Stedenbouw en voorkoop

Lichte woonvormen

Tiny houses, woonwagens, yurts: lichte woonvormen zijn steeds populairder. Hun verkoop roept toch nieuwe vragen op: werd de woning vergund, is ze roerend of onroerend, en mag men er wettig wonen of ze verhuren?

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Een statuut in opbouw

Wallonië erkent de lichte woning ("habitation légère") in zijn Code de l'habitation durable: een woning die niet beantwoordt aan de definitie van woning en die ten minste drie kenmerken uit een lijst vertoont (onder meer demonteerbaar, verplaatsbaar, met een klein volume, met een laag gewicht). Er gelden aangepaste kwaliteitsnormen. Die erkenning betreft de huisvesting; ze stelt niet vrij van de stedenbouwregels.

In Vlaanderen en Brussel bestaat geen vergelijkbaar specifiek statuut: een tiny house wordt er behandeld als een gewone constructie of verplaatsbare inrichting, volgens de regels van stedenbouw en woningkwaliteit. Het woord "tiny house" heeft dus geen eigen juridische betekenis: enkel de concrete toestand van de woning telt.

De regels per Gewest

WalloniëVlaanderenBrussel
StatuutLichte woning gedefinieerd in de Code de l'habitation durable (art. 1, 40°)Geen eigen statuutGeen eigen statuut
StedenbouwVergunning nodig voor het plaatsen van een of meer verplaatsbare inrichtingen, lichte woningen inbegrepen (art. D.IV.4, 15°, CoDT)Omgevingsvergunning volgens de gewone regels (VCRO)Stedenbouwkundige vergunning volgens het BWRO
VerhuurVerhuurvergunning verplicht vóór elke verhuring van een lichte woning (art. 10bis)WoningkwaliteitsnormenVereisten van de Brusselse Huisvestingscode
ZoneVerenigbaarheid met de zone van het gewestplanVerenigbaarheid met het gewestplan of RUPVerenigbaarheid met het GBP

De vergunning

Een lichte woning die duurzaam wordt geplaatst om erin te wonen, is in principe vergunningsplichtig, zoals een constructie, ook als ze op wielen of palen staat. Ze moet verenigbaar zijn met de bestemming van de zone: in landbouw- of bosgebied is ze meestal verboden (zie zonevreemde woningen). Sommige gemeenten hebben eigen regels of zones vastgelegd, en recreatiegebieden volgen hun eigen regels (zie tweede verblijven in recreatiegebied).

Roerend of onroerend?

Een tiny house op wielen die makkelijk verplaatst kan worden, blijft in principe een roerend goed: ze kan los van de grond worden verkocht, zonder notariële akte. Een woning die aan de grond is vastgemaakt en duurzaam op de nutsvoorzieningen is aangesloten, wordt onroerend door incorporatie in de zin van het Burgerlijk Wetboek (art. 3.47): ze wordt samen met de grond verkocht en is onderworpen aan registratierechten.

De kwalificatie is van belang voor de fiscaliteit, de verzekering, de financiering en de vrijwaring voor gebreken. Het compromis moet dus de wijze van inplanting beschrijven (wielen, palen, fundering), de aansluitingen vermelden en duidelijk zeggen of de woning in de verkoop begrepen is.

Rekenvoorbeeld: de grond verkopen met of zonder tiny house

Indicatief voorbeeld. Een grond wordt verkocht voor 60.000 euro met een tiny house op wielen, geschat op 45.000 euro, zonder vergunning.

  • Blijft de tiny house een roerend goed dat afzonderlijk wordt verkocht, dan slaan de registratierechten enkel op de grond, en wordt de tiny house met een aparte overeenkomst overgedragen.
  • Is ze duurzaam vastgemaakt en aangesloten, dan maakt ze deel uit van het onroerend goed: de rechten slaan op 105.000 euro.
  • In beide gevallen loopt de koper door het ontbreken van een vergunning het risico dat ze moet verdwijnen: haar waarde op die specifieke grond is niet gewaarborgd.

Een kunstmatige opsplitsing van de prijs om rechten te besparen, kan door de fiscus worden betwist.

Valkuilen

  • Denken dat een woning op wielen niet vergunningsplichtig is omdat ze "verplaatsbaar" is: het is de duurzame plaatsing om erin te wonen die telt.
  • Een tiny house achteraan in de tuin van een woning plaatsen en verhuren, zonder vergunning en, in Wallonië, zonder verhuurvergunning.
  • Een grond "met bewoonbare tiny house" aanbieden in landbouw-, bos- of parkgebied, waar ze meestal verboden is.
  • Aansluitingen op water, elektriciteit of riolering zonder toelating van de netbeheerder.
  • Vergeten dat de keuring van de elektrische installatie bij verkoop en de regels voor afvalwaterzuivering ook kunnen gelden.
  • Niet bepalen of de verkoper de woning meeneemt: op wielen kan ze de grond vóór de akte verlaten.

In het compromis

  • Beschrijving van de woning, de wijze van inplanting en de aansluitingen
  • Verkregen vergunning, of een duidelijk beschreven stedenbouwkundige toestand
  • Woning al dan niet begrepen in de verkoop van de grond, met een realistische prijsopsplitsing
  • In Wallonië: verhuurvergunning als de woning wordt verhuurd
  • Domiciliëring al dan niet mogelijk, naargelang de gemeente
  • Verzekering en financiering nagegaan door de koper

Veelgestelde vragen

Kan men zich in een tiny house domiciliëren?

De gemeente schrijft een persoon in waar die werkelijk verblijft, maar een inschrijving regulariseert geen stedenbouwkundige inbreuk. Sommige gemeenten gaan over tot een voorlopige inschrijving in afwachting van de regularisatie.

Financiert een bank een lichte woning?

Moeilijk als het om een roerend goed zonder vergunning gaat, want het kan niet als hypothecaire waarborg dienen. Een persoonlijke lening of een specifieke financiering is vaak nodig.

Is een EPC of EPB-certificaat nodig voor een lichte woning?

Dat hangt af van de kwalificatie en van de gewestelijke regels inzake energieprestatie. Ga het na bij het gewestelijke energieagentschap vóór de verkoop.

Is een vergunning nodig voor een tiny house op wielen?

In principe wel, als ze duurzaam wordt geplaatst om erin te wonen. In Wallonië viseert het CoDT uitdrukkelijk het plaatsen van lichte woningen; in Vlaanderen en Brussel gelden de gewone regels.

Mag men een lichte woning in Wallonië verhuren?

Ja, maar de verhuurder moet eerst een verhuurvergunning verkrijgen, zoals de Code wallon de l'habitation durable voorschrijft. De woning moet bovendien stedenbouwkundig vergund zijn.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook