Bijzondere situatie
Een verhuurd goed verkopen: wat het compromis moet regelen
Een verhuurd goed verkoopt u met zijn huurder. De koper neemt de huurovereenkomst over, soms zonder ze lang te kunnen beëindigen, en in Brussel kan de huurder zelfs in zijn plaats kopen. Hieronder leest u wat u verzamelt, de opzegregels per Gewest, de procedure van het voorkeurrecht en wat het compromis moet zeggen.
De huur volgt het goed
Bij een verkoop gaat de huurovereenkomst over op de koper: hij wordt verhuurder, met alle rechten en plichten van de vorige eigenaar. De gewestelijke woninghuurdecreten bepalen dat in de drie Gewesten, en het oud Burgerlijk Wetboek voor de huurovereenkomsten die onder het federale recht blijven vallen. De notaris vermeldt in de akte of het goed verhuurd is en wat de belangrijkste huurvoorwaarden zijn.
Het compromis bepaalt dat de koper het genot van het goed krijgt door de huur te innen vanaf de authentieke akte, en niet door de overhandiging van de sleutels. De huur van de lopende maand wordt op de dag van de akte verdeeld.
De documenten om aan de verkoper te vragen
- De ondertekende huurovereenkomst, met haar aanhangsels, en het bewijs van registratie.
- Het bedrag van de huidige huurprijs, van de lasten of voorschotten, en de laatste indexatie.
- De vorm en het bedrag van de huurwaarborg: geblokkeerde rekening op naam van de huurder, bankwaarborg, of een bedrag dat aan de verhuurder werd overhandigd. In Brussel en in Wallonië mag hij niet meer bedragen dan twee maanden huur.
- De plaatsbeschrijving bij intrede. Zonder plaatsbeschrijving wordt de huurder vermoed het goed te hebben ontvangen in de staat waarin hij het teruggeeft.
- De bevestiging dat er geen opzegging is gegeven, dat er geen achterstallen zijn en dat de huurder geen werken heeft uitgevoerd die tot een vergoeding kunnen leiden.
- Het EPB- of EPC-certificaat, dat in Wallonië sinds een decreet van 2022 de indexatie van de huur voor klassen D tot G beïnvloedt.
Kan de koper de huur beëindigen?
Dat hangt af van de huurovereenkomst, haar datum en het Gewest:
| Situatie | Hoofdregel |
|---|---|
| Brussel, huur van een hoofdverblijfplaats | Geacht gesloten voor negen jaar. Opzegging op elk moment mogelijk voor eigen bewoning of bewoning door een naaste, met een opzegtermijn van zes maanden; bewoning binnen het jaar en minstens twee jaar, anders een vergoeding van achttien maanden huur. |
| Wallonië, huur gesloten sinds 1 september 2018 | Dezelfde principes: negen jaar, opzegging van zes maanden voor eigen bewoning op elk moment, vergoeding van achttien maanden huur als de bewoning uitblijft. |
| Vlaanderen, huur gesloten sinds 1 januari 2019 | De koper neemt de huur over en kan ze enkel beëindigen onder de voorwaarden van het Vlaamse Woninghuurdecreet, zoals de verkoper had gekund. |
| Oude huur die onder het federale recht blijft | Heeft ze vaste datum vóór de verkoop, dan moet de koper ze respecteren. Zo niet, dan kan hij binnen drie maanden na de akte opzeggen om het goed zelf te betrekken, met een opzegtermijn van drie maanden. |
Een koper die er wil gaan wonen, moet dat weten vóór hij tekent. Het is ook een fiscale kwestie: de verlaagde tarieven vereisen dat hij er zich binnen een bepaalde termijn inschrijft (zie Registratierechten).
Brussel: het voorkeurrecht van de huurder
Sinds 6 januari 2024 geven de artikelen 247/1 en 247/2 van de Brusselse Huisvestingscode de huurder met een huurovereenkomst voor zijn hoofdverblijfplaats, die er gedomicilieerd is, een voorkeurrecht: hij kan het goed kopen tegen de voorgestelde prijs en voorwaarden.
- Kennisgeving: vóór de verkoop wordt gesloten, informeert de verhuurder de huurder aangetekend met ontvangstbewijs over zijn voornemen om te verkopen en over zijn recht. De kennisgeving vermeldt onder meer de identiteit van de verhuurder, het adres en de beschrijving van de woning met haar kadastrale perceelidentificatie, de prijs en de voorwaarden. Ze geldt als aanbod tot verkoop. Gebeurt dat niet, dan rust de verplichting op de vastgoedmakelaar of de notaris die met de verkoop is belast, als hij de identiteit van de huurder kent.
