Bijzondere panden en situaties

Een onafgewerkte bouw verkopen

Een bouwproject dat wordt stopgezet door een scheiding, financiële moeilijkheden of een verhuis: de verkoop van een lopende werf roept vragen op die een afgewerkte woning niet stelt. Vergunning, energieprocedure, contracten en waarborgen moeten in de juiste volgorde naar de koper gaan, en de prijs moet weerspiegelen wat nog moet gebeuren.

Bijgewerkt op · 5 min leestijd

De vergunning en de procedures

  • De omgevingsvergunning is aan het goed verbonden en gaat over op de koper, maar men moet nagaan of ze niet vervallen is, of de werken niet langer onderbroken zijn dan de gewestelijke termijn en of ze overeenstemmen met de vergunde plannen. Zie onze gids over het verval van de vergunning.
  • De energieprocedure van de werken loopt: de koper neemt de EPB-verslaggever (Vlaanderen), de EPB-adviseur (Brussel) of de EPB-verantwoordelijke (Wallonië) over of stelt er een aan, en dient de eindaangifte in. In Vlaanderen is de EPB-aangifte verschuldigd twaalf maanden na de ingebruikname of het einde van de werken, en uiterlijk vijf jaar na de vergunning (zes jaar voor een vergunning afgeleverd vanaf 1 maart 2026). Zie onze gids over de EPB-aangifte bij nieuwbouw.
  • De veiligheidscoördinator en het postinterventiedossier moeten worden overgenomen en tot het einde van de werf aangevuld.

Zonder definitief energiecertificaat wordt het goed verkocht met de gegevens van de lopende procedure: de advertentie en het compromis zeggen dat duidelijk.

Is de wet Breyne van toepassing?

De wet Breyne van 9 juli 1971 beschermt de koper van een te bouwen of in aanbouw zijnde woning wanneer de verkoper zich verbindt ze te bouwen, te laten bouwen of af te werken en de koper een deel van de prijs moet betalen vóór de voltooiing. Ze legt dan verplichte vermeldingen op, een voltooiings- of terugbetalingswaarborg en betaling in schijven.

De particulier die zijn werf in de huidige staat doorverkoopt, zonder zich te verbinden ze af te werken, valt daar niet onder. Belooft de verkoper daarentegen de woning afgewerkt op te leveren, of bepaalde posten vóór de sleuteloverdracht te laten uitvoeren, dan kan de wet wel gelden: de redactie van het compromis moet precies zijn. Sommige bepalingen van die wet worden gewijzigd vanaf 1 september 2027.

De lopende contracten

De contracten met de architect en de aannemers gaan niet automatisch over op de koper. Voor elk ervan moet gekozen worden:

  • overname, met akkoord van de betrokkene: de koper wordt bouwheer voor het vervolg, tegen de afgesproken prijzen en termijnen;
  • beëindiging, met een afrekening van de uitgevoerde en betaalde werken; de bouwheer die opzegt, kan de aannemer moeten vergoeden.

Onbetaalde facturen blijven ten laste van de verkoper, die de contracten tekende, behoudens uitdrukkelijke overname. Een onbetaalde aannemer kan ook weigeren verder te werken: het compromis vermeldt de stand van de betalingen en eventuele geschillen.

De waarborgen van de bouwers

Architecten en aannemers zijn gedurende tien jaar aansprakelijk voor ernstige gebreken die de stevigheid of stabiliteit van het gebouw bedreigen (artikelen 1792 en 2270 van het oud Burgerlijk Wetboek). Die waarborg beschermt de bouwheer en, volgens de rechtspraak, de opeenvolgende verkrijgers. Het compromis subrogeert de koper uitdrukkelijk in de rechten en vorderingen van de verkoper tegen de bouwpartners.

Voor woningbouwwerken waarvoor de vergunning werd afgeleverd vanaf 1 juli 2018, verplicht de wet van 31 mei 2017 aannemers en architecten om die tienjarige aansprakelijkheid te verzekeren. De verkoper bezorgt de koper de ontvangen verzekeringsattesten. De termijn van tien jaar loopt in principe vanaf de oplevering: op een onafgewerkte werf is vaak nog geen oplevering gebeurd, wat met de bouwpartners geregeld moet worden.

Financiering, verzekering en prijs

Een onafgewerkte bouw is moeilijker te financieren: de bank raamt de huidige waarde en de kostprijs van de afwerking, vaak op basis van een offerte of een deskundigenverslag. Het goed moet tijdens de verkoop verzekerd blijven, ook tegen werfrisico's, en beschermd tegen weer en wind.

Indicatief voorbeeld: een woning die afgewerkt op 420 000 euro wordt geschat, waarvan de architect de afwerking op 130 000 euro raamt. De koper betaalt geen 290 000 euro: hij rekent een marge voor onvoorziene kosten en vertraging, en de bank financiert prijs en werken op basis van haar eigen ramingen. Een gedateerd verslag van de stand van de werken, met foto's, dient als referentie voor beide partijen.

Werd het gebouw nooit in gebruik genomen, dan kan de verkoop in bepaalde gevallen onder de btw vallen in plaats van onder de registratierechten: zie onze gids over de verkoop van nieuwbouw.

Valkuilen

  • Een vervallen vergunning of werken die niet met de plannen overeenstemmen, ontdekt door de bank van de koper.
  • Een energieprocedure zonder aangestelde verslaggever, terwijl de termijnen al lopen.
  • Een compromis dat afwerking « vóór de akte » belooft en de verkoop zo onder de wet Breyne brengt.
  • Onbetaalde aannemers die verhaal uitoefenen of weigeren af te werken.
  • Een werf die maandenlang in de winter onverzekerd en onbeschermd blijft.
  • Geen spoor van de uitgevoerde werken: zonder plannen, foto's of facturen kan de koper niet meer optreden tegen de bouwers.

In het compromis

  • Beschrijving van de stand van de werken, met foto's en eventueel een verslag van de architect
  • Vergunning, goedgekeurde plannen, EPB-procedure en veiligheidsdossier overgenomen
  • Lot van elk contract: overname of beëindiging, met afrekening
  • Betaalde facturen, nog verschuldigde bedragen en eventuele geschillen met de bouwpartners
  • Subrogatie van de koper in de rechten tegen de bouwers en overhandiging van de verzekeringsattesten
  • Al dan niet een verbintenis van de verkoper om vóór de akte werken uit te voeren, met toetsing aan de wet Breyne

Veelgestelde vragen

Is de wet Breyne van toepassing?

Niet wanneer een particulier zijn onafgewerkte werf in de huidige staat doorverkoopt, zonder zich tot afwerking te verbinden. Ze kan wel gelden als de verkoper belooft de woning afgewerkt te leveren of werken te laten uitvoeren en de koper vóór de voltooiing betaalt.

Mag de koper de plannen wijzigen?

Ja, met een wijzigingsvergunning als de aanpassingen dat vereisen. Hij gaat na of de wijzigingen verenigbaar blijven met de energieprocedure en de stabiliteit van wat al gebouwd is.

Wie betaalt een aannemer die nog niet betaald is?

De verkoper, die het contract sloot, tenzij de koper het uitdrukkelijk overneemt. Het compromis kan bepalen dat de notaris de nodige bedragen uit de prijs inhoudt.

Gaat de tienjarige aansprakelijkheid over op de koper?

Volgens de rechtspraak komt ze de opeenvolgende verkrijgers ten goede, en het compromis subrogeert de koper uitdrukkelijk in de rechten van de verkoper. Bewaar contracten, facturen en verzekeringsattesten van de bouwpartners.

Is een EPC nodig om een werf te verkopen?

Het certificaat uit de eindaangifte bestaat nog niet. De verkoper deelt de stand van de energieprocedure en de identiteit van de verslaggever mee; de koper rondt ze af en krijgt het certificaat na de werken.

Blijft de vergunning geldig na de verkoop?

Ja, als ze niet vervallen is: ze is aan het goed verbonden. De vervalregels zijn gewestelijk en houden rekening met de start van de werken en een eventuele onderbreking; laat ze nagaan vóór u de aktedatum vastlegt.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook