Partijen bij de verkoop

Kopen met hulp van de ouders

Voor veel jonge kopers komt de eigen inbreng van de ouders. Schenking, lening of de aankoop van een deel van het goed: elke formule heeft fiscale, erfrechtelijke en praktische gevolgen die u best regelt vóór u het compromis tekent, want dan moet het voorschot betaald en de herkomst ervan aangetoond worden.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

De schenking van een geldsom

  • Notariële of geregistreerde schenking: er wordt meteen schenkbelasting betaald, tegen een verlaagd tarief in rechte lijn. In ruil ontsnapt het bedrag definitief aan de erfbelasting, ook als de schenker kort daarna overlijdt.
  • Bankgift (gedocumenteerde overschrijving) of handgift: geen onmiddellijke belasting, maar overlijdt de schenker binnen de wettelijke termijn (in de regel drie jaar), dan is het bedrag aan erfbelasting onderworpen. De gift kan nadien vrijwillig worden geregistreerd om de toestand vast te leggen.

Burgerrechtelijk is een schenking aan een kind in principe inbrengplichtig in de nalatenschap van de ouders, behalve bij uitdrukkelijke vrijstelling. Een erfovereenkomst of een aangepast beding voorkomt verrassingen tussen broers en zussen.

De ouders kunnen de schenking aan voorwaarden verbinden: een conventionele terugkeer als het kind vóór hen overlijdt zonder afstammelingen, of de verplichting het bedrag voor de aankoop van de woning te gebruiken. Die bedingen worden opgenomen in de schenkingsakte of in het pact bij de bankgift, vóór de storting.

De schenkbelasting per gewest

BrusselWalloniëVlaanderen
Schenking van een geldsom in rechte lijn3 %3,3 %3 %
Voorbeeld: geregistreerde schenking van 100.000 euro3.000 euro3.300 euro3.000 euro
Bevoegd gewestFiscale woonplaats van de schenkerFiscale woonplaats van de schenkerFiscale woonplaats van de schenker

Het gewest waar de schenker zijn fiscale woonplaats heeft, bepaalt het tarief, niet het gewest waar het gekochte goed ligt. Deze bedragen zijn indicatief en berekend voor één schenking van een geldsom van een ouder aan zijn kind.

Het kind koopt met zijn partner

Krijgt maar een van beide partners de hulp, dan moet dat in de aankoop tot uiting komen: verschillende aankoopaandelen, een overeenkomst tussen kopers of, voor echtgenoten, een verklaring van wederbelegging of financiering in de akte. Anders kan een schenking aan een kind bij een scheiding deels aan zijn partner ten goede komen.

De ouders kunnen ook aan beide partners schenken, of in de schenking bepalen dat ze eigen blijft aan hun kind. De notaris stelt die bedingen op vóór de betaling.

De familiale lening

Een lening van de ouders moet schriftelijk worden bewezen (bedrag, duur, terugbetaling, eventuele interest), bij voorkeur met vaste datum, om niet als schenking te worden geherkwalificeerd. Ze kan worden gewaarborgd met een hypotheek in lagere rang, af te stemmen met de bank. De bank houdt er rekening mee bij de solvabiliteitsanalyse: maandelijkse aflossingen aan de ouders verminderen de leencapaciteit.

Een andere formule is dat de ouders zelf een deel van het goed kopen, bijvoorbeeld het vruchtgebruik, terwijl het kind de blote eigendom koopt: zie onze gids over vruchtgebruik en blote eigendom.

De herkomst van de fondsen

De notaris moet op grond van de antiwitwaswetgeving de herkomst nagaan van de fondsen die op zijn rekening worden gestort. Voorzie de bewijzen van de schenking of de lening: rekeninguittreksels van ouders en kind, schenkingsakte of geschreven leningsovereenkomst. Contanten zijn uitgesloten voor de betaling van een onroerend goed. Die controles moeten klaar zijn vóór de betaling van het voorschot, vaak in de dagen na de ondertekening van het compromis.

In het compromis

  • De juiste identiteit van de kopers en hun aandelen, die de inbreng van elk moeten weerspiegelen
  • De rekening van waar het voorschot wordt gestort, op naam van de koper, en het bewijs van de herkomst van de fondsen
  • Een opschortende voorwaarde van krediet die rekening houdt met de werkelijke inbreng, zonder die te overschatten
  • De tussenkomst van de ouders enkel als zij een deel kopen (vruchtgebruik) of zich borg stellen

Valkuilen

  • Ouders die het voorschot rechtstreeks aan de notaris overschrijven zonder enig geschrift: de notaris zal bewijsstukken vragen, en de aard van de betaling blijft onduidelijk.
  • Een grote bankgift van een oudere of zieke ouder: bij overlijden binnen de termijn is erfbelasting verschuldigd.
  • Een « lening » die nooit wordt terugbetaald en niet op papier staat: ze dreigt tussen erfgenamen als schenking te worden behandeld.
  • Een ongehuwd koppel dat 50/50 koopt terwijl de inbreng van de ouders van één van beiden komt.

Zie ook onze gidsen over samen kopen en over de betaling van de prijs en antiwitwas.

Veelgestelde vragen

Mogen de ouders het voorschot rechtstreeks betalen?

Ja, maar de betaling moet gedocumenteerd zijn als een schenking of lening aan het kind dat koopt, en de notaris zal de herkomst van de fondsen nagaan. Het eenvoudigst is dat de ouders het bedrag eerst op de rekening van het kind storten, met een bewijs van de schenking of de lening.

Is een notaris nodig om geld te schenken?

Nee, een bankgift kan zonder akte. De notaris is wel het best geplaatst om de formule te kiezen (al dan niet registreren), de bedingen over inbreng en eigendom op te stellen en de verrichting op de aankoop af te stemmen.

Is het beter de schenking te registreren?

Dat kost 3 % tot 3,3 % in rechte lijn naargelang het gewest, maar neemt het risico op erfbelasting weg als de schenker binnen de wettelijke termijn overlijdt. Voor een oudere of zieke ouder is registratie vaak verstandig.

Moeten de ouders het compromis tekenen?

Nee, tenzij ze zelf een deel kopen, bijvoorbeeld het vruchtgebruik, of zich borg stellen voor het krediet.

Moet een familiale lening interest opbrengen?

Dat is niet verplicht, maar een nauwkeurig geschrift over het bedrag en de terugbetaling is onmisbaar om ze als lening en niet als schenking te laten behandelen.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook