Prijs en fiscaliteit

Schenken vóór of na de verkoop: wat mag

Ouders willen hun huis verkopen en een deel van de prijs aan de kinderen schenken. Anderen willen eerst het huis aan de kinderen schenken, die het daarna verkopen. Beide verrichtingen zijn wettig, maar hun volgorde en redactie hebben heel verschillende fiscale gevolgen, en de administratie houdt kunstmatige constructies in het oog. Deze gids vergelijkt de opties, becijfert een voorbeeld in de drie Gewesten en somt op wat vóór het compromis geregeld moet zijn.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De belangrijkste opties

VerrichtingVoornaamste belastingAandachtspunt
Verkopen en daarna een geldsom schenkenSchenkbelasting op roerend goed als de schenking wordt geregistreerd; anders risico op erfbelasting bij overlijden van de schenker binnen de gewestelijke termijnDe roerende schenking gebeurt bij notariële akte, via handgift of via bankgift
Het goed schenken, daarna verkopen de kinderenSchenkbelasting op onroerend goed, progressief tarief, daarna de verkoop door de kinderenRisico op herkwalificatie als de prijs naar de ouders terugvloeit of de verrichting kunstmatig is
Verkopen met voorbehoud van vruchtgebruik, of de blote eigendom schenkenVolgens de gekozen structuurAnalyse geval per geval (zie splitsing van eigendom)

Een becijferd voorbeeld in de drie Gewesten

Ouders willen hun enige zoon een waarde van 300.000 euro laten toekomen, door hem het huis te schenken dat hij zal verkopen, of door zelf te verkopen en hem de prijs te schenken. Indicatieve berekening van de schenkbelasting in de rechte lijn, zonder eerdere schenking, volgens de tarieven van 1 januari 2025:

GewestSchenking van het huis (300.000 euro)Geregistreerde schenking van 300.000 euro in geld
Brussel22.500 euro (3 %, 9 % en dan 18 % per schijf)9.000 euro (3 %)
Wallonië22.500 euro (3 %, 9 % en dan 18 % per schijf)9.900 euro (3,3 %)
Vlaanderen22.500 euro (3 %, 9 % en dan 18 % per schijf)9.000 euro (3 %)

De schenking van geld na de verkoop kost duidelijk minder schenkbelasting. Maar de keuze is niet tot die berekening te herleiden: de verkoop door de ouders kan een belasting op de meerwaarde meebrengen als het goed niet hun woning is, de schenking kan over meerdere kinderen worden gespreid, en de registratiebelasting op de verkoop blijft in beide gevallen verschuldigd. De notaris berekent de varianten vóór de tekoopstelling.

De antimisbruikbepaling

Het Wetboek der registratierechten (artikel 18, § 2) en de gewestelijke equivalenten, waaronder de Vlaamse Codex Fiscaliteit in Vlaanderen, bevatten een algemene antimisbruikbepaling: de administratie kan een verrichting of een reeks verrichtingen negeren waarvan het wezenlijke doel het ontwijken van belasting is, tenzij de belastingplichtige aantoont dat zijn keuze door andere dan fiscale motieven verantwoord is. Het erfbelastingrecht bevat een vergelijkbare regel.

Een schenking van een onroerend goed die onmiddellijk wordt gevolgd door een verkoop door de begiftigde, met teruggave van de prijs aan de schenker, wordt typisch vanuit die invalshoek onderzocht. Omgekeerd valt een werkelijke schenking, zonder terugvloei van de prijs, gevolgd door een verkoop waartoe de begiftigde vrij beslist, in principe onder een legitieme keuze. De gewestelijke administraties publiceerden lijsten van verrichtingen die ze al dan niet als misbruik beschouwen: de notaris kent ze en kan bij twijfel een voorafgaande beslissing overwegen.

De burgerrechtelijke punten die u niet mag vergeten

  • Een schenking is onherroepelijk, behalve in de wettelijke gevallen of bij een beding van terugkeer: de ouders verliezen het goed of de som definitief.
  • Ze moet de reserve van de andere erfgenamen respecteren en wordt in de nalatenschap in rekening gebracht (inbreng, inkorting).
  • De begiftigde die een geschonken goed doorverkoopt, moet de clausules van de schenkingsakte nagaan: vervreemdingsverbod, recht van terugkeer, voorbehoud van vruchtgebruik (zie een geschonken goed verkopen).
  • Is de begiftigde gehuwd, dan moet worden nagegaan of het geschonken goed of de som eigen blijft, en moet desgevallend een clausule in die zin worden voorzien.

Valkuilen

  • Een compromis getekend door de ouders terwijl de schenking aan de kinderen de verkoop moest voorafgaan: de verkoop wordt door de ouders gesloten en de constructie valt weg.
  • Een prijs die naar de schenker terugvloeit via een "terugbetaalbare" lening of een onmiddellijke overschrijving: dat is de klassieke aanwijzing van een kunstmatige verrichting.
  • Een niet-geregistreerde schenking van geld om de belasting te vermijden: overlijdt de schenker binnen de gewestelijke termijn, dan kan de som aan erfbelasting worden onderworpen, vaak tegen een hoger tarief.
  • Een vervreemdingsverbod in de schenkingsakte, vergeten bij de tekoopstelling.

In het compromis

  • Nagaan wie op de dag van het compromis eigenaar is: de schenker of de begiftigde
  • Het compromis niet door de kinderen laten tekenen vóór de schenking werd verleden
  • Nagaan dat de schenking geen vervreemdingsverbod bevat dat met de verkoop onverenigbaar is, of de afstand van de begunstigde verkrijgen
  • De schenkingsakte als eigendomstitel vermelden of bijvoegen
  • De keuze van de constructie aan de notaris overlaten, vooraf, vóór de tekoopstelling

Zie ook verkopen binnen de familie en kopen met hulp van de ouders.

Veelgestelde vragen

Mag men een huis aan zijn kinderen schenken zodat zij het verkopen?

Ja, maar als de prijs naar de ouders terugvloeit of de verrichting geen andere dan fiscale verantwoording heeft, kan de administratie de antimisbruikbepaling inroepen en de verrichting herkwalificeren. De schenking moet werkelijk zijn en de beslissing om te verkopen moet bij de kinderen liggen.

Is het beter te verkopen en daarna de prijs te schenken?

Qua schenkbelasting vaak wel: een geregistreerde schenking van 300.000 euro in geld kost 9.000 euro in Brussel en Vlaanderen en 9.900 euro in Wallonië, tegenover 22.500 euro voor de schenking van een huis van dezelfde waarde. De keuze hangt echter ook af van de meerwaarde, het aantal kinderen en de familiale toestand.

Moet een schenking van geld worden geregistreerd?

Dat is niet verplicht. Maar een niet-geregistreerde schenking kan aan erfbelasting worden onderworpen als de schenker overlijdt binnen de termijn die zijn Gewest bepaalt, wat vaak duurder uitvalt.

Mag het kind dat een goed geschonken kreeg, het doorverkopen?

Ja, tenzij de schenkingsakte een vervreemdingsverbod bevat of een voorbehoud van vruchtgebruik of een recht van terugkeer zijn rechten beperkt. Die clausules moeten vóór het compromis worden nagegaan.

Wie tekent het compromis als de schenking de verkoop voorafgaat?

De begiftigde, die door de schenkingsakte eigenaar is geworden. De schenking moet dus vóór de ondertekening van het compromis worden verleden, zo niet verkopen de ouders.

Verandert de registratiebelasting op de verkoop naargelang de optie?

Nee: de koper betaalt ze in alle gevallen, volgens het tarief van het Gewest. De opties wijzigen enkel de belasting op de overdracht tussen ouders en kinderen en, desgevallend, die op de meerwaarde.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook