Bijzondere panden en situaties
Het goed toevertrouwd aan een sociaal verhuurkantoor
Veel eigenaars vertrouwen hun woning toe aan een sociaal verhuurkantoor: gewaarborgde huur, gedekte leegstand, verzekerd beheer, en soms gewestelijke steun. Bij de verkoop verdwijnt die band niet. De koper moet weten of hij een overeenkomst van meerdere jaren overneemt, tegen welke huur, en of premies van de verkoper nog verbintenissen opleggen. In Vlaanderen kan de koper die aan een erkende woonmaatschappij verhuurt bovendien een verlaagd verkooprecht genieten. Dit zijn de regels, met een rekenvoorbeeld.
Hoe een sociaal verhuurkantoor werkt
- Het sociaal verhuurkantoor (in Brussel en Wallonië de agence immobilière sociale) neemt de woning in beheer, hetzij met een beheersovereenkomst, hetzij met een hoofdhuurovereenkomst met de eigenaar.
- Het verhuurt of onderverhuurt ze aan gezinnen met een bescheiden inkomen, tegen een begrensde huur.
- Het waarborgt de eigenaar de betaling van een huur, ook bij leegstand of wanbetaling, en verzorgt het dagelijkse beheer en vaak het klein onderhoud.
- De overeenkomsten hebben doorgaans een lange duur, vaak negen jaar, met omkaderde uitstapvoorwaarden.
De Gewesten organiseren en erkennen die tussenpersonen, en kunnen de eigenaars voordelen toekennen: verhoogde renovatiepremies, fiscale voordelen of verminderingen, volgens het Gewest en de periode. Aan die voordelen zijn soms voorwaarden verbonden die de verkoop overleven.
De regels per Gewest
| Punt | Brussel | Wallonië | Vlaanderen |
|---|---|---|---|
| Tussenpersoon | Door het Gewest erkende sociale verhuurkantoren | Door het Gewest erkende agences immobilières sociales | Erkende woonmaatschappijen, die de rol van de vroegere sociale verhuurkantoren hebben overgenomen |
| Overeenkomst met de eigenaar | Beheersovereenkomst of hoofdhuur | Beheersovereenkomst of hoofdhuur | Huurovereenkomst met de woonmaatschappij |
| Voordeel bij aankoop | Geen specifiek tarief van registratierechten | Geen specifiek tarief van registratierechten | Verkooprecht van 7 % als de koper het goed minstens negen jaar aan een erkende woonmaatschappij verhuurt |
In Vlaanderen is het tarief van 7 % voorbehouden aan natuurlijke personen die samen de geheelheid volle eigendom van een woning kopen en zich ertoe verbinden binnen drie jaar na de akte een huurovereenkomst van minstens negen jaar te sluiten met een erkende woonmaatschappij, en binnen drie jaar en zes maanden een kopie van de geregistreerde huurovereenkomst in te dienen (artikel 2.9.4.2.13 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit). Een voortijdige beëindiging in onderling overleg of door toedoen van de koper leidt tot aanvullende rechten, en moet binnen vier maanden worden gemeld.
Rekenvoorbeeld in Vlaanderen
Een investeerder koopt in Gent voor 250.000 euro een appartement dat hij niet zelf zal bewonen. Tegen het algemene tarief van 12 % bedraagt het verkooprecht 30.000 euro. Verbindt hij zich ertoe het goed negen jaar aan een erkende woonmaatschappij te verhuren, dan brengt het tarief van 7 % het recht terug tot 17.500 euro, of 12.500 euro besparing. Eindigt de huur voortijdig in onderling overleg, dan wordt de besparing via aanvullende rechten teruggenomen. De berekening is indicatief; de notaris gaat de voorwaarden na, onder meer of de overname van een huurovereenkomst die de verkoper al sloot volstaat dan wel of een nieuwe huurovereenkomst nodig is.
Wat er bij de verkoop gebeurt
- De overeenkomst met het kantoor en de huur of onderhuur van het bewonende gezin blijven in principe tegenwerpelijk aan de koper, volgens hun vaste datum en hun aard.
- De koper neemt de gewaarborgde huur over, maar ook de duur van de overeenkomst en de begrensde huur, vaak lager dan de markt.
- Een renovatiepremie die werd verkregen met een verbintenis tot sociale verhuur, kan bij vervroegd einde moeten worden terugbetaald (zie premies en verkoop).
- Vervroegd uitstappen is meestal enkel mogelijk onder de voorziene voorwaarden, met opzegging: een "vrij" goed kan niet worden beloofd zonder akkoord van het kantoor.
- In Brussel gaat de notaris na of het voorkeurrecht van de huurder bij verkoop van een verhuurde woning op de betrokken constructie van toepassing is (artikelen 247/1 en volgende van de Brusselse Huisvestingscode).
Vóór het compromis
- De overeenkomst met het kantoor (beheer of hoofdhuur), haar datum, duur, registratie en uitstapvoorwaarden verkrijgen
- De huurovereenkomst of bewoningsovereenkomst van het bewonende gezin verkrijgen
- De gewaarborgde huur, haar indexatie en wat het kantoor dekt (leegstand, schade, onderhoud) nagaan
- De verkregen premies en voordelen oplijsten, met hun terugbetalingsvoorwaarden
- Het kantoor over het verkoopplan inlichten en om bevestiging van de toestand vragen
Valkuilen
- De gewaarborgde huur voorstellen als een markthuur, zonder te zeggen dat ze begrensd is.
- Vergeten dat een premie van de verkoper kan moeten worden terugbetaald als de koper vóór het einde uit de overeenkomst stapt.
- Een Vlaamse koper het tarief van 7 % voorspiegelen zonder na te gaan of hij aan alle voorwaarden voldoet.
- Beheersovereenkomst en hoofdhuur verwarren: de uitstapmogelijkheden en de tegenwerpelijkheid verschillen.
In het compromis
De clausule beschrijft de overeenkomst met het kantoor (aard, datum, duur, gewaarborgde huur, uitstapvoorwaarden) en de bewoning door het gezin, en bepaalt dat de koper die verbintenissen overneemt. Ze vermeldt de verkregen premies, met hun voorwaarden als bijlage en de datum tot wanneer de sociale verhuur moet worden behouden. Bijvoorbeeld: hoofdhuur van 1 maart 2022 voor negen jaar, gewaarborgde huur van 820 euro per maand, renovatiepremie van 2022 die sociale verhuur oplegt tot 28 februari 2031. Vraagt de koper in Vlaanderen het tarief van 7 %, dan voorziet het compromis dat en herinnert het aan de voorwaarden.
Zie ook een verhuurd goed verkopen en onderverhuring.
Veelgestelde vragen
Moet de koper van een goed in beheer bij een SVK de overeenkomst overnemen?
In principe wel: de overeenkomst met het kantoor en de bewoning door het gezin blijven tegenwerpelijk volgens hun vaste datum en hun aard. De koper neemt de gewaarborgde huur over, maar ook de duur en de begrensde huur, vaak lager dan de markt.
Kan de SVK-overeenkomst worden beëindigd om vrij van bewoning te verkopen?
Enkel onder de uitstapvoorwaarden van de overeenkomst, meestal met een opzegging. Een vervroegd einde kan de terugbetaling van verkregen steun meebrengen. Onderhandel dus eerst met het kantoor voor u een vrij goed belooft.
Gaan de voordelen van de SVK over op de koper?
Dat hangt af van het voordeel en het Gewest. Sommige premies zijn verbonden aan de eigenaar die ze verkreeg, met verbintenissen die de verkoop overleven. Ze moeten worden opgelijst en hun voorwaarden bij het compromis worden gevoegd.
Bestaat er een verlaagd tarief om een woning voor sociale verhuur te kopen?
In Vlaanderen wel: het verkooprecht bedraagt 7 % in plaats van 12 % als de koper, een natuurlijke persoon, de woning minstens negen jaar aan een erkende woonmaatschappij verhuurt, met een huurovereenkomst gesloten binnen drie jaar. In Brussel en Wallonië bestaat er geen vergelijkbaar specifiek tarief.
Wat als de Vlaamse koper de sociale huur vóór negen jaar beëindigt?
Beëindigt hij ze in onderling overleg met de woonmaatschappij of door eigen toedoen, dan zijn aanvullende rechten verschuldigd die overeenstemmen met het verkregen voordeel. Hij moet de voortijdige beëindiging ook binnen vier maanden aan de Vlaamse administratie melden.
Officiële bronnen
- Codex Vlaanderen: Vlaamse Codex Fiscaliteit, artikel 2.9.4.2.13
- Vlaanderen.be: het verkooprecht bij de aankoop van een woning voor sociale verhuur
- Justel: Brusselse Huisvestingscode, artikelen 247/1 en volgende
- Huisvesting Brussel: sociale verhuurkantoren
- SPW Logement: agences immobilières sociales
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.