Clausules opstellen

De fiscale en sociale schulden van de verkoper

Op de dag van de akte verwacht de verkoper zijn prijs te ontvangen. Maar heeft hij belasting-, btw- of socialezekerheidsschulden, dan kan de notaris een deel inhouden en aan de schuldeisers doorstorten. De koper is beschermd. De controles, hun gevolgen en hoe u er in het compromis op anticipeert.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De controle door de notaris

Vóór hij een akte verlijdt die een goed verkoopt of met hypotheek bezwaart, moet de notaris de verrichting melden aan de fiscale administratie (FOD Financiën) en aan de socialezekerheidsinstellingen (RSZ). Hij mag de akte pas verlijden na een korte termijn die de regelgeving vastlegt, waarin de administratie hem kan laten weten dat de verkoper schulden heeft. Leeft hij die procedure niet na, dan wordt hij zelf aansprakelijk voor de schulden die niet meer kunnen worden ingevorderd.

Wordt een schuld gemeld, dan kan de administratie een wettelijke hypotheek op het goed nemen of beslag leggen in handen van de notaris. Die moet dan de nodige bedragen op de prijs inhouden en aan de schuldeiser storten.

Wat de notaris raadpleegt

BronWat ze onthultGevolg voor de prijs
Kennisgeving aan FOD FinanciënDirecte belastingen, btw en andere fiscale schulden van de verkoperInhouding en storting aan de ontvanger
Kennisgeving aan de RSZSociale bijdragen verschuldigd door de verkoper als werkgever of zelfstandigeInhouding en storting aan de instelling
Hypothecair getuigschriftHypotheken, hypothecaire volmachten, wettelijke hypotheken, overgeschreven beslagenTerugbetaling en doorhaling vóór of bij de akte
Centraal bestand van beslagberichtenBeslagen, delegaties, loonoverdrachten, collectieve schuldenregelingDe notaris licht de schuldeiser in of zuivert de schuld
PandregisterPandrechten op roerende goederen die met het goed worden verkocht (onderneming, uitrusting)Akkoord van de pandhouder vereist
Syndicus (appartement)Achterstallige lasten van de verkoper (art. 3.94 BW)Inhouding ten voordele van de vereniging van mede-eigenaars

Die controles zijn dezelfde in de drie Gewesten, want ze steunen op federaal recht. Ook voor de gewestelijke belastingen voert de notaris controles uit.

Wie is betrokken?

  • De verkoper met onbetaalde belastingen (personenbelasting, onroerende voorheffing, btw).
  • De zelfstandige of werkgevende verkoper die sociale bijdragen verschuldigd is.
  • De verkopende vennootschap, voor haar fiscale en sociale schulden (zie verkopen of kopen via een vennootschap).
  • De mede-eigenaar die lasten verschuldigd is aan de vereniging van mede-eigenaars.
  • De verkoper in collectieve schuldenregeling of met beslag op zijn inkomen (zie verkoper onder beslag of in collectieve schuldenregeling).

De gevolgen voor de verkoop

De verkoop blijft geldig en de koper ontvangt een vrij goed: het is de prijs die dient om de schuldeisers te betalen. Maar de tijd tussen de kennisgeving en de vrijgave van de prijs kan de akte vertragen, en de verkoper die op de volledige prijs rekende om een ander goed te kopen, kan in moeilijkheden komen. Overtreffen de schulden de prijs, dan kan de verkoop enkel met het akkoord van de schuldeisers, die moeten aanvaarden hun hypotheken op te heffen tegen een gedeeltelijke betaling.

Becijferd voorbeeld

Een huis wordt verkocht voor 300 000 €. Indicatieve bedragen:

  • Saldo van het hypothecair krediet van de verkoper: 180 000 €, terugbetaald aan de bank, die handlichting geeft.
  • Belastingschuld gemeld door FOD Financiën: 25 000 €, ingehouden en gestort aan de ontvanger.
  • Achterstallige sociale bijdragen gemeld door de instelling: 8 000 €, ingehouden.
  • De verkoper ontvangt het saldo, of 87 000 €, verminderd met de kosten van de doorhaling en zijn andere kosten.

Rekende hij op 120 000 € om zijn volgende aankoop te financieren, dan moet hij zijn plan herzien vóór hij een aankoopcompromis ondertekent.

Anticiperen in het compromis

Het compromis bepaalt dat de prijs eerst dient om de schuldeisers van de verkoper te voldoen, zodat de koper een goed ontvangt dat vrij is van elke schuld, hypotheek, voorrecht, pand of eigendomsvoorbehoud, en dat de kosten van de doorhaling ten laste van de verkoper zijn. De verkoop kan worden gesloten onder de opschortende voorwaarde dat uiterlijk bij de akte alle akkoorden worden verkregen die nodig zijn om het goed vrij te maken; die voorwaarde beschermt de koper, die als enige ze kan inroepen.

  • Verklaring van de verkoper over zijn schulden, afbetalingsplannen en lopende beslagen
  • Verklaring dat hij geen hypothecaire volmacht heeft verleend, of vermelding ervan
  • Realistische aktetermijn, verenigbaar met de kennisgevingen
  • De notaris inlichten vanaf de start van een invorderingsprocedure

Valkuilen

  • De verkoper een nettobedrag beloven vóór de notaris de antwoorden op de kennisgevingen heeft ontvangen.
  • Aanvaarden dat de koper een deel van de prijs rechtstreeks aan de verkoper betaalt, buiten de boekhouding van de notaris: dat bedrag ontsnapt aan de inhoudingen en de koper verliest zijn bescherming.
  • De schulden van een verkopende vennootschap of zelfstandige vergeten, die vaak groter zijn.
  • Een aankoopcompromis voor een ander goed zonder voorwaarde ondertekenen, rekenend op de brutoprijs.

Veelgestelde vragen

Riskeert de koper de schulden van de verkoper te betalen?

Neen, als de akte volgens de regels door de notaris wordt verleden en de hele prijs via zijn rekening loopt: hij houdt de nodige bedragen in en levert een vrij goed. Een rechtstreekse betaling aan de verkoper, buiten de akte, doet die bescherming verloren gaan.

Kan de verkoper verkopen met een lopend afbetalingsplan?

Ja, maar de schuldeiser kan eisen op de prijs te worden betaald. Dat moet met de notaris worden voorbereid en, zo mogelijk, met een schriftelijk akkoord van de schuldeiser vóór het compromis.

Hoe lang duren die controles?

Na zijn kennisgevingen moet de notaris een korte reglementaire termijn afwachten vóór hij de akte verlijdt. Hij start ze zodra hij het volledige dossier heeft; als het dossier tijdig wordt voorbereid, zorgen ze zelden voor vertraging.

Wat als de schulden hoger zijn dan de prijs?

De verkoop kan enkel doorgaan als de schuldeisers aanvaarden hun zekerheden op te heffen tegen een gedeeltelijke betaling. Zo niet, kan de koper de opschortende voorwaarde van vrijmaking van het goed inroepen en zijn waarborg terugkrijgen.

Kan de syndicus een deel van de prijs blokkeren?

Hij deelt de notaris de achterstallige lasten van de verkoper mee. De notaris houdt die bedragen in, die aan de vereniging van mede-eigenaars verschuldigd zijn.

Moet de koper zelf de schulden van de verkoper nagaan?

Neen, dat is de rol van de notaris. De koper moet er enkel op letten uitsluitend via de rekening van de notaris te betalen en geen groot voorschot rechtstreeks aan de verkoper te storten.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook