Bijzondere panden en situaties

Tuin of terras met exclusief gebruiksrecht

Een gelijkvloers appartement met tuin, een penthouse met terras: vaak behoort de buitenruimte niet tot de kavel maar tot de gemeenschappelijke delen, met een voorbehouden gebruiksrecht. Die nuance heeft concrete gevolgen voor de toegelaten werken, voor de kosten en voor de manier waarop het goed wordt voorgesteld.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Gemeenschappelijk deel met privatief gebruik

De statuten van de mede-eigendom (basisakte en reglement van mede-eigendom) kunnen aan een kavel het exclusief gebruiksrecht toekennen op een gemeenschappelijk deel: tuin, terras, dakterras, koer, buitenstaanplaats. De eigenaar van de kavel is de enige die het mag gebruiken, maar de grond blijft gemeenschappelijk en zijn aandeel in de gemeenschappelijke delen verandert daardoor niet.

Het recht is aan de kavel verbonden en gaat ermee over; het kan niet afzonderlijk aan een andere mede-eigenaar of een derde worden verkocht. Het mag niet verward worden met een privatieve tuin in strikte zin, die deel uitmaakt van de kavel zelf en zo in de basisakte staat. Enkel de lezing van de statuten maakt het onderscheid.

Wat de gebruiker wel en niet mag

  • De ruimte gebruiken en licht inrichten (meubilair, beplanting, bakken), met naleving van het huishoudelijk reglement.
  • Geen constructie (veranda, tuinhuis, zwembad, vaste pergola) en geen wijziging van het uitzicht zonder beslissing van de algemene vergadering en, in voorkomend geval, een omgevingsvergunning.
  • Geen afsluiting, beplanting of wijziging die de gemeenschappelijke delen, de waterdichting of de rechten van de andere mede-eigenaars aantast.
  • Toegang verlenen aan de syndicus en de aannemers voor onderhoud en herstel van de gemeenschappelijke delen.

Werken en beslissingen: welke meerderheden?

Werken die de gemeenschappelijke delen raken, en statutenwijzigingen die enkel het genot, het gebruik of het beheer van die delen betreffen, worden beslist met een meerderheid van twee derde van de stemmen; de andere statutenwijzigingen vragen vier vijfde van de stemmen (artikel 3.88 van het Burgerlijk Wetboek). Een veranda op een gemeenschappelijk terras vraagt dus in principe een beslissing van de algemene vergadering, en daarna een vergunning.

Een exclusief gebruiksrecht creëren of afschaffen wijzigt de statuten: de wijziging wordt bij notariële akte vastgesteld. Het recht afnemen van de houder vraagt in principe zijn akkoord, omdat het deel uitmaakt van de waarde van zijn kavel.

Wie betaalt wat? Een voorbeeld

De statuten bepalen de verdeling. Meestal is het gewone onderhoud (maaien, reinigen, snoeien, bladeren afvoeren) voor de gebruiker, terwijl herstellingen aan structuur, waterdichting of riolering gemeenschappelijke lasten blijven. Een terrasdichting boven een appartement die vernieuwd moet worden, is een vaak besproken punt op de algemene vergadering.

Indicatief voorbeeld: de vernieuwing van de dichting van een dakterras kost 40 000 euro. Maken de statuten er een gemeenschappelijke last van, dan betaalt de gebruiksgerechtigde, die 120/1 000ste bezit, 4 800 euro en de andere mede-eigenaars de rest. Leggen de statuten die herstelling ten laste van de kavel met het terras, dan betaalt hij alleen 40 000 euro. De lezing van de verdeelclausule verandert dus het evenwicht van de verkoop.

In de advertentie

De advertentie mag wat een gemeenschappelijk deel met exclusief gebruik is, niet als « privatieve tuin » voorstellen. Ze kan een « tuin met exclusief gebruiksrecht » of een « terras met privatief gebruik » vermelden, met een benaderende oppervlakte. Die oppervlakte beïnvloedt de waarde, maar maakt geen deel uit van de privatieve oppervlakte van de kavel.

Valkuilen

  • Een veranda of tuinhuis gebouwd zonder beslissing van de algemene vergadering of vergunning, dat de koper misschien moet afbreken.
  • Een mondelinge afspraak tussen buren over het gebruik van de tuin, die de basisakte niet voorziet.
  • Een versleten dichting waarvan de herstelling door de statuten ten laste van de kavel wordt gelegd.
  • Beplanting waarvan de wortels de riolering of de gevel bedreigen.
  • Een advertentie die over een « eigen » tuin spreekt, wat na de verkoop tot betwisting leidt.

In het compromis

Het compromis neemt de precieze omschrijving uit de basisakte over, met de benaderende oppervlakte en de gebruiksregels. De verkoper verklaart welke constructies en inrichtingen werden uitgevoerd en of ze toegelaten zijn.

  • Uittreksel uit de basisakte over het exclusief gebruiksrecht
  • Huishoudelijk reglement en beslissingen van de algemene vergadering over het gebruik
  • Bestaande constructies, toegelaten door de algemene vergadering en vergund
  • Verdeling van onderhouds- en herstelkosten
  • Inlichtingen van de syndicus over beslist of gepland werk op die plaats (artikel 3.94 van het Burgerlijk Wetboek)

Veelgestelde vragen

Mag men een veranda bouwen op een terras met exclusief gebruiksrecht?

Doorgaans niet zonder akkoord van de algemene vergadering en een omgevingsvergunning. Werken die de gemeenschappelijke delen raken, worden met een meerderheid van twee derde van de stemmen beslist.

Telt de oppervlakte van de tuin mee in de prijs?

Ze beïnvloedt de waarde, maar maakt geen deel uit van de privatieve oppervlakte van de kavel. Advertentie en compromis vermelden ze afzonderlijk, ter indicatie.

Kan het gebruiksrecht worden afgenomen?

Enkel door een statutenwijziging vastgesteld bij notariële akte, in principe met akkoord van de houder. Het maakt deel uit van de waarde van zijn kavel.

Wie betaalt het onderhoud van de tuin?

Meestal de gebruiker, voor het gewone onderhoud. Herstellingen aan structuur, waterdichting of riolering blijven vaak gemeenschappelijke lasten; enkel de statuten zeggen het met zekerheid.

Mag men een tuin met exclusief gebruiksrecht afsluiten?

Enkel met naleving van de statuten en het huishoudelijk reglement, soms met een beslissing van de algemene vergadering en een vergunning. Een afsluiting maakt het gemeenschappelijke deel niet privatief.

Hoe weet men of de tuin privatief of gemeenschappelijk is?

Door de basisakte te lezen: een privatieve tuin hoort bij de kavel, een exclusief gebruiksrecht slaat op een gemeenschappelijk deel. Bij twijfel kunnen de notaris of de syndicus het betrokken uittreksel bezorgen.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook