Bijzondere panden en situaties

Een mede-eigendom in moeilijkheden

De prijs van een appartement kan aantrekkelijk lijken in een slecht beheerd gebouw. Maar de koper wordt lid van de vereniging van mede-eigenaars, met haar schulden, haar procedures en haar achterstallige werken. De wet regelt de informatie van de koper en verdeelt sommige lasten dwingend: dan moeten de documenten wel gelezen worden en de juiste afspraken in het compromis staan.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De alarmsignalen

  • Grote achterstallen bij meerdere mede-eigenaars, zichtbaar in de rekeningen
  • Klein of onbestaand reservekapitaal ondanks een oud gebouw
  • Dringende werken die van vergadering tot vergadering worden uitgesteld (gevel, dak, lift)
  • Lopende gerechtelijke procedures, als eiser of als verweerder
  • Frequente wissels van syndicus, niet goedgekeurde rekeningen, vergaderingen zonder quorum
  • Negatieve keuringsverslagen (lift, elektriciteit van de gemene delen) of, in Vlaanderen, geen asbestattest van de gemene delen
  • Een lening van de vereniging om werken te financieren

Wat de koper moet ontvangen

Vóór de ondertekening van het compromis moet de koper de inlichtingen krijgen die de syndicus bezorgt op grond van artikel 3.94 van het Burgerlijk Wetboek:

  • het bedrag van het werkkapitaal en het reservekapitaal;
  • de eventuele achterstallen ten laste van de verkoper;
  • de toestand van de oproepen tot kapitaalinbreng die de algemene vergadering vóór de verkoop besliste;
  • de goedgekeurde maar nog niet opgevraagde uitgaven voor behoud en onderhoud;
  • de gerechtelijke procedures waarbij de vereniging partij is;
  • een afschrift van de laatste twee goedgekeurde jaarrekeningen, van de notulen van de algemene vergaderingen van de laatste drie jaar en van de meest recente periodieke afrekening van de kosten.

De syndicus moet binnen vijftien dagen na het verzoek antwoorden; is er geen syndicus, dan bezorgt de verkoper die informatie zelf. Vóór de akte bevraagt de notaris de syndicus opnieuw om de bedragen te actualiseren. Zie onze gids over het reserve- en werkkapitaal.

Wat de koper draagt

Ten aanzien van de vereniging, en niettegenstaande elk andersluidend beding, draagt de verkrijger vier soorten uitgaven die vóór de vaste datum van de overdracht werden beslist, maar waarvan de betaling nadien wordt gevraagd: de uitgaven voor behoud, onderhoud, herstelling en vernieuwing; de oproepen tot kapitaalinbreng en de kosten van dringende werken; de kosten voor de verwerving van gemeenschappelijke delen; en de vaststaande schulden van de vereniging uit geschillen die vóór de overdracht ontstonden (artikel 3.94, § 2).

Een veroordeling van de vereniging kan bovendien worden uitgevoerd op het vermogen van elke mede-eigenaar, in verhouding tot zijn aandelen (artikel 3.86, § 4). Wanbetalingen van andere mede-eigenaars wegen ook op de gemeenschappelijke kas en leiden tot bijkomende oproepen tot betaling.

Tussen verkoper en koper kan in het compromis een andere verdeling worden afgesproken, maar die is niet tegenwerpelijk aan de vereniging: de koper die de syndicus betaalt, verhaalt het daarna op de verkoper.

Het voorrecht van de vereniging

De vereniging van mede-eigenaars heeft een voorrecht op de kavel voor de bijdragen die voor die kavel verschuldigd zijn, beperkt tot de bijdragen van het lopende en het voorafgaande boekjaar (artikel 27, 7°, van de hypotheekwet). De notaris moet er dus voor zorgen dat de achterstallen van de verkoper uit de prijs worden betaald voordat hij het saldo vrijgeeft.

Het modelbeding voorziet meerdere hypotheses: de verkoper stemt ermee in dat de notaris de achterstallen betaalt die de syndicus meedeelt; betwist hij ze, dan wordt het bedrag geblokkeerd tot een schriftelijk akkoord of een vonnis; antwoordt de syndicus niet, dan wordt een bedrag op het kantoor in bewaring gehouden. Het aandeel van de verkoper in het reservekapitaal blijft eigendom van de vereniging en geeft in principe geen aanleiding tot afrekening.

Een voorbeeld in cijfers

Het compromis voor een appartement wordt op 1 september 2026 ondertekend, de akte op 15 december 2026. Op 20 oktober 2026 keurt de algemene vergadering een gevelrenovatie van 400.000 euro goed, die in februari 2027 wordt opgevraagd. De verkochte kavel vertegenwoordigt 85/1.000ste van de gemeenschappelijke delen.

  • Aandeel van de kavel: 400.000 × 85 / 1.000 = 34.000 euro.
  • Ten aanzien van de vereniging betaalt de koper: de uitgave werd vóór de overdracht beslist en nadien opgevraagd.
  • Tussen de partijen bepaalt het modelbeding dat de verkoper de koper volmacht geeft voor de vergaderingen tussen compromis en akte: heeft de verkoper hem de oproeping minstens zeven dagen vooraf bezorgd, dan draagt de koper de beslissing; zo niet, moet de verkoper hem de 34.000 euro terugbetalen.

Indicatief voorbeeld: de verdeling hangt af van de precieze bewoordingen van het compromis.

In het compromis

  • Datum van de inlichtingen van de syndicus en bedragen: werkkapitaal, reservekapitaal, achterstallen, beslist opgevraagde bedragen
  • Verklaring van de verkoper over geschillen, te verwachten buitengewone uitgaven en leningen van de vereniging
  • Afgesproken verdeling van de buitengewone lasten en van eventuele veroordelingen
  • Volmacht aan de koper voor de algemene vergaderingen vóór de akte
  • Akkoord van de verkoper met de betaling van de achterstallen door de notaris, of hun blokkering als hij ze betwist
  • Bijzondere afspraken over bepaalde werken, met de waarschuwing dat ze de syndicus niet binden

Bij een zware toestand kan de koper ook over de prijs onderhandelen of bedingen dat de verkoper al goedgekeurde werken draagt.

Valkuilen

  • Tekenen vóór de notulen van de laatste drie jaar ontvangen te hebben.
  • Denken dat een afspraak tussen partijen de syndicus belet de last van de koper te vorderen.
  • Lopende procedures vergeten: een schuld uit een eerder geschil kan na de akte worden opgevraagd.
  • De koper de oproeping voor een vergadering vóór de akte niet bezorgen.
  • De achterstallen van andere mede-eigenaars negeren, die eindigen in oproepen tot betaling.

Zie ook onze gidsen over de kleine mede-eigendom, de lift en de verkoop van een goed in geschil.

Veelgestelde vragen

Moet de koper de achterstallen van de verkoper betalen?

In principe niet: de achterstallen van de verkoper blijven te zijnen laste. De notaris ziet erop toe dat ze uit de prijs worden betaald, omdat de vereniging een voorrecht op de kavel heeft voor de bijdragen van het lopende en het voorafgaande boekjaar.

Kan een procedure van de mede-eigendom de koper geld kosten?

Ja. De vaststaande schulden van de vereniging uit een geschil dat vóór de overdracht ontstond, maar waarvan de betaling nadien wordt gevraagd, zijn ten aanzien van de vereniging ten laste van de koper. Het compromis kan bepalen dat de verkoper ze hem terugbetaalt.

Wie betaalt werken die tussen compromis en akte worden goedgekeurd?

Ten aanzien van de vereniging de koper, als de betaling na de akte wordt gevraagd. Tussen de partijen legt het modelbeding de last enkel bij de koper als hij de oproeping tijdig ontving of zelf op de vergadering aanwezig was.

Krijgt de verkoper zijn aandeel in het reservekapitaal terug?

In principe niet: het aandeel van de verkoper in het reservekapitaal blijft eigendom van de vereniging. De partijen kunnen wel afspreken dat de koper het aan de verkoper terugbetaalt, wat met de prijs wordt onderhandeld.

Hoe weet men of het gebouw grote werken nodig heeft?

De notulen van de laatste drie jaar, de technische verslagen en de begroting lezen, en de syndicus vragen naar de geplande projecten. Een zeer klein reservekapitaal in een oud gebouw is een sterk signaal.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook