Partijen bij de verkoop

Kopen voor een vennootschap in oprichting

De koper tekent het compromis met de mededeling dat hij "koopt voor zijn toekomstige vennootschap". Komt de vennootschap er nooit, of neemt ze de verbintenis niet tijdig over, dan blijft hij zelf koper, met alles wat daarbij hoort: prijs, krediet, registratierechten. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen voorziet een precies mechanisme, met twee termijnen. Zo gebruikt u het, met de alternatieven en de kostprijs.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

De regel van artikel 2:2 WVV

Een vennootschap verkrijgt pas rechtspersoonlijkheid bij de neerlegging van haar oprichtingsakte ter griffie. Daarvoor kan ze zich niet verbinden. Artikel 2:2 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen regelt de verbintenissen die namens een rechtspersoon in oprichting worden aangegaan:

  • behoudens andersluidende overeenkomst zijn zij die de verbintenis aangingen, daarvoor persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk;
  • tenzij de vennootschap binnen twee jaar na het ontstaan van de verbintenis rechtspersoonlijkheid verkrijgt en de verbintenis binnen drie maanden na het verkrijgen van die rechtspersoonlijkheid overneemt;
  • de overgenomen verbintenissen worden dan geacht van bij het begin door de vennootschap te zijn aangegaan.

De verbintenis moet uitdrukkelijk namens de vennootschap in oprichting worden aangegaan: in eigen naam tekenen en het goed nadien naar een vennootschap "laten overgaan" is niet hetzelfde. In de praktijk staat de overname vaak in de oprichtingsakte zelf, die de verbintenissen opsomt die vóór de oprichting namens de vennootschap werden aangegaan.

Voorbeeld: de termijnen berekend

Een compromis wordt op 10 november 2026 getekend voor een pand van 300.000 euro in Brussel, namens een BV in oprichting. De oprichtingsakte wordt op 15 januari 2027 ter griffie neergelegd: de vennootschap verkrijgt die dag rechtspersoonlijkheid, ruim vóór de grens van twee jaar (10 november 2028). Ze moet de verbintenis uiterlijk op 15 april 2027 overnemen, bij beslissing van haar bestuursorgaan of in de oprichtingsakte.

Gebeurt de overname tijdig, dan koopt de vennootschap, alsof ze al op 10 november 2026 had getekend. Gebeurt ze niet, dan blijft de oprichter persoonlijk en hoofdelijk gehouden tot alle verplichtingen van de koper. De authentieke akte moet worden vastgesteld op een datum waarop de vennootschap bestaat en de verbintenis heeft overgenomen.

In het compromis

"De heer X verklaart op te treden in naam en voor rekening van de besloten vennootschap in oprichting X Immo, overeenkomstig artikel 2:2 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen. De authentieke akte wordt door die vennootschap ondertekend, op voorwaarde dat ze uiterlijk op de dag van de akte rechtspersoonlijkheid heeft verkregen en deze verbintenis heeft overgenomen. Zo niet, is de heer X persoonlijk gehouden tot alle verplichtingen van de koper en wordt de akte op zijn naam verleden."

  • De oprichter en de vennootschap in oprichting identificeren (vorm, voorgenomen naam)
  • Een aktedatum bepalen die verenigbaar is met de oprichting van de vennootschap (zie termijn voor de akte)
  • Voorzien dat de financiering door de vennootschap wordt verkregen, of anders door de oprichter (zie voorwaarde van financiering)
  • Het lot van het voorschot regelen en wie het stort
  • Voor de verkoper: eisen dat de oprichter borg blijft als de overname niet gebeurt

Het alternatief: de aanwijzing van lastgever

De koper kan het compromis ook tekenen met het voorbehoud een lastgever (command) aan te wijzen, dus later de natuurlijke of rechtspersoon aan te duiden die de werkelijke koper wordt. De aanwijzing moet binnen een korte termijn en in strikte vormen gebeuren om een dubbel registratierecht te vermijden (zie aanwijzing van lastgever). Ze is nuttig als de identiteit van de vennootschap nog niet vastligt, of als een reeds bestaande vennootschap kan kopen.

De fiscale punten

Gewest van het goedRegistratierecht of verkooprecht voor een vennootschapGunstregime
Brussel12,5 %Abattement voorbehouden aan natuurlijke personen die hun woning kopen
Wallonië12,5 %Verlaagd tarief voorbehouden aan natuurlijke personen die hun enige eigen woning kopen
Vlaanderen12 %Verlaagd tarief voorbehouden aan natuurlijke personen die hun enige eigen woning kopen

Voor het Brusselse pand van 300.000 euro betaalt de vennootschap indicatief 37.500 euro registratierechten. Blijft de oprichter koper bij gebrek aan overname, en verkoopt hij daarna aan de vennootschap, dan worden twee verkopen belast: 75.000 euro in totaal. Het gebruik van het pand door de bedrijfsleider kan bovendien een belastbaar voordeel van alle aard zijn. Zie voorwaarden van de gunstregimes.

Valkuilen

  • Tekenen "voor een op te richten vennootschap" zonder de vennootschap te noemen of naar artikel 2:2 te verwijzen: de ondertekenaar dreigt alleen koper te zijn.
  • De overname binnen drie maanden vergeten: de vennootschap bestaat, maar de verbintenis blijft die van de oprichter.
  • De akte vóór de neerlegging van de oprichtingsakte vastleggen.
  • Het krediet op naam van de oprichter verkrijgen terwijl de akte door de vennootschap wordt verleden.

Zie ook een vennootschap als koper en de bedrijfsleider die van zijn vennootschap koopt.

Veelgestelde vragen

Mag men een compromis tekenen namens een vennootschap die nog niet is opgericht?

Ja, namens een vennootschap in oprichting (artikel 2:2 WVV). De ondertekenaar blijft persoonlijk en hoofdelijk gehouden, tenzij de vennootschap binnen twee jaar rechtspersoonlijkheid verkrijgt en de verbintenis binnen de drie maanden daarna overneemt.

Wat als de vennootschap nooit wordt opgericht?

Wie voor haar tekende, blijft gehouden tot alle verplichtingen van de koper. Het compromis moet voorzien dat hij de akte dan op zijn naam verlijdt.

Hoe neemt de vennootschap de verbintenis over?

Bij beslissing van haar bestuursorgaan of in haar oprichtingsakte, binnen drie maanden na het verkrijgen van de rechtspersoonlijkheid. De overname moet duidelijk verwijzen naar het compromis dat in haar naam werd getekend.

Is de aanwijzing van lastgever te verkiezen?

Ze is nuttig als de uiteindelijke koper nog niet bekend is, maar vereist strikte termijnen en vormen om een dubbel registratierecht te vermijden.

Kan een vennootschap het verlaagde tarief of het abattement genieten?

Nee. De gunstregimes voor de aankoop van de woning zijn voorbehouden aan natuurlijke personen. Een vennootschap betaalt het algemene tarief van het Gewest: 12,5 % in Brussel en Wallonië, 12 % in Vlaanderen.

Loopt de verkoper een risico?

Weinig, als de clausule goed is opgesteld: de oprichter blijft gehouden zolang de vennootschap de verbintenis niet heeft overgenomen. De verkoper heeft er belang bij de solvabiliteit van de oprichter na te gaan, die tot de overname in feite zijn schuldenaar is.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook