarief bedraagt 12,5 %. Sinds 1 januari 2025 geldt voor de aankoop van de eigen en enige woning een verlaagd tarief van 3 %, zonder prijsplafond of inkomensgrens.
- Het vroegere abattement, de woonbonus (chèque-habitat) en het verlaagde tarief van 6 % voor bescheiden woningen zijn door dezelfde hervorming afgeschaft.
- De koper moet er binnen drie jaar na de registratie van de akte zijn hoofdverblijfplaats vestigen (vijf jaar voor een bouwgrond of een woning in aanbouw of op plan) en die minstens drie jaar ononderbroken behouden.
Vlaanderen: 12 % of 2 %, en de aangekondigde verhoging naar 3 %
Het algemene tarief bedraagt 12 % (artikel 2.9.4.1.1 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit). Het daalt tot 2 % voor de aankoop van de enige eigen woning, zonder prijsgrens (artikel 2.9.4.2.11):
- zuivere aankoop van de geheelheid van de woning in volle eigendom door een of meer natuurlijke personen;
- op de datum van de akte bezitten de kopers samen niet de geheelheid van een andere woning of bouwgrond, tenzij ze zich ertoe verbinden die binnen twee jaar te verkopen;
- ze verbinden zich ertoe zich binnen drie jaar na de akte op het adres in te schrijven en die inschrijving minstens een jaar ononderbroken te behouden.
Aangekondigde hervorming: het verlaagde tarief zou van 2 % naar 3 % gaan voor onderhandse overeenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van de goedkeuring van het decreet. Voor een compromis uit 2026 en een akte in 2027 moet de akte verklaren dat de overeenkomst vóór 1 januari 2027 is gesloten; bij een wederzijdse aankoop- en verkoopbelofte zou de datum van de akte bepalend zijn.
De meeneembaarheid van rechten die op een vorige woning zijn betaald, geldt enkel nog voor akten verleden uiterlijk op 31 december 2023.
Rekenvoorbeeld
Rechten die een koper betaalt die aan de voorwaarden van het gunstregime voldoet, vergeleken met het gewone tarief:
| Prijs | Brussel (abattement) | Wallonië (3 %) | Vlaanderen (2 %) | Vlaanderen (3 % aangekondigd) |
|---|---|---|---|---|
| 250 000 € | 6 250 € | 7 500 € | 5 000 € | 7 500 € |
| 400 000 € | 25 000 € | 12 000 € | 8 000 € | 12 000 € |
| 600 000 € | 50 000 € | 18 000 € | 12 000 € | 18 000 € |
Aan het gewone tarief zouden de rechten voor 400 000 € in Brussel en Wallonië 50 000 € bedragen en in Vlaanderen 48 000 €. Daarbij komen het ereloon van de notaris, vastgelegd in een wettelijk degressief barema dat verlaagd is voor de enige eigen woning, de administratieve kosten en de btw: voor een aankoop van 400 000 € in de orde van 5 000 € inclusief btw, en daarna de kosten van de kredietakte als de koper leent (zie Notariskosten).
Indicatieve bedragen. De definitieve afrekening is die van de notaris.
Wat het compromis moet voorzien
- Al bij de onderhandelingen nagaan of de koper aanspraak kan maken op het gunstregime: bezit hij al een goed? koopt hij met meerdere? wil hij er gaan wonen?
- Voor een verhuurd goed nagaan of de koper zich er echt binnen de vereiste termijn kan inschrijven: een lopende huur kan het verlaagde tarief doen verliezen (zie Een verhuurd goed verkopen).
- Een kredietbedrag in de opschortende voorwaarde opnemen dat ook de rechten en kosten dekt.
- In Vlaanderen het compromis met zekerheid dateren en het bewijs bewaren, gezien de aangekondigde verhoging voor 2027.
- Voor een nieuw gebouw dat onder het btw-stelsel wordt verkocht, draagt de constructie btw en kan enkel de grond registratierechten dragen: het compromis moet dat vermelden.
- Aan verkoperszijde: in Wallonië en Brussel kan wie binnen twee jaar na zijn eigen aankoop doorverkoopt, een deel van de betaalde rechten terugkrijgen (60 % in Wallonië). Herinner hem daaraan.
Valkuilen
- Een koper een verlaagd tarief beloven terwijl hij nog de geheelheid van een andere woning bezit die hij niet wil verkopen.
- Vergeten dat in Vlaanderen het ontbreken van een andere woning wordt beoordeeld op de datum van de akte, en niet op die van het compromis.
- In Brussel een goed van 610 000 € kopen: het abattement gaat volledig verloren, zodat 10 000 € meer prijs 26 250 € meer rechten kost.
- De kosten niet in het financieringsplan opnemen: de bank financiert ze niet altijd.
Veelgestelde vragen
Wie betaalt de registratierechten, de koper of de verkoper?
De koper, tenzij het compromis anders bepaalt. Dat is in de drie Gewesten het gebruik.
Geldt het verlaagde tarief als ik in Wallonië koop en in Brussel woon?
Ja, het Gewest van het goed telt. De koper moet aan de Waalse voorwaarden voldoen, onder meer er binnen drie jaar zijn hoofdverblijfplaats vestigen en er minstens drie jaar blijven.
Wat als de koper zich niet binnen de termijn vestigt?
Hij verliest het gunstregime en moet de aanvullende rechten tot het gewone tarief betalen, behalve bij overmacht.
Bestaat het Vlaamse tarief van 2 % nog in 2027?
Er is een verhoging naar 3 % aangekondigd voor compromissen gesloten vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van de goedkeuring van het decreet. Een compromis getekend in 2026 zou 2 % behouden, ook met een akte in 2027.
Kan het Brusselse abattement bij een aankoop met twee?
Ja. De kopers mogen wel niet samen de geheelheid van een andere woning bezitten, en elk van hen moet er binnen de termijn gaan wonen. De notaris gaat de toestand van elke koper na.
Officiële bronnen
- Brussel Fiscaliteit: registratierechten en abattement
- Wallonie.be: verlaagde registratierechten voor de enige eigen woning (Frans)
- Vlaanderen.be: verkooprecht
- Notaris.be: aankoopkosten berekenen
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.