Attesten en energie
Energierenovatie van het gebouw en verkoop van een appartement
Bij de verkoop van een appartement hangt de energieprestatie niet alleen van de kavel af: het dak, de gevel en de collectieve verwarmingsketel behoren tot de mede-eigendom. In Vlaanderen moet het gebouw een eigen EPC hebben, en de koper van een slecht scorende kavel erft een renovatieverplichting die hij niet alleen kan nakomen. Dit is de stand van de regels op 13 november 2026, en dit hoort in het compromis.
Waarom het gebouw even zwaar weegt als het appartement
In een appartementsgebouw is een groot deel van wat het energieverbruik van een kavel bepaalt gemeenschappelijk: dak, gevels, vloeren boven de kelder, ramen van de traphallen, collectieve verwarming en warmwaterproductie. Die onderdelen worden beheerd door de vereniging van mede-eigenaars (VME), die in de algemene vergadering over de werken beslist en ze financiert volgens de aandelen.
Voor de vastgoedmakelaar rijzen dus bij elke verkoop van een kavel drie vragen:
- Welke certificaten bestaan er, voor de kavel en voor het gebouw?
- Welke energiewerken werden beslist, zijn aan de gang of zijn aangekondigd, en wie betaalt ze tussen verkoper en koper?
- Welke renovatieverplichting neemt de koper over, en kan hij ze nakomen zonder de mede-eigendom?
De algemene regels voor de verkoop van een kavel (stukken van de syndicus, reservekapitaal, lasten) staan in onze gids over de verkoop van een appartement in mede-eigendom. Deze gids gaat over energie.
In Vlaanderen: het EPC gemeenschappelijke delen
Artikel 9.2.5/1 van het Energiebesluit verplicht elk appartementsgebouw met minstens twee residentiële eenheden om over een EPC gemeenschappelijke delen te beschikken. Valt het gebouw onder de mede-eigendom, dan rust de verplichting op de vereniging van mede-eigenaars. De verplichting ging stapsgewijs in:
| Gebouw | EPC gemeenschappelijke delen vereist sinds |
|---|---|
| Minstens 15 eenheden, waarvan minstens twee residentiële eenheden | 1 januari 2022 |
| Minstens 5 eenheden, waarvan minstens twee residentiële eenheden | 1 januari 2023 |
| Minstens twee residentiële eenheden | 1 januari 2024 |
| Nieuwbouw | Tien jaar na de vergunning |
- Wie bestelt het? Alleen de vereniging van mede-eigenaars (of, bij gebrek daaraan, een eigenaar of houder van een zakelijk recht) kan het aanvragen. In de praktijk stelt de syndicus een energiedeskundige type A aan en bezorgt hij hem de gegevens van het gebouw. De verkoper van een kavel in mede-eigendom kan het dus niet alleen bestellen.
- Wat staat erin? De energieprestatie van de gemeenschappelijke schildelen en van de collectieve installaties (verwarming, warm water, zonnepanelen), een unieke code en aanbevelingen ter verbetering. De gegevens van de gemeenschappelijke delen dienen ook voor het EPC van elk appartement.
- Geldigheid: tien jaar. Het vervalt vroeger als minstens 15 % van de schildelen van het gebouw vervangen of geïsoleerd wordt, of als de technische installaties vervangen worden; binnen zes maanden na het einde van de werken moet dan een nieuw EPC opgemaakt zijn.
- Kopieën: de aanvrager bezorgt een kopie aan elke eigenaar in het gebouw (artikel 9.2.5/2), en de eigenaar die een kavel verkoopt, bezorgt een kopie aan de kandidaat-koper (artikel 9.2.5/3).
- Sanctie: na een controle door het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) kan de VME een boete van 500 tot 5.000 euro krijgen; die ontslaat niet van de plicht om het certificaat te laten opmaken.
Het EPC gemeenschappelijke delen vervangt het EPC van de kavel niet: bij de verkoop van een appartement in Vlaanderen zijn beide nodig. Zie onze gids om een EPC of EPB-certificaat te lezen. Het EPC gemeenschappelijke delen staat vaak in de collectieve woningpas of is bij de syndicus te vinden.
In Vlaanderen: de renovatieverplichting van de koper van een appartement
De Vlaamse renovatieverplichting slaat op de gekochte eenheid, niet op het gebouw. De koper moet het minimumniveau halen binnen zes jaar na de authentieke akte en over een nieuw EPC van zijn kavel beschikken. Voor een appartement legt artikel 9.3.4 van het Energiebesluit, in de versie op 1 november 2026, dat niveau vast volgens de datum van de akte:
| Authentieke akte verleden vanaf | Minimumlabel voor een appartement |
|---|---|
| 1 januari 2023 | D |
| 1 januari 2028 | C |
| 1 januari 2040 | B |
| 1 januari 2045 | A |
De datum van de akte telt, niet die van het compromis: een compromis dat eind 2027 getekend wordt voor een akte in 2028, valt onder de drempel van 2028. Vraag de notaris bij het compromis welke drempel zal gelden en welke labels op de geplande datum van de akte geviseerd zijn.
Het delicate punt ligt elders: het label van een appartement hangt sterk af van de gemeenschappelijke delen. Een koper kan het dak of de gevel niet alleen isoleren; die werken vragen een beslissing van de algemene vergadering. Ook al rust de verplichting op elke eigenaar, zoals artikel 9.3.6 bepaalt, in de praktijk hangt hij af van de stemmingen in de mede-eigendom. Op de datum van deze gids vonden wij in de Vlaamse teksten geen renovatieverplichting die aan de VME zelf wordt opgelegd voor de gemeenschappelijke delen: de druk loopt via de kavels, verkoop na verkoop.
De algemene regeling (vrijstellingen, doorverkoop tijdens de termijn, boete) staat in onze gids over de energetische renovatieverplichting.
In Brussel: een verplichting die de mede-eigendom betrekt
De ordonnantie van 7 maart 2024 voert in Brussel een renovatietraject in voor alle woningen, los van de verkoop. Een ministerieel besluit van 19 februari 2026 (Belgisch Staatsblad van 9 maart 2026) legt de inwerkingtreding van de belangrijkste bepalingen vast op 1 juli 2028. De mede-eigendommen krijgen daarin een eigen rol:
- elke houder van een zakelijk recht op een woning moet binnen vijf jaar na de inwerkingtreding over een geldig EPB-certificaat beschikken, dus volgens die kalender uiterlijk in juli 2033;
- de vereniging van mede-eigenaars moet een EPB-deskundige aanstellen, die de gegevens van het gebouw coördineert en een samenvattend rapport opstelt met aanbevelingen voor de werken aan de gemeenschappelijke delen, dat naar Leefmilieu Brussel gaat;
- de doelstellingen zijn een primair energieverbruik van hoogstens 275 kWh/m² per jaar (klasse E) en daarna 150 kWh/m² per jaar (klasse C) binnen twintig jaar; Leefmilieu Brussel kondigt aan dat de VME in 2033 medeverantwoordelijk wordt voor het halen van die doelstellingen door elke woning;
- als het samenvattend rapport gemeenschappelijke elementen aanwijst die de prestatie beïnvloeden, wordt de VME vermoed haar verplichting niet te zijn nagekomen wanneer de doelstellingen niet gehaald zijn, tenzij ze bewijst dat ze zorgvuldig heeft gehandeld.
Verschillende modaliteiten (inhoud van het samenvattend rapport, precieze termijnen) hangen nog af van uitvoeringsbesluiten. In september 2025 meldde Leefmilieu Brussel bovendien dat het samenvattend rapport « nog niet bestaat ». In het compromis is het dus voorzichtig de koper te wijzen op deze verplichtingen en op de EPB-klasse van de kavel, zonder hem een datum aan te kondigen die de teksten nog niet met zekerheid vastleggen.
In Wallonië: voorzichtigheid
Op de datum van deze gids legt Wallonië geen eigen energiecertificaat voor de gemeenschappelijke delen op, en ook geen renovatieverplichting bij de verkoop van een kavel. Het EPB-certificaat van de kavel blijft verplicht vanaf de tekoopstelling. Hervormingen van de renovatiesteun en van de EPB-regelgeving worden besproken of uitgevoerd: controleer de regels die gelden op het moment van de ondertekening, en beloof de koper niet dat er nooit een verplichting komt.
In de drie gewesten blijft de informatie over de werken die de mede-eigendom besliste of aankondigde essentieel: daarmee kan de koper inschatten wat hij zal moeten betalen.
Energiewerken beslist of te beslissen door de algemene vergadering
Isolatie van het dak of de gevels, vervanging van de collectieve verwarmingsketel, warmtepomp, ramen van de gemeenschappelijke delen, zonnepanelen: die werken raken de gemeenschappelijke gedeelten. Volgens artikel 3.88 van het Burgerlijk Wetboek wordt erover beslist met een meerderheid van twee derde van de stemmen, behalve de wettelijk opgelegde werken en de werken tot behoud van het goed, waartoe kan worden besloten bij volstrekte meerderheid van de aanwezige of vertegenwoordigde mede-eigenaars. Of een energiewerk « wettelijk opgelegd » is, hangt af van de tekst die het oplegt.
Lees vóór het compromis de notulen van de laatste drie jaar en zoek naar deze signalen:
- Bestelling of voorstelling van het EPC gemeenschappelijke delen, of van een renovatieplan voor het gebouw
- Energieaudit, isolatiestudie, offertes gevraagd voor het dak, de gevel of de stookruimte
- Principebeslissing zonder goedgekeurd budget, of werken uitgesteld bij gebrek aan meerderheid
- Oproep tot kapitaalinbreng in het reservekapitaal met het oog op energiewerken
- Premieaanvraag ingediend door de syndicus, of premie verwacht na de werken
- Algemene vergadering al bijeengeroepen tussen compromis en akte, met werken op de agenda
Voor een collectieve verwarmingsketel, zie ook onze gids over collectieve verwarming. Vindt er een algemene vergadering plaats tussen compromis en akte, dan legt onze gids over de algemene vergadering tussen compromis en akte uit welke volmacht de koper moet krijgen.
Wie betaalt de werken: artikel 3.94 van het Burgerlijk Wetboek
Artikel 3.94 regelt de informatie en de verdeling tussen de verkoper (uittredende mede-eigenaar) en de koper (nieuwe mede-eigenaar). Het legt eerst informatie op vóór de ondertekening van het compromis, die de vastgoedmakelaar als beroepshalve tussenpersoon naargelang het geval moet meedelen:
- Vóór het compromis (§ 1). De syndicus bezorgt op eenvoudig verzoek binnen vijftien dagen onder meer het werkkapitaal en het reservekapitaal, de achterstallen, de toestand van de oproepen tot kapitaalinbreng voor het reservekapitaal waartoe vóór de overdracht besloten werd, de notulen van de algemene vergaderingen van de vorige drie jaar, de afrekeningen van de lasten van de vorige twee jaar en de recentste goedgekeurde balans. Antwoordt hij niet binnen die termijn, dan brengt de makelaar de partijen op de hoogte van zijn verzuim.
- Vóór de akte (§ 2). De notaris vraagt de syndicus bij aangetekende zending het bedrag van de uitgaven voor behoud, onderhoud, herstelling en vernieuwing waartoe vóór de vaste datum van de eigendomsoverdracht besloten werd maar die pas daarna opgevraagd worden, en de staat van de oproepen tot kapitaalinbreng die vóór die datum goedgekeurd werden.
- Wettelijke verdeling. Behoudens andersluidende afspraak draagt de koper die bedragen. De gewone lasten zijn voor hem vanaf de dag waarop hij gebruik kan maken van de gemeenschappelijke delen. Hij betaalt ook de buitengewone lasten en oproepen tot kapitaalinbreng waartoe een algemene vergadering tussen compromis en akte besliste, als hij over een volmacht beschikte om eraan deel te nemen.
Concreet blijft een dakisolatie die vroeger beslist werd maar na de akte gefactureerd wordt, zonder clausule ten laste van de koper. De partijen kunnen iets anders afspreken, bijvoorbeeld de werken die vóór de ondertekening van het compromis beslist werden ten laste van de verkoper leggen, of de kosten delen. Die clausule geldt alleen tussen hen: de syndicus vordert de oproepen van wie op het moment van de oproep eigenaar van de kavel is. Het aandeel van de verkoper in het reservekapitaal blijft bij de vereniging; zie onze gids over het reservekapitaal en werkkapitaal.
Wat het compromis moet vermelden
- De gegevens van het EPC (Vlaanderen) of het EPB-certificaat (Brussel, Wallonië) van de kavel: code of nummer, datum, label of klasse, verbruik
- In Vlaanderen, het EPC gemeenschappelijke delen: ofwel kreeg de koper de recentste versie, waarvan hij verklaart de inhoud te kennen en waarvan het origineel bij de syndicus blijft; ofwel verklaart de verkoper dat het gebouw er nog geen heeft
- De ontvangst van de inlichtingen van de syndicus in de zin van artikel 3.94, § 1, of de vermelding van zijn verzuim
- De energiewerken die beslist, aan de gang of aangekondigd zijn, met hun bedrag en de gekende oproepen tot kapitaalinbreng
- De verdeling tussen verkoper en koper, als ze afwijkt van de wettelijke regel
- De verbintenis van de verkoper om elke oproeping die hij vóór de akte ontvangt door te sturen, met een volmacht voor de koper
- In Vlaanderen, de renovatieverplichting die op de koper overgaat, het label van de kavel, de drempel op de geplande datum van de akte en het vertrekpunt van de termijn (de authentieke akte)
- In Brussel, de informatie over de verplichtingen van de ordonnantie van 7 maart 2024 en over de toekomstige rol van de mede-eigendom
Het modelcompromis voorziet voor een appartement in Vlaanderen een afzonderlijke vermelding over het EPC gemeenschappelijke delen, naast die over het EPC van de kavel. Denk in Vlaanderen ook aan het asbestattest van de gemene delen voor compromissen die vanaf 1 januari 2027 getekend worden: zie onze gids over het asbestattest van de gemene delen.
Premies en steun voor gemeenschappelijke werken
- Vlaanderen: er bestaat een basispremie Mijn VerbouwPremie voor werken aan de gemeenschappelijke delen van een appartementsgebouw. De syndicus vraagt ze aan namens de VME, zodra de werken klaar zijn en de eindfactuur er is; de mede-eigenaars kunnen daarna naargelang hun situatie een aanvullende premie vragen. De regeling werd op 1 maart 2026 gewijzigd: controleer de bedragen op de officiële website. VME's van grotere gebouwen kunnen ook steun krijgen om een renovatiemasterplan te laten opmaken.
- Brussel en Wallonië: ook daar bestaat gewestelijke steun voor de renovatie van mede-eigendommen; de voorwaarden veranderen geregeld. Wijs de koper op het bestaan ervan zonder een bedrag te beloven.
Een premie die de mede-eigendom verwacht, kan de nettokost van de werken verlagen. Willen de partijen daarmee rekening houden in hun verdeling, dan moeten ze dat opschrijven: de basispremie gaat naar de vereniging, niet naar de verkoper. Zie ook onze gids over renovatiepremies en de verkoop.
Veelgestelde vragen
Wie moet het EPC gemeenschappelijke delen bezorgen bij de verkoop van een appartement in Vlaanderen?
Het certificaat wordt besteld door de vereniging van mede-eigenaars, in de praktijk door de syndicus. De verkoper van de kavel krijgt er een kopie van en moet er een bezorgen aan de kandidaat-koper, naast het EPC van zijn appartement.
Wat als het gebouw geen EPC gemeenschappelijke delen heeft?
De VME riskeert een boete van 500 tot 5.000 euro na een controle door het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap. Voor de verkoop stelt het compromis dat vast: de verkoper verklaart dat het gebouw nog niet over dat certificaat beschikt en er dus geen kopie van kan bezorgen.
Kan de koper van een appartement met label E in Vlaanderen de renovatieverplichting alleen nakomen?
Niet altijd. Hij kan ingrijpen in zijn kavel (privatieve ramen, individuele verwarming), maar de isolatie van het dak of de gevel hoort bij de algemene vergadering, met een meerderheid van twee derde. Het is nuttig om vóór het compromis te weten of de mede-eigendom daar plannen voor heeft.
Wie betaalt een dakisolatie die vóór de verkoop beslist werd maar na de akte gefactureerd wordt?
Behoudens andersluidende afspraak de koper, volgens artikel 3.94, § 2, van het Burgerlijk Wetboek, voor uitgaven waartoe vóór de vaste datum van de overdracht besloten werd maar die pas daarna opgevraagd worden. Het compromis kan een andere verdeling bepalen, die geldt tussen verkoper en koper.
Hangt de renovatiedrempel af van de datum van het compromis of van de akte?
Van de datum van de authentieke akte. In Vlaanderen gaat het minimumlabel voor een appartement van D naar C voor akten verleden vanaf 1 januari 2028. Een compromis dat eind 2027 getekend wordt met een akte in 2028, valt dus onder de nieuwe drempel.
Zal de mede-eigendom in Brussel de gemeenschappelijke delen moeten renoveren?
De ordonnantie van 7 maart 2024 betrekt de vereniging van mede-eigenaars bij de prestatiedoelstellingen van de woningen, met een EPB-deskundige en een samenvattend rapport. De belangrijkste bepalingen treden in werking op 1 juli 2028, maar verschillende modaliteiten hangen nog af van uitvoeringsbesluiten.
Officiële bronnen
- Vlaanderen.be: EPC van de gemeenschappelijke delen van een appartementsgebouw
- Vlaamse Codex: Energiebesluit, artikelen 9.2.5/1 en volgende en 9.3.4 en volgende
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikelen 3.88 en 3.94
- Leefmilieu Brussel: EPB in een mede-eigendom
- Vlaanderen.be: Mijn VerbouwPremie voor appartementen en appartementsgebouwen
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.