Verkoper

Verkoper met schulden: beslag en collectieve schuldenregeling

Het goed staat onder beslag, de verkoper zit in een collectieve schuldenregeling, een bank dreigt met een gedwongen verkoop: een verkoop uit de hand blijft vaak mogelijk, en levert meestal meer op dan een gedwongen verkoop. Maar de verkoper kan niet meer alleen beslissen, en de koper moet zeker zijn dat zijn betaling hem bevrijdt en dat hij het goed zonder de schulden krijgt. Hieronder de regels, een voorbeeld en wat het compromis moet bevatten.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

Wat de notaris hoe dan ook nagaat

Vóór de akte raadpleegt de notaris het centraal bestand van berichten van beslag, delegatie, overdracht, collectieve schuldenregeling en protest, vraagt hij de hypothecaire staat op en verwittigt hij de fiscus en de sociale zekerheid. Die opzoekingen tonen de situatie van de verkoper. Beter is het die al bij het compromis te kennen: een procedure die drie weken vóór de akte opduikt, doet alles herbeginnen.

De makelaar die de verkoop voorbereidt, stelt de vraag best al bij de verkoopopdracht aan de verkoper, en vraagt bij twijfel een recente hypothecaire staat aan de notaris.

De collectieve schuldenregeling

  • De verkoper die tot de collectieve schuldenregeling toegelaten werd, kan niet meer vrij over zijn goederen beschikken. De verkoop uit de hand gebeurt op verzoek van de schuldbemiddelaar, met machtiging van de arbeidsrechtbank. De verkoper tekent, maar de schuldbemiddelaar en de rechtbank beslissen.
  • Het compromis wordt dus gesloten onder de opschortende voorwaarde van die machtiging, met een termijn waarna het vervalt en het voorschot terugbetaald wordt.
  • De ingeschreven schuldeisers worden door de griffie tot de machtigingsprocedure opgeroepen, ten minste acht dagen vóór de zitting (artikel 1326 van het Gerechtelijk Wetboek). Hun rechten worden overgedragen op de prijs (artikel 1675/14bis van het Gerechtelijk Wetboek): het goed wordt vrij van hun inschrijvingen verkocht, en de prijs wordt onder hen verdeeld.

Het goed onder beslag

Een overgeschreven uitvoerend onroerend beslag maakt het goed onbeschikbaar: de eigenaar kan het niet meer vrij verkopen of hypothekeren. Er blijven drie uitwegen:

  • een verkoop uit de hand met toestemming van de beslagrechter, op een compromis dat onder die voorwaarde getekend wordt;
  • een akkoord met de beslagleggende schuldeiser en de andere ingeschreven schuldeisers, die opheffing verlenen tegen betaling bij de akte;
  • zo niet, de openbare verkoop door de aangestelde notaris, meestal op Biddit.

Een gewoon bewarend beslag of een bevel blokkeert de verkoop niet altijd, maar moet bij de akte opgeheven worden. Teken het compromis nooit zonder dat punt na te gaan en zonder de notaris van de verkoper te betrekken.

De drie situaties vergeleken

Hypotheek, zonder procedureCollectieve schuldenregelingOvergeschreven uitvoerend beslag
Wie beslist over de verkoopDe verkoperDe schuldbemiddelaar, met de arbeidsrechtbankDe beslagrechter of de schuldeisers
Opschortende voorwaardeOpheffing bij de akte, meestal zonder voorwaardeMachtiging van de arbeidsrechtbankToestemming van de rechter of akkoord van de schuldeisers
Prijs volstaat niet om alles te betalenAkkoord van de bank nodigOverwijzing op de prijs, doorhaling van de inschrijvingenOverwijzing op de prijs als de procedure dat toelaat
VoorschotBij voorkeur bij de notarisNotarisNotaris

Voorbeeld met cijfers

Een woning wordt voor 250.000 euro verkocht door een verkoper in collectieve schuldenregeling. Ze is bezwaard met een hypotheek van de bank voor 190.000 euro en een inschrijving van een andere schuldeiser voor 70.000 euro, samen 260.000 euro ingeschreven schulden.

  • De koper betaalt 250.000 euro in handen van de notaris. Die betaling is bevrijdend.
  • Beide inschrijvingen worden doorgehaald, ook al dekt de prijs niet de volledige schuld.
  • De prijs wordt, na aftrek van de kosten ten laste van de boedel, volgens de rang van de schuldeisers verdeeld: hier eerst de bank, die als eerste ingeschreven is, daarna de andere schuldeiser voor het saldo.

Zonder zo'n procedure zou dezelfde verkoop het akkoord van beide schuldeisers vragen om zonder volledige betaling opheffing te verlenen. De cijfers zijn indicatief.

Wat de koper gewaarborgd moet worden

  • Dat zijn betaling in handen van de notaris bevrijdend is, ook als de prijs niet alle schulden dekt.
  • Dat de hypothecaire inschrijvingen en overschrijvingen na de verdeling van de prijs doorgehaald worden.
  • Dat het voorschot gezien de situatie aan de notaris betaald wordt, en niet aan de verkoper of de makelaar.
  • Dat de aktedatum en de ingenottreding rekening houden met de duur van de machtiging, als hij zelf nog moet verkopen of elders zijn huur moet opzeggen.

Valkuilen

  • Het compromis enkel door de verkoper laten tekenen, zonder schuldbemiddelaar en zonder voorwaarde van machtiging.
  • Het voorschot aan de verkoper betalen: het kan in beslag genomen of uitgegeven worden, en de koper krijgt het niet terug als de verkoop mislukt.
  • Een aktedatum beloven die de procedure niet toelaat.
  • Een prijs ver onder de waarde aanvaarden: de rechtbank kan de machtiging weigeren.
  • Recente inschrijvingen vergeten: enkel een bijgewerkte hypothecaire staat toont de werkelijke toestand.

Wat het compromis moet zeggen

  • De identiteit van de schuldbemiddelaar en de datum van de beschikking van toelaatbaarheid, desgevallend
  • De opschortende voorwaarde van machtiging door de bevoegde rechtbank, met een precieze termijn
  • De betaling van het voorschot op de derdenrekening van de notaris
  • Het mechanisme van bevrijdende betaling en doorhaling van de inschrijvingen
  • Een realistische aktedatum, rekening houdend met de procedure, en het verval zonder vergoeding als de machtiging geweigerd wordt

Veelgestelde vragen

Kan de verkoper in collectieve schuldenregeling alleen tekenen?

Nee. De verkoop moet door de arbeidsrechtbank gemachtigd worden, op verzoek van de schuldbemiddelaar. Een compromis zonder die voorwaarde stelt de koper bloot aan een weigering en aan een lange periode van onzekerheid.

Riskeert de koper de schulden van de verkoper te betalen?

Nee, als de prijs volgens de procedure in handen van de notaris betaald wordt. De betaling is bevrijdend en de inschrijvingen worden doorgehaald, ook als de prijs niet volstaat om alle schuldeisers terug te betalen. Zij verdelen de prijs onder elkaar.

Mag de makelaar het voorschot bijhouden?

In die situaties moet het voorschot aan de notaris betaald worden. Dat waarborgt de terugbetaling als de machtiging geweigerd wordt, en de juiste bestemming als de verkoop doorgaat.

Hoelang duurt het om de machtiging te krijgen?

Dat hangt af van de rechtbank en het dossier. De schuldeisers moeten ten minste acht dagen vóór de zitting opgeroepen worden, en de schuldbemiddelaar moet eerst zijn verzoek indienen. Voorzie in het compromis een termijn van enkele weken tot enkele maanden.

Is een verkoop uit de hand nog mogelijk na een beslag?

Vaak wel, met toestemming van de beslagrechter of met het akkoord van de schuldeisers. Ze levert meestal meer op dan een gedwongen verkoop. Raadpleeg de notaris van de verkoper vóór elke handtekening.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook