Prijs en fiscaliteit
De domicilieringsvoorwaarden van de gunstregimes
Het verlaagde tarief of het abattement bespaart tienduizenden euro's registratierechten. Het steunt op verbintenissen van de koper: geen andere woning bezitten, binnen een bepaalde termijn in het goed gaan wonen en er, afhankelijk van het Gewest, een tijd blijven. Een lopend huurcontract, een aanslepende verbouwing of een nog niet verkochte woning kan alles op losse schroeven zetten.
De verbintenissen per Gewest
| Vlaanderen (2 %) | Brussel (abattement) | Wallonië (3 %) | |
|---|---|---|---|
| Voordeel | Verkooprecht van 2 % in plaats van 12 % | Heffingsgrondslag verminderd met 200.000 euro, koopprijs van maximaal 600.000 euro | Recht van 3 % in plaats van 12,5 % |
| Andere woning | Op de aktedatum geen volle eigenaar van een andere woning of bouwgrond, tenzij verkoop binnen twee jaar | Op de datum van de overeenkomst geen volle eigenaar van een ander goed bestemd voor bewoning | Geen volle eigenaar van een ander woongebouw, tenzij overdracht binnen drie jaar |
| Termijn om er te gaan wonen | Inschrijving op het adres binnen drie jaar na de akte | Drie jaar na de registratie van de akte (vijf jaar met het bijkomende abattement voor energetische renovatie) | Drie jaar na de registratie (vijf jaar voor een bouwgrond, een woning in aanbouw of op plan) |
| Minimale duur | Minstens een jaar zonder onderbreking | Minstens vijf jaar zonder onderbreking | Minstens drie jaar zonder onderbreking |
In Vlaanderen is een verhoging van 2 % naar 3 % aangekondigd voor verkoopovereenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van de goedkeuring van het decreet. In Wallonië geldt het tarief van 3 % sinds 1 januari 2025, zonder prijsplafond. De voorwaarden veranderen: de notaris controleert welke gelden op de datum van de akte.
Wat het voordeel betekent
Indicatieve berekening van enkel de registratierechten, zonder aktekosten:
- Brussel, woning van 400.000 euro: 25.000 euro met het abattement (12,5 % van 200.000) in plaats van 50.000 euro.
- Wallonië, woning van 300.000 euro: 9.000 euro tegen 3 % in plaats van 37.500 euro tegen 12,5 %.
- Vlaanderen, woning van 300.000 euro: 6.000 euro tegen 2 % in plaats van 36.000 euro tegen 12 % (9.000 euro als het aangekondigde tarief van 3 % van toepassing is).
Dat verschil, in voorkomend geval vermeerderd met interesten, moet de koper betalen als hij zijn verbintenissen niet nakomt.
Het verhuurde goed
Een lopend huurcontract is op zich geen uitzondering. Wie een verhuurd goed koopt, moet de huur tijdig kunnen beëindigen om binnen de termijn in te trekken; anders verliest hij het gunstregime. Ga het soort huurovereenkomst, de begindatum, de registratie en de opzegmogelijkheden voor eigen bewoning na vóór u het verlaagde tarief belooft: een woninghuur van negen jaar zegt men niet van de ene dag op de andere op. Zie onze gids over de verkoop van een verhuurd goed.
De sancties
Wordt een verbintenis niet nagekomen, dan moet de koper aanvullende rechten betalen, namelijk het verschil met het normale tarief. In Wallonië is elke koper die tekortschiet ze verschuldigd naar verhouding van zijn aandeel, vermeerderd met de wettelijke interest vanaf de registratie; het verlaagde tarief blijft wel verworven als de tekortkoming het gevolg is van overmacht of van een dwingende reden van familiale, medische, professionele of sociale aard. De andere Gewesten kennen vergelijkbare uitzonderingen, die geval per geval en op bewijs worden beoordeeld. Een gewone vertraging van de werken is niet automatisch overmacht.
In Brussel veronderstelt het abattement ook dat men voor het jaar van de aankoop afziet van bepaalde belastingverminderingen in de inkomstenbelasting voor de aankoop van de woning; doet een van de kopers dat niet, dan zijn ze allen hoofdelijk gehouden tot de aanvullende rechten.
Meerdere kopers
Kopen twee partners samen, dan gaat elke koper de verbintenis aan. In Wallonië verhindert het feit dat één koper al een andere woning bezit niet dat het verlaagde tarief geldt voor de delen die de anderen verwerven. In Vlaanderen en Brussel mogen de kopers samen niet de geheelheid van een andere woning bezitten. Maak de balans op vóór het compromis, niet daags vóór de akte: de verklaring staat in de akte, en wie ze vergeet, verliest het voordeel (in Wallonië blijft een teruggave in sommige gevallen mogelijk).
Valkuilen
- Een verhuurd goed kopen zonder na te gaan of u de huurder tijdig kunt opzeggen om er zelf te gaan wonen.
- Een bouwgrond of een aandeel in volle eigendom van een andere woning vergeten, wat in Vlaanderen het gunstregime uitsluit.
- Het goed te snel opnieuw verhuren: vóór vijf jaar in Brussel, vóór drie jaar in Wallonië, vóór een jaar in Vlaanderen.
- Zich tijdens de bewoningsduur «om praktische redenen» elders inschrijven: de inschrijving in het bevolkingsregister geldt als bewijs.
- Geen budget voorzien voor het scenario waarin het voordeel geweigerd of teruggenomen wordt.
Wat het compromis moet weergeven
- Het voornemen van de koper om het goed zelf te bewonen en het gunstregime te vragen
- De datum waarop het goed vrij komt, verenigbaar met de termijn om er te gaan wonen
- De andere onroerende goederen van de koper en de eventuele verbintenis om ze binnen de wettelijke termijn te verkopen
- Voor een verhuurd goed: de stand van de huurovereenkomst en de opzegmogelijkheid
- Een financiering die ook het scenario dekt waarin het gunstregime geweigerd wordt
Veelgestelde vragen
Mag men het goed verhuren nadat men er gedomicilieerd was?
Niet vóór het einde van de vereiste bewoningsduur: vijf jaar in Brussel, drie jaar in Wallonië en een jaar in Vlaanderen. Wie sneller verhuurt, verliest het voordeel en is de aanvullende rechten verschuldigd.
Kan een koper die al een woning bezit het voordeel krijgen?
Ja, onder voorwaarden: in Vlaanderen als hij de andere woning binnen twee jaar verkoopt, in Wallonië als hij ze binnen drie jaar overdraagt. In Brussel wordt het abattement eerst geweigerd, maar kan het via teruggave worden verkregen als de oude woning binnen twee jaar wordt verkocht.
Wie controleert de domiciliëring?
De gewestelijke belastingadministratie, op basis van het rijksregister. De controle gebeurt vaak pas enkele jaren na de aankoop, wanneer de aanvullende rechten en interesten zijn opgelopen.
Wat bij een scheiding of een beroepsmutatie?
In Wallonië blijft het tarief verworven als de tekortkoming het gevolg is van overmacht of van een dwingende familiale, medische, professionele of sociale reden. Die moet u kunnen bewijzen; elders gebeurt de beoordeling geval per geval.
Gaat het Vlaamse tarief van 2 % omhoog?
Een verhoging naar 3 % is aangekondigd voor verkoopovereenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van de goedkeuring van het decreet door het Vlaams Parlement. De datum van het compromis zou in principe beslissend zijn; laat dat door de notaris bevestigen.
Geldt het gunstregime voor een bouwgrond?
Ja, in de drie Gewesten, met eigen regels: in Wallonië is de termijn om er te gaan wonen vijf jaar, in Brussel bedraagt het abattement 100.000 euro voor een koopprijs van maximaal 300.000 euro. Zie onze gids over de registratierechten.
Officiële bronnen
- Vlaamse Codex: Vlaamse Codex Fiscaliteit (artikel 2.9.4.2.11)
- Brussel Fiscaliteit: abattement
- Wallonie: FAQ over het verlaagd tarief van 3 % voor de enige eigen woning (Franstalig)
- Vlaanderen.be: verlaagd tarief voor de aankoop van de enige eigen woning
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.