- Termijnen: de huurder heeft 30 dagen om te antwoorden; zijn stilzwijgen geldt als verzaking, zijn aanvaarding als verkoop. Wordt het goed uiteindelijk tegen gunstiger voorwaarden verkocht, dan krijgt hij een nieuwe termijn van 7 dagen.
- Wettelijke voorwaarde: elke overeenkomst over een verkoop die onder dat recht valt, wordt onweerlegbaar geacht te zijn gesloten onder de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening van het voorkeurrecht. De notaris controleert de procedure vóór de akte en betekent de huurder, als ze niet werd gevolgd, een kopie van het compromis.
- Uitzonderingen: onder meer huurovereenkomsten van korte duur, verkopen tussen echtgenoten of bloed- en aanverwanten tot de derde graad, de verkoop van de blote eigendom of het vruchtgebruik, de verkoop op lijfrente, de overdracht tussen mede-eigenaars in onverdeeldheid en de verkoop van een volledig gebouw met meerdere huurders.
Voorbeeld: kennisgeving ontvangen op 3 februari 2027, antwoord uiterlijk op 5 maart. Hou in de planning van het compromis rekening met die termijn (zie ook Verkopen aan de zittende huurder).
Handelshuur en pacht
Ook een handelshuur of een pachtovereenkomst volgt het goed, met eigen regels. De pachter heeft bij elke verkoop van het gepachte goed een voorkooprecht: hij moet vóór de akte worden ingelicht over de voorgenomen verkoop en de voorwaarden. Dat recht miskennen heeft zware gevolgen: meld zo'n huur altijd aan de notaris zodra u de opdracht krijgt (zie Handelshuur en Pacht).
In het compromis
- De vermelding dat het goed verhuurd wordt verkocht, met de gegevens van de huur (datum, duur, huurprijs, registratie) als bijlage.
- De datum vanaf wanneer de koper de huur int en de verdeling van huur en lasten van de maand van de akte.
- De overdracht aan de koper van het voordeel van de huurwaarborg, met de stappen bij de bank.
- De verklaring van de verkoper over het ontbreken van opzegging, achterstallen, geschillen en te vergoeden werken.
- In Brussel, het bewijs van de kennisgeving aan de huurder en zijn antwoord, of de wettelijke opschortende voorwaarde.
Overzicht vóór de ondertekening
- Huurovereenkomst en aanhangsels, bewijs van registratie
- Huurprijs, lasten en laatste indexatie, geen achterstallen
- Huurwaarborg: vorm, bedrag, wijze van overdracht
- Plaatsbeschrijving bij intrede
- Geen opzegging en geen te vergoeden werken van de huurder
- Toepasselijke opzegregels, uitgelegd aan de koper
- In Brussel: aangetekende kennisgeving en voorkeurrecht
- Handelshuur of pacht gemeld aan de notaris
Veelgestelde vragen
Moet de huurder bezoeken toelaten?
De huurovereenkomst voorziet meestal een bezoekrecht bij tekoopstelling, op afgesproken dagen en uren. Staat er niets in, dan moet u met hem tot een akkoord komen.
Wat gebeurt er met de huurwaarborg?
Die blijft eigendom van de huurder. Het voordeel van de waarborg wordt overgedragen aan de koper, die hem op het einde van de huur moet teruggeven: het compromis regelt die overdracht.
Mag de koper de huur verhogen?
Nee, niet louter door de verkoop. Hij neemt de huurovereenkomst over zoals ze is, met de mogelijkheden tot indexatie en herziening die de gewestelijke regels bieden.
Geldt het Brusselse voorkeurrecht bij de verkoop van een volledig opbrengsteigendom?
Nee. De verkoop van een volledig gebouw met meerdere woningen dat door verschillende huurders wordt bewoond, is uitgesloten. Het recht geldt voor de verkoop van een woning die als hoofdverblijfplaats wordt gehuurd.
Kan de koper er snel gaan wonen?
Enkel als de huurovereenkomst dat toelaat. In Brussel en Wallonië vraagt een opzegging voor eigen bewoning een opzegtermijn van zes maanden. Rekent de koper op een verlaagd tarief, ga dan na of hij zich binnen de fiscale termijn kan inschrijven.
Officiële bronnen
- Justel: Brusselse Huisvestingscode (huur en voorkeurrecht)
- Wallex: Waals decreet van 15 maart 2018 betreffende de woninghuur (Frans)
- Justel: oud Burgerlijk Wetboek, koop en huur (artikelen 1582 tot 2010)
- Codex Vlaanderen: Vlaams Woninghuurdecreet van 9 november 2018
- Notaris.be: mijn onroerend goed verkopen, wat met mijn huurder(s)?
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.