Bijzondere panden en situaties

De verkoop van een gemeenschappelijk deel door de mede-eigendom

De conciërgewoning staat al jaren leeg, de mede-eigendom heeft geld nodig om de gevel te vernieuwen: dat lokaal verkopen lijkt evident. De verrichting is toch complexer dan de verkoop van een gewone kavel: er is een beslissing met gekwalificeerde meerderheid nodig, een wijziging van de statuten, een lasthebber met duidelijke bevoegdheden en een vooraf beslist lot van de prijs. Dit zijn de stappen, de attesten per Gewest, een rekenvoorbeeld en de valkuilen, voor de makelaar die de verkoop begeleidt en voor de koper.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De beslissing van de algemene vergadering

De gemeenschappelijke delen behoren onverdeeld toe aan alle mede-eigenaars. Hun vervreemding is een daad van beschikking over gemeenschappelijke onroerende goederen, waarover de algemene vergadering beslist met een meerderheid van vier vijfde van de stemmen (artikel 3.88, § 1, 2°, e, van het Burgerlijk Wetboek). Dezelfde bepaling viseert de wijziging van de zakelijke gebruiksrechten op de gemeenschappelijke delen ten voordele van één mede-eigenaar, op voorwaarde dat ze door het rechtmatige belang van de vereniging is verantwoord, in voorkomend geval tegen een vergoeding in verhouding tot de veroorzaakte schade.

In principe vereist elke wijziging van de verdeling van de aandelen eenparigheid. Beslist de vergadering echter met de gekwalificeerde meerderheid tot een daad van beschikking, dan kan ze met dezelfde meerderheid de aandelen wijzigen wanneer dat nodig is (artikel 3.88, § 3). De notulen moeten dus zowel de verkoop, de eventuele creatie van een nieuwe kavel als de nieuwe verdeling vermelden.

Een mede-eigenaar kan de rechter vragen een onregelmatige, bedrieglijke of onrechtmatige beslissing die hem persoonlijk nadeel berokkent te vernietigen, binnen vier maanden na de vergadering (artikel 3.92, § 3). Wie vóór het verstrijken van die termijn een compromis tekent, stelt de koper bloot aan betwisting.

De stappen

  1. Het gemeenschappelijke deel precies laten beschrijven en, als het een privatieve kavel wordt, zijn aandeel bepalen op basis van het met redenen omklede verslag van een notaris, landmeter-expert, architect of vastgoedmakelaar, opgenomen in de basisakte (artikel 3.85, § 1).
  2. De verkoop, de minimumprijs, de essentiële voorwaarden, de bestemming van de prijs en de opdracht aan de syndicus of een lasthebber om te tekenen laten stemmen.
  3. Het verstrijken van de beroepstermijn van vier maanden afwachten, of het uitblijven van beroep tot opschortende voorwaarde van het compromis maken.
  4. De authentieke akte tot wijziging van de statuten opstellen, die moet worden overgeschreven (artikelen 3.85 en 3.30), en daarna de verkoopakte.
  5. De stedenbouw nagaan: een conciërgewoning tot woning omvormen of op het dak bouwen kan een vergunning vereisen (zie het recht om op te toppen verkopen).

De attesten per Gewest

Het verkochte lokaal blijft een gewoon onroerend goed: de gebruikelijke attesten van een verkoop zijn van toepassing, met gewestelijke verschillen.

DocumentBrusselWalloniëVlaanderen
EnergiecertificaatEPB-certificaat vanaf de tekoopstellingPEB-certificaat vanaf de tekoopstellingEPC; het gebouw moet ook een EPC gemeenschappelijke delen hebben
BodemBodemattest van Leefmilieu BrusselUittreksel uit de databank van de bodemtoestand (BDES)Bodemattest van OVAM
AsbestGeen verplicht attestGeen verplicht attestAsbestattest voor een constructie van vóór 2001; asbestattest gemeenschappelijke delen vereist voor compromissen gesloten vanaf 1 januari 2027
RenovatieplichtVandaag geen plicht verbonden aan de verkoopVandaag geen plicht verbonden aan de verkoopWoning met EPC-label E of F: label D te halen binnen zes jaar

In de drie Gewesten komen daar de stedenbouwkundige inlichtingen bij, de keuring van de elektrische installatie van een woning en, in voorkomend geval, het postinterventiedossier (zie asbest in de gemeenschappelijke delen).

Het lot van de prijs: rekenvoorbeeld

De vereniging van mede-eigenaars mag geen ander vermogen hebben dan de roerende goederen die nodig zijn voor haar doel, namelijk het behoud en het beheer van het gebouw (artikel 3.86, § 3). De prijs van een gemeenschappelijk deel komt dus in principe toe aan de mede-eigenaars, naar verhouding van hun aandelen, tenzij zij beslissen hem aan het reservekapitaal of aan werken te besteden.

Voorbeeld: een mede-eigendom van 1.000 aandelen verkoopt de conciërgewoning voor 150.000 euro. De eigenaar van kavel 7 (92/1.000) heeft recht op 13.800 euro als de prijs wordt verdeeld. Besteedt de vergadering hem aan het reservekapitaal, dan blijft het bedrag op de rekening van de vereniging, en zijn aandeel in dat kapitaal wordt hem niet terugbetaald als hij zijn kavel verkoopt (artikel 3.94, § 5). De fiscale gevolgen moeten met de notaris worden onderzocht, volgens het Gewest en de gekozen kwalificatie.

Valkuilen

  • Notulen die "de verkoop" toestaan zonder minimumprijs, zonder aangewezen lasthebber of zonder wijziging van de aandelen.
  • Een compromis dat tijdens de beroepstermijn van vier maanden wordt getekend, zonder opschortende voorwaarde.
  • Leidingen, meters of technische kokers die door het lokaal lopen en door geen erfdienstbaarheid zijn beschermd.
  • Een bewoond lokaal (inwonende conciërge, huurder) waarvan het lot vóór de verkoop niet is geregeld.
  • Een omvorming tot woning die de koper plant terwijl de vergunning niet verworven is.

Wat de makelaar moet nagaan

  • De notulen van de vergadering, de behaalde meerderheid en het ontbreken van beroep
  • De bevoegdheid van wie het compromis voor de mede-eigenaars tekent
  • De beschrijving van het verkochte goed, zijn aandeel en het ontwerp van gewijzigde basisakte
  • De nodige erfdienstbaarheden (toegang, meters, leidingen die door het lokaal lopen)
  • De attesten van het betrokken Gewest en de stedenbouwkundige toestand

Zie ook verkoop van een appartement en verkopen vóór de basisakte.

Veelgestelde vragen

Welke meerderheid is nodig om een gemeenschappelijk deel te verkopen?

Vier vijfde van de stemmen van de algemene vergadering (artikel 3.88, § 1, 2°, e, van het Burgerlijk Wetboek). Daarna volgt een wijziging van de statuten bij overgeschreven authentieke akte. Ontstaat er een nieuwe kavel, dan kan de wijziging van de aandelen met dezelfde meerderheid worden beslist.

Wie tekent de verkoop van een gemeenschappelijk deel?

De syndicus of een lasthebber die de algemene vergadering aanwijst, ter uitvoering van haar beslissing. Zijn bevoegdheden, de minimumprijs en de voorwaarden moeten uit de notulen blijken, die de notaris en de koper vóór de ondertekening nagaan.

Aan wie komt de verkoopprijs van een gemeenschappelijk deel toe?

In principe aan de mede-eigenaars, volgens hun aandelen, omdat de vereniging enkel de roerende goederen mag bezitten die nodig zijn voor haar doel. De vergadering kan beslissen hem aan het reservekapitaal of aan werken te besteden. Het fiscale stelsel gaat u met de notaris na.

Kan een mede-eigenaar die tegen is de verkoop blokkeren?

Hij kan ze niet verhinderen als de vier vijfde meerderheid gehaald is. Hij kan de rechter wel vragen, binnen vier maanden na de vergadering, een onregelmatige, bedrieglijke of onrechtmatige beslissing te vernietigen die hem persoonlijk nadeel berokkent.

Zijn er attesten nodig om een gemeenschappelijk deel te verkopen?

Ja, zoals bij elke verkoop: energiecertificaat, bodemattest of uittreksel, stedenbouwkundige inlichtingen, en in Vlaanderen een asbestattest voor een constructie van vóór 2001. De elektrische keuring is vereist als het lokaal een woning is.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook