Prijs en fiscaliteit
De kosten ten laste van de verkoper
Er wordt vooral gesproken over de kosten van de koper. Toch draagt ook de verkoper kosten die het bedrag verminderen dat hij werkelijk ontvangt: attesten, de commissie van de makelaar, de terugbetaling van het krediet, soms een belasting. U becijfert ze best voordat u de prijs bepaalt en een opdracht tekent.
Wat het model van compromis voorziet
Het model van compromis in heldere taal verdeelt de kosten eenvoudig. De koper betaalt bij de akte de registratierechten, de erelonen van de notaris, het wettelijk forfait, de uitgaven en de btw op die posten, en de kosten van zijn krediet. De verkoper betaalt:
- de kosten om het goed te koop te stellen: makelaar, onderhandeling, publiciteit;
- de kosten en erelonen voor het opstellen van het compromis;
- de kosten om het goed over te dragen en te leveren: controle van de stookolietank, elektrische keuring, EPC of EPB-certificaat, bodemattest, stedenbouwkundige inlichtingen, kadastrale stukken, handlichtingen, informatiebrieven van de syndicus, postinterventiedossier, afschriften van de eigendomstitel en de basisakte, kosten van zijn volmacht.
De partijen kunnen andere kosten ten laste van de een of de ander leggen; het compromis somt ze dan uitdrukkelijk op. De verkoper vermeldt er ook wie, zijn notaris of zijn makelaar, de leveringsdocumenten verzamelt.
De attesten per gewest
Welke documenten nodig zijn, hangt af van het gewest waar het goed ligt. Ze zijn ten laste van de verkoper en moeten vaak al bestaan vóór de tekoopstelling of vóór het compromis.
| Document | Brussel | Wallonië | Vlaanderen |
|---|---|---|---|
| Energiecertificaat | EPB-certificaat vanaf de eerste publiciteit | EPB-certificaat vanaf de tekoopstelling | EPC vanaf de publiciteit |
| Bodem | Bodemattest van Leefmilieu Brussel | Uittreksel uit de databank van de bodemtoestand (BDES) | Bodemattest van OVAM, vóór het compromis |
| Asbest | Geen verplicht attest | Geen verplicht attest | Asbestattest voor een gebouw van vóór 2001; in mede-eigendom een attest gemene delen voor compromissen getekend vanaf 1 januari 2027 |
| Elektriciteit | Keuringsverslag van een wooneenheid | Keuringsverslag van een wooneenheid | Keuringsverslag van een wooneenheid |
| Stedenbouw | Stedenbouwkundige inlichtingen van de gemeente | Notariële en stedenbouwkundige inlichtingen | Stedenbouwkundige en vastgoedinformatie, overstromingsgevoeligheid |
| Postinterventiedossier | Als er sinds 1 mei 2001 werken door aannemers zijn uitgevoerd | Idem | Idem |
Vraag offertes zodra de verkoop beslist is. Een energiecertificaat blijft tien jaar geldig.
De terugbetaling van het lopende krediet
Rust er een hypothecair krediet op het goed, dan betaalt de notaris de bank terug uit de prijs, op de dag van de akte, en ontvangt de koper een goed vrij van elke inschrijving. Drie bedragen tellen samen:
- het openstaande saldo op de datum van de akte, verlopen interesten inbegrepen;
- de wederbeleggingsvergoeding: voor een hypothecair krediet dat een consument afsloot, is ze in principe beperkt tot drie maanden interest op het vervroegd terugbetaalde kapitaal;
- de kosten van handlichting van de hypothecaire inschrijving, bestaande uit erelonen en vaste rechten, die de notaris kan ramen.
Heeft de bank ook een hypothecair mandaat, dan moet ze daaraan verzaken. Vraag een afrekening van vervroegde terugbetaling zodra het goed te koop staat. Zie onze gids over de verkoop van een goed met hypotheek.
De commissie van de makelaar
In België is de commissie van de vastgoedmakelaar in principe ten laste van de verkoper, die de opdracht tekende. Het bedrag is vrij: een percentage van de prijs of een forfait, verhoogd met 21 % btw als de opdracht het exclusief btw uitdrukt.
In de praktijk betaalt de notaris de factuur van de makelaar uit de prijs, met akkoord van de verkoper. Meer daarover in onze gids over de commissie van de makelaar.
Eventuele belastingen
De meerwaarde wordt niet belast wanneer de verkoper zijn eigen woning verkoopt. Ze kan wel belast worden bij een gebouwd goed dat binnen vijf jaar na een verwerving onder bezwarende titel wordt doorverkocht (16,5 %, plus gemeentelijke opcentiemen) of bij grond die binnen acht jaar wordt doorverkocht (33 % binnen vijf jaar, daarna 16,5 %). Het is een federale belasting die in de drie gewesten geldt: zie onze gids over de meerwaardebelasting.
De onroerende voorheffing van het jaar is volledig verschuldigd door wie op 1 januari eigenaar is. Het compromis bepaalt dat de koper zijn deel pro rata terugbetaalt, vanaf zijn ingenottreding. Vóór de akte bevraagt de notaris bovendien de FOD Financiën en de RSZ: heeft de verkoper fiscale of sociale schulden, dan moet hij die uit de prijs inhouden.
Het netto voor de verkoper berekenen: een voorbeeld
Indicatief voorbeeld: een woning verkocht voor 350 000 euro, opdracht aan 3 % exclusief btw, krediet met een saldo van 120 000 euro tegen een rentevoet van 2,5 %.
| Post | Berekening | Bedrag |
|---|---|---|
| Verkoopprijs | 350 000 euro | |
| Commissie van de makelaar | 3 % van 350 000 euro = 10 500 euro, plus 21 % btw | − 12 705 euro |
| Saldo van het krediet | Afrekening van de bank | − 120 000 euro |
| Wederbeleggingsvergoeding (plafond) | 120 000 euro × 2,5 % × 3/12 | − 750 euro |
| Rest vóór de overige posten | 216 545 euro |
Daarvan gaan nog de attesten en leveringskosten, de handlichting, de kosten van het compromis en, naargelang het geval, een belastbare meerwaarde of door de notaris ingehouden schulden af; het pro rata van de onroerende voorheffing dat de koper terugbetaalt, komt erbij. Deze cijfers zijn indicatief: enkel de afrekening van de notaris is bindend.
Valkuilen
- Offertes van makelaars vergelijken zonder na te gaan of de commissie exclusief of inclusief btw is uitgedrukt.
- Vergeten dat de interesten van het krediet doorlopen tot de akte: een akte die twee maanden later valt, kost twee maanden interest.
- Twee opdrachten tekenen die elk een commissie bij verkoop voorzien.
- De attesten te laat laten opmaken: zonder energiecertificaat mag het goed niet worden geadverteerd.
- Op het einde van de onderhandeling beloven om werken of kosten te dragen zonder ze te becijferen.
In het compromis
De kostenclausule van het compromis neemt de verdeling van het model over en somt in voorkomend geval de bijkomende afspraken op. Ga na of ze strookt met de rest van de overeenkomst:
- Lijst van de attesten die de koper vóór de ondertekening ontving, met hun datum
- Wie de leveringsformaliteiten verzorgt: notaris of makelaar
- Eventuele afspraak over werken ten laste van de verkoper, becijferd
- Regeling van het pro rata van de voorheffing en, in mede-eigendom, van de gemeenschappelijke lasten
- Vermelding dat de verkoop gebeurt vrij van elke hypothecaire inschrijving
Veelgestelde vragen
Betaalt de verkoper registratierechten?
Nee: die zijn ten laste van de koper. Ter indicatie: voor een goed van 350 000 euro in Wallonië bedragen ze 10 500 euro tegen het verlaagde tarief van 3 % voor de eigen en enige woning, of 43 750 euro tegen 12,5 %.
Wie betaalt het EPC of EPB-certificaat?
De verkoper. Het certificaat moet bestaan vóór de tekoopstelling of de eerste publiciteit, omdat de kerngegevens in de advertentie moeten staan. Het blijft tien jaar geldig.
Wat kost de vervroegde terugbetaling van het krediet?
Voor een hypothecair krediet dat een consument afsloot, is de wederbeleggingsvergoeding in principe beperkt tot drie maanden interest op het terugbetaalde kapitaal. Daarbij komen de interesten tot de akte en de kosten van handlichting. De bank bezorgt op verzoek een afrekening.
Zijn de kosten van handlichting hoog?
Ze bestaan uit erelonen en vaste rechten en verschillen naargelang het aantal door te halen inschrijvingen. De notaris kan ze bij het begin van het dossier ramen.
Is de commissie verschuldigd als de verkoop niet doorgaat?
Dat hangt af van de opdracht. Gaat de verkoop niet door omdat een opschortende voorwaarde niet vervuld is, dan is ze in principe niet verschuldigd. Komt de koper zijn verplichtingen niet na, dan kan de verkoper die de makelaar betaalt, zich tegen hem keren.
Wie betaalt de inlichtingen van de syndicus?
De verkoper. Het model van compromis legt de informatiebrieven van de syndicus te zijnen laste, en het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat de syndicus ze op eenvoudig verzoek binnen vijftien dagen bezorgt.
Officiële bronnen
- Fednot: model van compromis in heldere taal
- Notaris.be: wat is een wederbeleggingsvergoeding? (vervroegde terugbetaling)
- Notaris.be: kosten berekenen voor een doorhaling
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3 (artikel 3.94, inlichtingen van de syndicus)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.