Redactie
Opschortende voorwaarden in een verkoopcompromis
De opschortende voorwaarde beschermt de koper, maar een slecht opgestelde voorwaarde verzwakt de hele verkoop. Hieronder leest u hoe u ze formuleert, welke twee regelingen er zijn als de koper niets laat weten, een stap voor stap berekende termijn, de voorwaarden die de wet oplegt en de fouten die u vermijdt.
Wat is een opschortende voorwaarde?
Het is een toekomstige en onzekere gebeurtenis waarvan de verkoop afhangt. Zolang ze niet is vervuld, zijn de gevolgen van de verkoop opgeschort. Wordt ze vervuld, dan wordt de verkoop definitief; wordt ze niet binnen de afgesproken termijn vervuld, dan wordt de verkoop geacht nooit te hebben bestaan en krijgt de koper het voorschot terug. Sinds 1 januari 2023 staan die regels in Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, over de verbintenissen.
De voorwaarde mag niet afhangen van de loutere wil van een partij: « als de koper dat wenst » is geen geldige voorwaarde. En de partij die de vervulling van de voorwaarde verhindert, kan er zich niet op beroepen.
De voorwaarde van het verkrijgen van een krediet
Dat is veruit de meest voorkomende. Om te werken moet ze vermelden:
- het bedrag van het gevraagde krediet, dat best ook de rechten en kosten dekt;
- eventueel de looptijd en een maximale rentevoet, als de partijen dat afspreken;
- de termijn waarbinnen de koper het akkoord moet krijgen, vaak vier tot zes weken, overgenomen met de eenheid zoals die in het bod staat;
- hoe een weigering wordt bewezen: meestal een weigeringsattest van een of meer kredietinstellingen, bezorgd aan de notaris;
- wat er gebeurt bij het verstrijken van de termijn als de koper niets laat weten.
Voor dat laatste punt stelt het compromismodel in heldere taal van het notariaat twee regelingen voor. In de eerste wordt de voorwaarde als vervuld beschouwd als de koper binnen de termijn geen weigering meldt, en gaat de verkoop door: dat beschermt de verkoper. In de tweede moet de koper melden dat hij het krediet heeft gekregen; doet hij dat niet, dan kan de verkoper schriftelijk laten weten dat de verkoop als onbestaande wordt beschouwd, en de termijn loopt door zolang hij dat niet doet. Kies er uitdrukkelijk een: het is een onderhandelingspunt.
Voorbeeld: de termijn berekenen
Een koper biedt 350 000 € voor een huis en vraagt een krediet van 300 000 €. Het compromis wordt op 2 maart getekend met een kredietvoorwaarde van zes weken.
- De termijn verstrijkt op 13 april (2 maart + 42 dagen).
- De koper moet zijn aanvragen snel indienen, bijvoorbeeld binnen acht dagen, dus uiterlijk op 10 maart.
- De akte moet worden getekend, of het compromis geregistreerd, uiterlijk op 2 juli, vier maanden na de ondertekening.
Weigert de bank op 10 april, dan bezorgt de koper het weigeringsattest vóór 13 april en krijgt hij zijn voorschot terug. Willen de partijen meer tijd geven, dan verlengen ze de termijn schriftelijk en verwittigen ze de notarissen.
Andere veelvoorkomende voorwaarden
- Verkoop van een ander pand door de koper, binnen een bepaalde termijn en tegen een minimumprijs (zie Kopen vóór verkopen).
- Verkrijgen van een vergunning (opsplitsing, verbouwing), met een nauwkeurige omschrijving van het project (zie Voorwaarde van vergunning).
- Geen bodemverontreiniging of het resultaat van een onderzoek.
- Resultaat van een bouwtechnische keuring.
De voorwaarden die de wet oplegt
Sommige voorwaarden gelden ook als het compromis ze niet vermeldt, of zijn uitdrukkelijk in een tekst voorzien:
- Brussel, verhuurde woning: elke overeenkomst over een verkoop die onder het voorkeurrecht van de huurder valt, wordt onweerlegbaar geacht te zijn gesloten onder de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening van dat recht (Brusselse Huisvestingscode, artikel 247/2, § 8).
- Brussel, bodem: de bodemordonnantie laat een opschortende voorwaarde toe over de aflevering van het bodemattest en over de verplichtingen inzake onderzoek of behandeling van een verontreiniging.
- Voorkooprechten van een overheid of van de pachter: de verkoop moet eerst aan hen worden aangeboden.
Fiscaal geldt in Vlaanderen dat, als de voorwaarde op de datum van de akte nog niet is vervuld, de datum van de vervulling telt om de voorwaarden van het verlaagde tarief te beoordelen.
Voorbeeld van redactie
« Deze verkoop wordt gesloten onder de opschortende voorwaarde dat de koper uiterlijk op [datum] een of meer kredieten verkrijgt voor een totaalbedrag van [bedrag] euro, tegen de normale marktrente. De koper doet al het mogelijke om die financiering te verkrijgen en dient zijn aanvragen binnen acht dagen in. Krijgt hij ze niet, dan meldt hij dat binnen dezelfde termijn schriftelijk aan zijn notaris, met het bewijs van de weigering; de verkoop wordt dan als onbestaande beschouwd en de waarborg wordt hem terugbetaald. Volgt er binnen de termijn geen melding, dan wordt de voorwaarde geacht vervuld te zijn. De koper kan aan deze voorwaarde, die uitsluitend in zijn voordeel is bedongen, verzaken. »
Indicatief voorbeeld, aan te passen aan het dossier: het vervangt het volledige model en het advies van de notaris niet.
Fouten om te vermijden
- Geen termijn, of een termijn die na de geplande aktedatum afloopt.
- Geen bedrag: de koper zou een onrealistisch krediet kunnen aanvragen om een weigering te krijgen.
- Geen regel over het bewijs en de melding van de weigering, noch over de bestemmeling (notaris, verkoper, makelaar).
- Een voorwaarde die alleen de koper ten goede komt maar niet zo is omschreven, waardoor hij er niet aan kan verzaken.
- Niets regelen over het voorschot of over een eventuele immobilisatievergoeding.
- Een termijn omzetten: « 10 dagen » in het bod wordt geen « anderhalve week ».
Veelgestelde vragen
Kan de koper verzaken aan de opschortende voorwaarde van krediet?
Ja, als de voorwaarde uitsluitend in zijn voordeel is bedongen, wat het compromis moet vermelden. Hij kan de verkoop dan ook zonder krediet bevestigen, door dat binnen de termijn schriftelijk te melden.
Wat gebeurt er met het voorschot als de voorwaarde niet wordt vervuld?
Het wordt aan de koper terugbetaald, tenzij hij zelf de vervulling van de voorwaarde heeft verhinderd. Het compromis kan een forfaitaire immobilisatievergoeding voorzien, als de partijen dat hebben afgesproken.
Welke termijn voorziet u voor de kredietvoorwaarde?
Vier tot zes weken is gebruikelijk, naargelang de complexiteit van het dossier. De termijn moet verenigbaar blijven met de ondertekening van de akte binnen vier maanden.
Wat als de koper bij het verstrijken van de termijn niets laat weten?
Dat hangt af van de regeling in het compromis. Ofwel wordt de voorwaarde geacht vervuld te zijn en gaat de verkoop door, ofwel kan de verkoper de verkoop als onbestaande laten beschouwen. Het compromis moet dat duidelijk zeggen.
Volstaat één weigering van een bank?
Dat hangt af van het beding. Veel compromissen nemen genoegen met een weigeringsattest van één instelling, andere vragen er meer. De koper moet in elk geval ernstige stappen hebben gezet die overeenstemmen met het voorziene bedrag.
Kan de Brusselse huurder de verkoop tegenhouden?
Hij kan in de plaats van de koper kopen als hij zijn voorkeurrecht binnen 30 dagen na de kennisgeving uitoefent. De wet beschouwt de verkoop daarom als gesloten onder de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening van dat recht.
Officiële bronnen
- Justel: Burgerlijk Wetboek, Boek 5 « Verbintenissen »
- Justel: Brusselse Huisvestingscode (voorkeurrecht van de huurder)
- Justel: Brusselse ordonnantie van 5 maart 2009 betreffende verontreinigde bodems
- Notaris.be: kan ik een voorwaardelijk bod uitbrengen?
- FOD Economie: hypothecair krediet
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.