Bijzondere panden en situaties

De kleine mede-eigendom

Twee appartementen in een herenhuis, drie kavels in een klein gebouw: de mede-eigendom bestaat zodra het gebouw aan verschillende eigenaars van kavels toebehoort. Ze wordt vaak informeel beheerd, tussen buren, wat bij de verkoop problemen geeft: de koper en zijn bank verwachten documenten die nooit iemand heeft opgemaakt.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De regels gelden ook hier

Zodra een gebouw is verdeeld in kavels van verschillende eigenaars, elk met een privatief deel en een aandeel in gemeenschappelijke delen, gelden de regels van de gedwongen mede-eigendom van het Burgerlijk Wetboek: statuten (basisakte en reglement van mede-eigendom) bij authentieke akte, huishoudelijk reglement, algemene vergadering, syndicus (artikelen 3.84 en 3.85 van het Burgerlijk Wetboek). Het kleine aantal kavels ontslaat daar niet van, ook al kan het beheer eenvoudiger.

De vereniging van mede-eigenaars verkrijgt rechtspersoonlijkheid zodra minstens één kavel werd overgedragen of toegekend en de statuten werden overgeschreven (artikel 3.86). Ze is eigenaar van haar gelden, kan een bankrekening hebben en contracten sluiten, bijvoorbeeld om het gebouw te verzekeren.

Een niet-professionele syndicus

In een kleine mede-eigendom wordt vaak een van de mede-eigenaars als syndicus aangesteld, vrijwillig. Dat kan, maar hij moet de verplichtingen van de syndicus nakomen: de beslissingen van de algemene vergadering uitvoeren, de gelden van de vereniging beheren op rekeningen op haar naam, de documenten bewaren en, bij een verkoop, de inlichtingen van artikel 3.94 van het Burgerlijk Wetboek binnen vijftien dagen na het verzoek bezorgen.

  • Wijst het huishoudelijk reglement geen syndicus aan, dan benoemt de eerste algemene vergadering hem; anders kan de rechter hem aanstellen op verzoek van elke mede-eigenaar (artikel 3.89).
  • Zijn mandaat duurt hoogstens drie jaar, maar kan bij uitdrukkelijke beslissing van de algemene vergadering worden hernieuwd.
  • Voor een gebouw met minder dan twintig kavels (kelders, garages en parkeerplaatsen niet meegerekend) is een vereenvoudigde boekhouding toegelaten.

Algemene vergadering en beslissingen met twee

De algemene vergadering komt elk jaar samen tijdens de periode van vijftien dagen die het huishoudelijk reglement vastlegt, en telkens als een dringende beslissing nodig is. De oproepingen worden minstens vijftien dagen vooraf verstuurd, behalve bij dringendheid. Mede-eigenaars die minstens een vijfde van de aandelen bezitten, kunnen een vergadering eisen.

Met twee mede-eigenaars van elk 50 % is er bij onenigheid geen meerderheid. Het Burgerlijk Wetboek biedt uitwegen: kan de vereiste meerderheid niet worden bereikt, dan kan de rechter een mede-eigenaar machtigen om dringende en noodzakelijke werken alleen uit te voeren, op kosten van de vereniging, en blokkeert een minderheid een beslissing op onrechtmatige wijze, dan kan de rechter zijn beslissing in de plaats stellen van die van de vergadering (artikel 3.92).

Reservekapitaal en grote werken: een voorbeeld

De vereniging moet over een werkkapitaal en een reservekapitaal beschikken. Het reservekapitaal wordt uiterlijk vijf jaar na de voorlopige oplevering van de gemeenschappelijke delen aangelegd, met een jaarlijkse bijdrage van minstens 5 % van de gewone gemeenschappelijke lasten van het vorige boekjaar; de algemene vergadering kan met een meerderheid van vier vijfde van de stemmen beslissen het niet aan te leggen (artikel 3.86, § 3).

Indicatief voorbeeld: in een woning opgedeeld in twee kavels van 500/1 000ste moet het dak worden vernieuwd voor 30 000 euro. Zonder reservekapitaal moet elk op het moment van de werken 15 000 euro inbrengen. Werd de beslissing vóór de verkoop genomen, dan moeten verkoper en koper weten wie betaalt: het model van compromis legt de uitgaven die vóór de akte beslist en al opgevraagd werden ten laste van de verkoper, en die welke nadien worden opgevraagd ten laste van de koper.

