Fiscaliteit
De notariskosten bij de aankoop van een pand
Men spreekt van « notariskosten », maar het grootste deel van de rekening gaat naar het gewest, in de vorm van registratierechten. Het ereloon van de notaris ligt wettelijk vast en is overal in België hetzelfde. Zo is de rekening samengesteld, met een rekenvoorbeeld voor een aankoop van 300 000 euro in elk gewest.
Drie blokken
- De registratierechten (of de btw voor een nieuwbouw): een gewestelijke belasting, veruit de zwaarste post. Zie onze gids over de registratierechten.
- Het ereloon van de notaris: een wettelijke degressieve schaal, onderworpen aan 21 % btw.
- De aktekosten: forfaitaire administratieve kosten, opzoekingen en getuigschriften, overschrijving, recht op geschriften.
Een wettelijk vastgelegd ereloon
Voor een verkoop legt het koninklijk besluit van 16 december 1950 een schaal per prijsschijf vast: een hoog percentage op de eerste schijven, steeds lager daarna, plus een vast gedeelte. De notaris kan over die schaal niet onderhandelen, niet naar boven en niet naar beneden.
- Gewone schaal: vast gedeelte van 285 euro (bedrag geïndexeerd op 1 januari 2026).
- Verlaagde schaal wanneer de koper, een natuurlijke persoon, in volle eigendom de woning verwerft die hij als enige eigen woning zal betrekken: vast gedeelte van 257 euro en lichtere schijven. Die schaal is federaal en geldt in de drie gewesten.
- Hebben koper en verkoper elk hun notaris, dan wordt het ereloon tussen hen verdeeld: de koper betaalt niet tweemaal. Zie onze gids over de keuze van de notaris.
De aktekosten
- Forfaitaire administratieve kosten van een eerste akte: 855 euro exclusief btw (bedrag 2026).
- Opzoekingen en getuigschriften: hypothecair getuigschrift (180 euro in de dringende procedure voor een akte van 2026), pandregister, stedenbouwkundige inlichtingen, bodemattest naargelang het gewest, documenten van de syndicus.
- Overschrijving van de akte: 285 euro, zonder btw, voor een akte verleden in 2026.
- Recht op geschriften: 100 euro.
- De btw van 21 % geldt voor het ereloon en voor de meeste kosten.
Voor akten verleden vanaf 1 januari 2027 brengt de nieuwe tabel van de Rechtszekerheid de overschrijving op 310 euro en het dringende hypothecaire getuigschrift op 200 euro.
Voorbeeld voor een prijs van 300 000 euro
Indicatieve berekening voor een akte verleden in december 2026, één verkoper en zonder bijzondere opzoeking:
| Gewone schaal | Enige eigen woning | |
|---|---|---|
| Ereloon exclusief btw | 2 578,24 € | 2 321,74 € |
| Aktekosten, ereloon inbegrepen, exclusief btw | 3 775,24 € | 3 518,74 € |
| Totaal ereloon en kosten, btw inbegrepen | 4 853,04 € | 4 542,68 € |
Voor een akte van 2027 stijgen die totalen tot 4 902,24 euro en 4 591,88 euro, door de verhoging van de retributies. Leent de koper, dan heeft de hypothecaire kredietakte haar eigen ereloon, kosten en rechten: zie onze gids over de kosten van de kredietakte.
De registratierechten per gewest
Voor dezelfde aankoop van 300 000 euro, met het ereloon en de kosten van de vorige tabel:
| Gewest | Rechten tegen het gewone tarief | Enige eigen woning | Totaal met kosten, eigen woning |
|---|---|---|---|
| Brussel | 12,5 %: 37 500 € | Abattement van 200 000 € (prijs tot 600 000 €): 12 500 € | 17 042,68 € |
| Wallonië | 12,5 %: 37 500 € | Tarief van 3 % sinds 1 januari 2025: 9 000 € | 13 542,68 € |
| Vlaanderen | 12 %: 36 000 € | Tarief van 2 %: 6 000 € | 10 542,68 € |
In Vlaanderen kondigde de regering aan dat het verlaagde tarief van 2 naar 3 % gaat voor compromissen ondertekend vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van de goedkeuring van het decreet: voor 300 000 euro is dat 9 000 euro in plaats van 6 000. Elk gunststelsel heeft zijn voorwaarden (hoofdverblijf binnen een termijn, geen andere woning): zie onze gids over de voorwaarden van het verlaagd tarief en het abattement.
In het compromis
- De kosten van de aankoopakte zijn, behoudens andersluidende overeenkomst, ten laste van de koper. Het compromis herinnert daaraan.
- De kosten van de handlichting van de hypotheek van de verkoper en de verplichte attesten zijn ten laste van de verkoper: zie onze gids over de kosten van de verkoper.
- De koper die een verlaagd tarief of een abattement vraagt, moet dat tijdig melden: het compromis en de akte moeten de vereiste verklaringen bevatten.
- De notaris vraagt vóór de akte een provisie en stuurt nadien een afrekening: zie onze gids over de provisie en de afrekening.
Valkuilen
- Zijn budget berekenen met enkel de prijs en een ruw percentage, zonder de rechten van het juiste gewest.
- Vergeten het verlaagde tarief of het abattement in het compromis te vragen, of de voorwaarden na de akte niet naleven.
- Denken dat twee notarissen dubbel zoveel kosten.
- In Vlaanderen eind december 2026 of begin januari 2027 tekenen zonder het effect van de datum van het compromis op het aangekondigde verlaagde tarief in te schatten.
Veelgestelde vragen
Is het ereloon van de notaris onderhandelbaar?
Nee. De ereloonschaal voor een verkoop ligt vast bij koninklijk besluit en geldt voor alle notarissen, in de drie gewesten.
Kost het meer met twee notarissen?
Nee. Het wettelijke ereloon wordt tussen de twee notarissen verdeeld. Koper en verkoper kunnen elk hun eigen notaris kiezen zonder meerkost.
Waarom zijn de kosten lager voor een eerste woning?
Een verlaagde ereloonschaal geldt voor de aankoop van de enige eigen woning door een natuurlijke persoon. De gewesten voorzien bovendien een verlaagd tarief (Wallonië, Vlaanderen) of een abattement (Brussel) op de registratierechten, met hun eigen voorwaarden.
Hoeveel kost de aankoop van een woning van 300 000 euro in totaal?
Voor een enige eigen woning en een akte in 2026 ongeveer 17 043 euro in Brussel, 13 543 euro in Wallonië en 10 543 euro in Vlaanderen, rechten en kosten inbegrepen. Tegen het gewone tarief rekent u op meer dan 40 000 euro in de drie gewesten.
Verandert het Vlaamse verlaagde tarief van 2 %?
Een verhoging naar 3 % is aangekondigd voor compromissen ondertekend vanaf 1 januari 2027, onder voorbehoud van de goedkeuring van het decreet door het Vlaams Parlement. Voor een compromis ondertekend vóór die datum blijft het tarief van 2 % voorzien.
Officiële bronnen
- Justel: koninklijk besluit van 16 december 1950 houdende het tarief van de honoraria der notarissen
- Notaris.be: aankoopkosten van een woning en/of bouwgrond berekenen
- Notaris.be: de koop- en kredietkosten
- Notaris.be: wat betaal je bij de notaris?
- Vlaamse Codex: Vlaamse Codex Fiscaliteit (verkooprecht)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.