Partijen

Volmacht en ondertekening op afstand: de vertegenwoordiging veilig regelen

Een van de verkopers woont in het buitenland, de koper ligt in het ziekenhuis, een erfgenaam kan zich niet verplaatsen. De verkoop kan toch doorgaan, op voorwaarde dat de vertegenwoordiging bij elke stap correct geregeld is: het compromis, daarna de authentieke akte. Dit zijn de geldige vormen, de termijnen om in te plannen en de fouten die een ondertekening vertragen.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Voor het compromis

  • Een partij kan zich laten vertegenwoordigen door een lasthebber met een schriftelijke volmacht. Voor het compromis kan een onderhandse volmacht volstaan, op voorwaarde dat ze duidelijk slaat op de verkoop van het betrokken pand en de essentiële voorwaarden (minimumprijs, termijnen, aanvaardbare opschortende voorwaarden).
  • De vastgoedmakelaar kan niet voor de verkoper tekenen op grond van zijn bemiddelingsopdracht alleen: een opdracht om te koop te stellen is geen bevoegdheid om te verkopen.
  • Een elektronisch ondertekende volmacht is mogelijk, op voorwaarde dat de elektronische handtekening geldig is (zie onze gids over de elektronische handtekening).
  • Bewaar het origineel van de volmacht bij het compromis: de notaris zal het nodig hebben.

Voor de authentieke akte: de digitale volmacht

  • De notaris eist in de praktijk een notariële volmacht voor de verkoopakte, en ze is verplicht zodra een hypotheek wordt toegestaan.
  • Artikel 18quinquies van de Notariswet laat toe een authentieke volmacht in gedematerialiseerde vorm en op afstand te verlijden: de partij verschijnt via videoconferentie voor de notaris, identificeert zich en tekent elektronisch met haar elektronische identiteitskaart of met itsme.
  • De volmacht kan een medewerker van het notariskantoor aanwijzen als lasthebber die de akte zal ondertekenen: de partij hoeft zelf niemand te zoeken die zich verplaatst.
  • Ook de akte zelf kan op afstand verleden worden voor twee notarissen (artikel 9, paragraaf 3, van dezelfde wet): elke partij verschijnt bij de notaris van haar keuze en volgt de ondertekening via videoconferentie, als alle betrokkenen akkoord gaan.

Naargelang de situatie

SituatieGebruikelijke vormTermijn om in te plannen
Ondertekening van het compromisSchriftelijke en precieze onderhandse volmachtEnkele dagen
Verkoopakte, partij in BelgiëNotariële volmacht, op papier of digitaalEén afspraak bij een notaris of via videoconferentie
Akte met hypothecair kredietNotariële volmacht verplicht om de hypotheek toe te staanAf te stemmen met de bank
Partij die in het buitenland woontVolmacht voor een plaatselijke notaris, met legalisatie of apostille naargelang het land, of voor een Belgisch consulaatVerscheidene weken, eventuele vertaling inbegrepen

Voor een partij die in het buitenland gevestigd is, zie ook onze gids over de buitenlandse verkoper of koper.

De sterkmaking

Kan een mede-eigenaar niet tijdig tekenen, dan kan een andere zich voor hem sterk maken: hij verbindt zich ertoe zijn bekrachtiging te verkrijgen. Weigert de afwezige te bekrachtigen, dan is hij niet gebonden en moet de sterkmaker de koper vergoeden. Het mechanisme helpt uit de nood, maar vervangt geen volmacht: voorzie een korte termijn voor de bekrachtiging en wat er bij gebrek daaraan met het compromis gebeurt.

Een oudere of kwetsbare persoon

  • Een gewone volmacht eindigt bij het overlijden van de volmachtgever en wordt zeer kwetsbaar als hij zijn wil niet meer kan uiten.
  • De zorgvolmacht, geregistreerd in het centraal register, laat toe het beheer van de goederen vooraf te regelen, ook een verkoop als de volmacht erin voorziet. Ook zij kan digitaal ondertekend worden.
  • Voor een persoon onder gerechtelijk bewind moet de bewindvoerder de machtiging van de vrederechter verkrijgen (zie onze gids nalatenschap, onverdeeldheid en minderjarigen).

Echtgenoten en gezinswoning

Artikel 215 van het oud Burgerlijk Wetboek verbiedt een echtgenoot alleen te beschikken over zijn rechten op de voornaamste woning van het gezin, ook als hij er de enige eigenaar van is. De andere echtgenoot moet dus met de verkoop instemmen, door mee te tekenen of een volmacht te geven. Weigert hij zonder gewichtige redenen, dan kan de familierechtbank de verkoop toestaan. Zie onze gids over de gehuwde verkoper.

In het compromis

  • Volledige identiteit van volmachtgever en lasthebber
  • Beschrijving van het pand en van de voorwaarden (minimumprijs, termijnen, aanvaarde opschortende voorwaarden)
  • Bevoegdheid om het compromis en de akte te ondertekenen en zo nodig kwijting te geven en een hypotheek toe te staan
  • Vorm aangepast aan de beoogde handeling (notarieel voor de akte en voor een hypotheek)
  • Legalisatie of apostille voor een buitenlandse volmacht
  • Vermelding in het compromis dat de partij vertegenwoordigd is, met de volmacht als bijlage

Valkuilen

  • Een te vage volmacht (« mijn goederen verkopen ») of een die niet het juiste pand beoogt.
  • Een buitenlandse volmacht zonder apostille of vertaling, ontdekt de dag vóór de akte.
  • Een sterkmaking voor een verkoper die nooit geraadpleegd werd.
  • De instemming van de echtgenoot-niet-eigenaar voor de gezinswoning vergeten.

Veelgestelde vragen

Mag één echtgenoot alleen voor het koppel tekenen?

Enkel met een volmacht van de andere. Voor de gezinswoning is de instemming van de andere echtgenoot hoe dan ook vereist door artikel 215 van het oud Burgerlijk Wetboek, ook als hij geen eigenaar is.

Kan men de verkoopakte ondertekenen zonder naar de notaris te gaan?

Ja, met een digitale authentieke volmacht: de partij verschijnt via videoconferentie en tekent met haar elektronische identiteitskaart of itsme. Een medewerker van het notariskantoor kan daarna de akte in haar naam ondertekenen.

Is een volmacht van enkele jaren geleden nog geldig?

Dat kan als ze de verrichting beoogt, maar de notaris gaat na of de volmachtgever in leven en bekwaam is. Een recente en specifieke volmacht voorkomt discussies.

Mag mijn vastgoedmakelaar het compromis in mijn plaats ondertekenen?

Niet op grond van zijn bemiddelingsopdracht alleen. Hij heeft een bijzondere volmacht nodig die hem toelaat dit pand tegen deze voorwaarden te verkopen. In de praktijk tekent de verkoper zelf of wijst hij een naaste aan.

Wat als een verkoper in het buitenland woont?

Hij kan een volmacht verlenen voor een notaris in zijn land, met legalisatie of apostille naargelang het land, of voor een Belgisch consulaat. Reken op verscheidene weken: begin eraan zodra het compromis getekend is.

Wat als degene voor wie men zich sterk maakte weigert te bekrachtigen?

Hij is niet gebonden, en de verkoop kan voor zijn deel niet doorgaan. De sterkmaker moet de koper vergoeden. Daarom blijft de sterkmaking een oplossing voor korte duur.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook