Attesten en energie
De lift in een verkocht gebouw
Een oude lift kan dure conformiteitswerken verbergen, of zelfs een buitengebruikstelling. Voor een appartement loopt de informatie via de syndicus, en de hamvraag is wie de werken betaalt die vóór of tijdens de verkoop beslist zijn; voor een woning met een lift moet de verkoper de koper inlichten.
De veiligheidsregels
Het koninklijk besluit van 9 maart 2003 betreffende de beveiliging van liften geldt in het hele land. De beheerder van de lift (de eigenaar, of de vereniging van mede-eigenaars vertegenwoordigd door de syndicus) moet een risicoanalyse laten uitvoeren door een externe dienst voor technische controles (EDTC), een eerste keer uiterlijk vijftien jaar na de ingebruikname en nadien minstens om de vijftien jaar (artikel 4). De lift krijgt daarnaast onderhoud en periodieke preventieve inspecties.
Op basis van de analyse onderscheidt de EDTC twee soorten (artikel 5): ernstige risico's, die onmiddellijk onderhoud of herstelling vragen en het gebruik van de lift verbieden tot de werken zijn uitgevoerd, en risico's die een modernisering vereisen. Die moet door een moderniseringsbedrijf worden uitgevoerd binnen drie jaar na de analyse, en uiterlijk achttien jaar na de vorige analyse. De EDTC keurt daarna de werken en levert een attest van regularisatie af.
De moderniseringstermijnen volgens de leeftijd van de lift
| Ingebruikname van de lift | Uiterste datum van de eerste modernisering |
|---|---|
| Vanaf 1 april 1984 | 31 december 2014 |
| Tussen 1 januari 1958 en 31 maart 1984 | 31 december 2016 |
| Vóór 1 januari 1958 | 31 december 2023 |
| Lift met attest van historische waarde | 31 december 2027 (planning en uitvoeringsovereenkomst vereist tegen 31 december 2025) |
Die data zijn voor de meeste liften verstreken: in 2026 hoort een lift waarvan de risicoanalyse moderniseringspunten aanwees, die te hebben weggewerkt. Het is de datum van ingebruikname van de lift die telt, niet het bouwjaar van het gebouw. Daarna kan elke nieuwe analyse, minstens om de vijftien jaar, nieuwe werken aan het licht brengen.
In een mede-eigendom
De informatie over de lift zit in de stukken van de mede-eigendom: verslag van de risicoanalyse, inspectieverslagen, onderhoudscontract, beslissingen van de algemene vergadering over werken, opvragingen van gelden. Vóór de ondertekening van het compromis bezorgt de syndicus onder meer het bedrag van werkkapitaal en reservekapitaal, de goedgekeurde opvragingen van gelden en de notulen van de algemene vergaderingen van de laatste drie jaar (Burgerlijk Wetboek, artikel 3.94, § 1).
Behoudens andersluidend beding draagt de koper de uitgaven voor behoud en herstelling die vóór de datum van de akte beslist maar daarna opgevraagd worden, en ook de buitengewone lasten die een algemene vergadering tussen compromis en akte goedkeurt als hij een volmacht had om ze bij te wonen (artikel 3.94, § 2). Dat is vaak het omgekeerde van wat partijen denken: de clausule in het compromis moet dus de knoop doorhakken.
- Datum en besluit van de laatste risicoanalyse
- Goedgekeurde, lopende of geplande moderniseringswerken en hun kostprijs
- Bedrag van het reservekapitaal en geplande opvragingen
- Verdeling van de liftkosten volgens de statuten (sommige kavels, zoals een gelijkvloers, zijn soms vrijgesteld)
Rekenvoorbeeld
De algemene vergadering keurt in maart een modernisering van 60.000 euro goed, opgevraagd in september. Het verkochte appartement draagt 85/1.000ste van de liftkosten. Zijn aandeel is 60.000 × 85 / 1.000 = 5.100 euro. Het compromis wordt in april getekend, de akte in juli. Zonder clausule betaalt de koper de 5.100 euro, omdat de uitgave vóór de akte beslist is maar erna opgevraagd wordt. Partijen kunnen afspreken dat de verkoper ze draagt, bijvoorbeeld via een lagere prijs of een inhouding bij de akte. Cijfers ter illustratie.
In een woning
Een private lift of een hefplatform in een woning valt eveneens onder het besluit van 2003 als het aan de toepassingsvoorwaarden voldoet; de eigenaar is dan de beheerder. De verkoper overhandigt het onderhoudscontract, de inspectieverslagen en de risicoanalyse, en het compromis vermeldt of de installatie met het goed wordt verkocht en in welke staat.
Valkuilen
- Het besluit van de analyse niet lezen: dat er een verslag is, bewijst niet dat de werken gedaan zijn; het verslag somt ze net op.
- De aanvullende regel laten spelen: zonder clausule betaalt de koper werken die vóór zijn komst zijn goedgekeurd.
- Een volmacht voor de algemene vergadering tekenen zonder het gevolg te kennen: de koper wordt dan schuldenaar van de buitengewone lasten die vóór de akte worden goedgekeurd.
- Een buitengebruikstelling negeren: een lift die wegens ernstig risico stilligt, weegt op de waarde en het gebruik van de hogere verdiepingen.
- Aannemen dat een gelijkvloers niets betaalt: alleen de statuten zeggen dat.
In het compromis
De modelclausule onderscheidt vier hypotheses: lift als gemeen deel, beheerd door de vereniging van mede-eigenaars; lift van het goed met uitgevoerde analyse en werken; analyse gedaan maar nog niet alle werken uitgevoerd, op te sommen; geen analyse gekend. Het compromis:
- neemt over wat de verkoper weet van de risicoanalyse en de werken, met de dienst en de datum
- verwijst naar de stukken van de syndicus die vóór de ondertekening zijn overhandigd
- bepaalt wie de liftwerken draagt die vóór het compromis zijn beslist, en die tussen compromis en akte worden beslist
- voorziet de overhandiging van het verslag en de stukken van de werken uiterlijk bij de akte
Zie ook de verkoop van een appartement in mede-eigendom en reservekapitaal en werkkapitaal.
Veelgestelde vragen
Wie betaalt een liftmodernisering die vóór de verkoop is goedgekeurd?
Het compromis moet dat regelen. Zonder clausule legt het Burgerlijk Wetboek de uitgaven die vóór de akte beslist maar daarna opgevraagd worden bij de koper; de verkoper betaalt wat vóór de akte is opgevraagd. Een clausule of een inhouding op de prijs voorkomt discussie.
Betaalt de eigenaar van een gelijkvloers mee?
Dat hangt af van de verdeling in de statuten van de mede-eigendom. Sommige statuten stellen kavels die de lift niet gebruiken vrij, andere niet.
Kan de koper het verslag van de risicoanalyse eisen?
Hij kan het aan de verkoper vragen, en de notulen van de algemene vergaderingen die de syndicus vóór de ondertekening bezorgt, vermelden meestal de werken die eruit volgen. De modelclausule voorziet de overhandiging uiterlijk bij de akte.
Hoe vaak is een risicoanalyse nodig?
Een eerste keer uiterlijk vijftien jaar na de ingebruikname, en daarna minstens om de vijftien jaar. De moderniseringswerken die eruit volgen, moeten binnen drie jaar gebeuren.
Kan een lift buiten gebruik worden gesteld?
Ja. Stelt de analyse een ernstig risico vast, dan is het gebruik van de lift verboden tot de nodige werken zijn uitgevoerd. De koper moet dat weten vóór hij tekent.
Wat als de algemene vergadering werken goedkeurt tussen compromis en akte?
De koper moet de buitengewone lasten betalen die in die periode worden goedgekeurd als hij een volmacht had om de vergadering bij te wonen. Anders gelden de algemene regel en de clausule van het compromis.
Officiële bronnen
- Justel: koninklijk besluit van 9 maart 2003 betreffende de beveiliging van liften
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikel 3.94
- FOD Economie: veiligheid van liften
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.