Clausules opstellen
Verzaken aan een opschortende voorwaarde
De koper vindt uiteindelijk op een andere manier financiering, of beslist ook zonder vergunning te kopen: hij kan dan aan de voorwaarde verzaken en de verkoop definitief maken. Het Burgerlijk Wetboek laat dat toe, op voorwaarde dat de voorwaarde in zijn uitsluitend belang werd bedongen en dat hij tijdig handelt.
Wie kan verzaken?
Sinds boek 5 van het Burgerlijk Wetboek staat de regel in de wet: een partij kan afstand doen van de voorwaarde bepaald in haar uitsluitend belang, zolang die hangende is (artikel 5.145). Dat is het geval voor de financieringsvoorwaarde, die de koper beschermt: het modelcompromis bepaalt uitdrukkelijk dat hij eraan kan verzaken met een mail aan zijn notaris.
Een voorwaarde die beide partijen beschermt, kan enkel in onderling akkoord worden opgeheven. En een voorwaarde die uit de wet volgt (de machtiging van de vrederechter om het goed van een minderjarige te verkopen, het niet-uitoefenen van een wettelijk voorkooprecht) kan helemaal niet door de wil van de partijen worden opgeheven. Om te weten in wiens belang een voorwaarde werd bedongen, leest u eerst de clausule: een goed opgesteld compromis zegt het uitdrukkelijk.
De courante voorwaarden
| Voorwaarde | In het belang van | Wie kan verzaken |
|---|---|---|
| Verkrijgen van een krediet | De koper | Enkel de koper, met een mail aan zijn notaris volgens het model |
| Voorafgaande verkoop van het goed van de koper | De koper | Enkel de koper, als hij zonder die verkoop kan financieren |
| Verkrijgen van een omgevingsvergunning | Meestal de koper, na te gaan in de clausule | De koper, als de clausule in zijn uitsluitend belang is bedongen |
| Resultaat van een bouwtechnische keuring | De koper | Enkel de koper |
| Niet-uitoefening van een voorkooprecht | De wet en de titularis van het recht | Niemand |
| Machtiging van de vrederechter | De beschermde persoon | Niemand |
Voor het opstellen van de kredietvoorwaarde zelf, zie de financieringsvoorwaarde opstellen.
Wanneer verzaken?
De verzaking moet gebeuren zolang de voorwaarde hangende is, dus vóór ze vervallen is. Een voorwaarde die zich binnen een vaste termijn moet voordoen, is vervallen wanneer die termijn verstrijkt zonder dat de gebeurtenis plaatsvond. Is de voorwaarde eenmaal vervallen, dan dooft de verbintenis uit: een laattijdige „verzaking” heeft geen voorwerp meer, en de partijen zouden een nieuwe verkoop moeten sluiten.
Voorbeeld: een compromis getekend op 2 maart bevat een kredietvoorwaarde van vier weken, dus tot 30 maart. De bank talmt; op 25 maart krijgt de koper hulp van zijn ouders en stuurt hij zijn notaris een mail waarin hij verzaakt. De verkoop is vanaf die dag definitief. Stuurt hij die mail pas op 2 april, dan is het te laat: naargelang de gekozen clausule is de verkoop al definitief geworden omdat geen weigering binnen de termijn werd gemeld, of wordt ze als onbestaande beschouwd. Termijnen leest u altijd in het compromis, met hun eenheid (dagen of weken).
De vorm
- Een gedateerd geschrift aan de notaris en bij voorkeur aan de andere partij (mail of aangetekende brief)
- De precieze vermelding van de voorwaarde waaraan verzaakt wordt
- De handtekening van alle begunstigden van de voorwaarde (bijvoorbeeld alle kopers)
- Een kopie aan de makelaar, als het compromis dat bepaalt
Een gedeeltelijke verzaking (bijvoorbeeld het vereiste kredietbedrag verlagen) is in werkelijkheid een wijziging van de voorwaarde: daarvoor is het akkoord van beide partijen nodig.
De gevolgen
De verkoop wordt zuiver en eenvoudig op de datum van de verzaking. Onder boek 5 heeft de vervulling van een voorwaarde uitwerking van rechtswege en voor de toekomst (artikel 5.147). De registratierechten worden opeisbaar en de termijn van vier maanden voor de registratie begint te lopen (zie de registratie van het compromis).
De koper die aan de financieringsvoorwaarde verzaakt, draagt het risico dat hij zijn krediet niet krijgt: betaalt hij niet, dan stelt hij zich bloot aan de sancties van het compromis, meestal een forfaitaire vergoeding en het verlies van de waarborg (zie het schadebeding).
Valkuilen
- Verzaken zonder stevig financieringsplan: de bescherming verdwijnt definitief.
- Slechts één van de kopers verzaakt: de verzaking geldt niet voor de anderen.
- De termijn laten verstrijken: naargelang de clausule geldt stilzwijgen als vervulling of als verval van de voorwaarde. Herlees uw variant.
- De voorwaarde saboteren: de partij die door haar fout de vervulling van de voorwaarde verhindert (bijvoorbeeld door geen enkel krediet aan te vragen), loopt het risico dat de andere partij de voorwaarde als vervuld beschouwt (artikel 5.144).
In het compromis
De clausule moet zeggen in wiens belang elke voorwaarde bedongen is, de termijn en het vertrekpunt ervan, de manier van informeren (mail aan de notaris, kopie aan de makelaar), wat er gebeurt bij stilzwijgen, en de mogelijkheid om te verzaken. Voor de kredietvoorwaarde bepaalt ze ook het bedrag, in voorkomend geval de maximale rentevoet, en wat de koper moet bewijzen bij een weigering.
Veelgestelde vragen
Kan de verkoper aan de financieringsvoorwaarde verzaken?
Nee. Ze is bedongen in het belang van de koper; enkel die kan eraan verzaken. De verkoper kan samen met de koper wel een verlenging van de termijn aanvaarden.
Is het akkoord van de verkoper nodig om te verzaken?
Nee, voor een voorwaarde in het uitsluitend belang van de koper. De verkoper moet enkel op de hoogte worden gebracht, in de praktijk door de notaris.
Kan men verzaken aan een wettelijke voorwaarde, zoals een machtiging van de vrederechter?
Nee. Een voorwaarde die de wet oplegt, kan niet door de wil van de partijen worden opgeheven: de verkoop blijft afhangen van de machtiging.
Kan men nog verzaken nadat de termijn verstreken is?
Nee. Verzaken kan enkel zolang de voorwaarde hangende is. Na de vervaldag geldt wat de clausule voor stilzwijgen bepaalt, of moet een nieuwe verkoop worden gesloten.
Wat moet de verzakingsmail bevatten?
De datum, de vermelding van het compromis en van de voorwaarde waaraan verzaakt wordt, en de duidelijke wil om de verkoop definitief te maken. Ze moet van alle kopers uitgaan; bezorg ze aan het dossier van de notaris.
Officiële bronnen
- Fednot: notarissen gaan voor verkoopovereenkomst in heldere taal
- Notaris.be: de verkoopovereenkomst (opschortende voorwaarden)
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 5 (artikelen 5.143 tot 5.148)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.