Partijen bij de verkoop
De verkoop door een curator
Het goed van een onderneming of zelfstandige die failliet werd verklaard, wordt door de curator verkocht. De koper heeft te maken met een gerechtelijk mandataris, volgens een procedure die het Gerechtelijk Wetboek vastlegt, en zonder de gewone waarborgen van een verkoper. In ruil krijgt hij een goed dat vrij is van hypotheken.
Enkel de curator mag verkopen
Vanaf het vonnis van faillietverklaring verliest de gefailleerde het beheer over zijn goederen. Enkel de curator kan ze verkopen, onder toezicht van de rechter-commissaris en de ondernemingsrechtbank. Een compromis dat de gefailleerde na het faillissement tekent, is niet tegenwerpelijk aan de boedel van de schuldeisers.
Vóór elke verkoop raadpleegt de notaris het centraal register solvabiliteit (Regsol) en de bestanden van beslagberichten om na te gaan dat de verkoper niet failliet is of in gerechtelijke reorganisatie. De vastgoedmakelaar doet die controle best al bij het aannemen van de opdracht.
De gerechtelijke reorganisatie is een andere toestand: de schuldenaar blijft in principe aan het hoofd van zijn goederen, maar een verkoop in het kader van een overdracht onder gerechtelijk gezag verloopt via een door de rechtbank aangestelde mandataris. In alle gevallen gaat de notaris vóór het compromis na wie bevoegd is om te tekenen.
Onderhandse of openbare verkoop
- Openbare verkoop (Gerechtelijk Wetboek, artikel 1190): de curator mag pas openbaar verkopen nadat hij machtiging heeft gevraagd aan de rechter-commissaris, die tegelijk de notaris aanwijst die de verkoop zal leiden, vaak via Biddit.
- Verkoop uit de hand (artikel 1193ter): de curator vraagt de machtiging aan de ondernemingsrechtbank bij met redenen omkleed verzoekschrift. Hij voegt het ontwerp van verkoopakte toe dat de door hem aangewezen notaris opmaakte, de redenen waarom de verkoop uit de hand geboden is, een schattingsverslag van een deskundige en een hypothecair getuigschrift opgesteld na de faillietverklaring.
Concreet wordt het bod of compromis getekend onder de opschortende voorwaarde van de machtiging door de rechtbank, en moet de akte overeenkomstig het goedgekeurde ontwerp worden verleden, door de notaris die het opstelde.
De stappen van de machtiging
| Stap | Wat artikel 1193ter bepaalt |
|---|---|
| Verzoekschrift | Met redenen omkleed verzoekschrift van de curator, met ontwerpakte, schatting en hypothecair getuigschrift |
| Oproeping | Ingeschreven hypothecaire en bevoorrechte schuldeisers, beslagleggende schuldeisers, gefailleerde en andere mede-eigenaars, bij gerechtsbrief betekend ten minste acht dagen vóór de zitting |
| Voorwaarden | De opgeroepen schuldeisers kunnen vragen dat de machtiging aan voorwaarden wordt verbonden |
| Beslissing | Machtiging als het belang van de boedel dat vereist, op advies van de rechter-commissaris; een minimumprijs kan worden opgelegd |
| Rechtsmiddel | Hoger beroep mogelijk door de curator of de tussenkomende schuldeisers |
| Akte | Verleden overeenkomstig de goedgekeurde ontwerpakte, door de notaris die ze opstelde |
Voorbeeld: een indicatief tijdpad
Een koper tekent op 2 maart een bod van 210.000 euro, onder voorwaarde van de machtiging door de rechtbank. De notaris bereidt de ontwerpakte voor en de curator dient half maart zijn verzoekschrift in. De schuldeisers worden ten minste acht dagen vóór de zitting opgeroepen, die bijvoorbeeld begin april valt. Wordt de beschikking half april gewezen en tekent niemand hoger beroep aan, dan kan de akte ongeveer twee maanden na het bod worden getekend.
Verkrijgt een schuldeiser een minimumprijs van 220.000 euro, dan moet de koper beslissen of hij volgt: zo niet, dan is de voorwaarde niet vervuld en krijgt hij zijn voorschot terug. Deze data en bedragen zijn indicatief: het tijdpad hangt af van de rol van de rechtbank.
Een verkoop zonder vrijwaring
De curator kent het goed niet en kan de staat ervan niet waarborgen. De verkoop gebeurt in de staat waarin het goed zich bevindt, zonder vrijwaring voor verborgen gebreken of oppervlakte, wat de ontwerpakte vermeldt. De wettelijke attesten blijven wel verplicht: EPC of PEB, bodemattest, keuring van de elektrische installatie, stedenbouwkundige inlichtingen en, in Vlaanderen, het asbestattest naargelang het geval.
De koper bezoekt het goed, informeert bij de curator naar de bewoning en de meters, en laat het goed zo nodig inspecteren vóór hij tekent.
De hypotheken worden gezuiverd
De prijs wordt in handen van de notaris betaald en volgens hun rang onder de schuldeisers verdeeld. De koper ontvangt het goed vrij van hypothecaire inschrijvingen, die de notaris laat doorhalen. Huurovereenkomsten met vaste datum blijven in principe tegenwerpelijk aan de koper: ga de huursituatie na met de curator.
En als het faillissement tussen compromis en akte valt?
Dat is delicaat: een nog niet overgeschreven verkoop is niet tegenwerpelijk aan de boedel. De koper moet contact opnemen met de curator, die in het belang van de schuldeisers beslist of hij de overeenkomst voortzet. Het voorschot op de rekening van de notaris is beschermd, maar de koper kan het goed verliezen. Laat het verlijden van de akte met een verkoper in moeilijkheden dus niet aanslepen, en controleer zijn solvabiliteit vóór het compromis.
Zie ook onze gidsen over de verkoper onder beslag of in collectieve schuldenregeling en over de openbare verkoop via Biddit.
Veelgestelde vragen
Kan men met een curator over de prijs onderhandelen?
Ja, maar de rechtbank gaat na of de prijs het belang van de boedel dient. Ze kan een minimumprijs opleggen of de voorkeur geven aan een openbare verkoop als het bod haar te laag lijkt.
Hoelang duurt het om de machtiging te krijgen?
Reken op enkele weken: opmaak van het verzoekschrift, oproeping van de schuldeisers ten minste acht dagen vóór de zitting, beslissing en eventuele termijn van hoger beroep. Twee à drie maanden tussen bod en akte is een gangbare orde van grootte.
Blijft de zittende huurder?
Een geregistreerde huurovereenkomst of een met vaste datum blijft in principe tegenwerpelijk aan de koper. Vraag de curator de huurovereenkomst, de stand van de huurgelden en de huurwaarborg.
Is mijn voorschot veilig?
Ja als het op de derdenrekening van de notaris is gestort. Het wordt op de prijs aangerekend als de machtiging wordt verleend en terugbetaald als ze wordt geweigerd.
Moet de koper de schulden van de gefailleerde betalen?
Nee. De prijs wordt onder de schuldeisers verdeeld en de inschrijvingen worden doorgehaald. Enkel de lasten die aan het goed zelf kleven (erfdienstbaarheden, stedenbouwkundige toestand, tegenwerpelijke huur) gaan over op de koper.
Officiële bronnen
- Justel: Gerechtelijk Wetboek, artikelen 1190 en 1193ter
- Regsol: centraal register solvabiliteit
- Justel: oud Burgerlijk Wetboek, boek III (koop en vrijwaring voor verborgen gebreken)
- Notaris.be: wat gebeurt er bij een faillissement? (rol van de curator)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.