Vaak voorkomende valkuilen

  • Geen basisakte, of een oude akte die niet meer met de werkelijkheid overeenstemt
  • Al jaren geen algemene vergadering of formele rekeningen
  • Geen reservekapitaal, terwijl dak of gevel vernieuwd moeten worden
  • Brandverzekering op naam van één mede-eigenaar, en niet van de vereniging
  • Mondelinge afspraken tussen buren over het gebruik van de tuin of de kelder, die niet in de statuten staan
  • Gemeenschappelijke meters en facturen die de ene voor de andere betaalt, zonder afrekening

Vóór de verkoop

De verkoper verzamelt de basisakte, eventuele notulen, de lastenverdeling en het verzekeringsattest. Is er geen syndicus en geen algemene vergadering, dan bezorgt hij de inlichtingen zelf aan de koper, en het compromis stelt die toestand vast. Heeft de mede-eigendom nooit gewerkt, dan is het nuttig om vóór de verkoop te regulariseren: aanstelling van een syndicus, eerste algemene vergadering, opening van een rekening op naam van de vereniging. De koper en zijn bank zullen gerustgesteld zijn.

GewestDocumenten eigen aan de verkoop van een kavel
BrusselInlichtingen van de syndicus (artikel 3.94), EPB-certificaat van de kavel, bodemattest, elektrische keuring van de kavel
WalloniëInlichtingen van de syndicus (artikel 3.94), EPB-certificaat van de kavel, uittreksel uit de BDES, elektrische keuring van de kavel
VlaanderenInlichtingen van de syndicus (artikel 3.94), EPC van de kavel, bodemattest, elektrische keuring, asbestattest van de kavel als die van vóór 2001 dateert en, voor compromissen getekend vanaf 1 januari 2027, het asbestattest gemene delen

In Vlaanderen moet de vereniging uiterlijk op 31 december 2026 over het asbestattest gemene delen beschikken: zonder dat attest kan een verkoop van een kavel die vanaf 2027 wordt gesloten, niet worden verleden, ook al heeft het appartement een eigen attest. Zie onze gids over het asbestattest gemene delen.

In het compromis

  • Statuten die de koper vóór de ondertekening ontving, met hun datum
  • Gekozen hypothese: de syndicus antwoordde, antwoordde niet binnen vijftien dagen, of er is geen syndicus
  • Verdeling van de gewone en buitengewone lasten tussen verkoper en koper
  • Herinnering aan het voorrecht van de vereniging voor de lasten van het lopende en het vorige boekjaar
  • Volmacht aan de koper om de algemene vergaderingen vóór de akte bij te wonen

Veelgestelde vragen

Kunnen twee mede-eigenaars zonder syndicus?

De wet voorziet een syndicus. In een kleine mede-eigendom kan dat een van de mede-eigenaars zijn, vrijwillig. Anders kan de rechter er een aanstellen op verzoek van elke mede-eigenaar.

Is een basisakte nodig voor twee appartementen?

Ja, zodra de kavels aan verschillende eigenaars toebehoren. Ze regelt de rechten van elk op de privatieve en gemeenschappelijke delen en moet bij authentieke akte worden opgemaakt.

Wat als de andere mede-eigenaar elke beslissing blokkeert?

De rechter kan een mede-eigenaar machtigen om dringende en noodzakelijke werken alleen uit te voeren als de meerderheid niet kan worden bereikt, en bij onrechtmatige blokkering zijn beslissing in de plaats stellen van die van de vergadering. Probeer eerst een bemiddeling.

Moet een kleine mede-eigendom een reservekapitaal hebben?

In principe wel, uiterlijk vijf jaar na de voorlopige oplevering van de gemeenschappelijke delen, met een jaarlijkse bijdrage van minstens 5 % van de gewone lasten. De algemene vergadering kan daarvan afzien met een meerderheid van vier vijfde van de stemmen.

Wie bezorgt de koper de inlichtingen als er geen syndicus is?

De verkoper zelf: hij overhandigt de statuten, de lastenverdeling en wat hij weet over komende werken, en het compromis stelt vast dat er geen syndicus, geen algemene vergadering en geen rekening op naam van de vereniging is.

Moet de boekhouding even volledig zijn als in een groot gebouw?

Nee. Voor een gebouw met minder dan twintig kavels, kelders, garages en parkeerplaatsen niet meegerekend, is een vereenvoudigde boekhouding toegelaten. De rekeningen moeten wel worden bijgehouden en goedgekeurd.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook