Bijzondere situatie
Leegstaand of ongeschikt goed: wat het compromis moet zeggen
Een woning die al jaren leegstaat, een woning die onbewoonbaar is verklaard, een gebouw met een leegstandsheffing: die situaties hebben gevolgen voor de koper, soms al vanaf de ondertekening. Ze verhinderen de verkoop niet, maar ze moeten gekend en geregeld zijn vóór het compromis. Dit moet u per gewest nagaan en opschrijven.
De regels per gewest
| Vlaanderen | Brussel | Wallonië | |
|---|---|---|---|
| Tekst | Vlaamse Codex Wonen van 2021 en gemeentelijke reglementen | Brusselse Huisvestingscode | Code wallon de l'habitation durable |
| Wat wordt nagegaan | Inventaris van ongeschikte of onbewoonbare woningen, registers van verwaarloosde en leegstaande gebouwen, inventaris van leegstaande bedrijfsruimten | Vaststelling van leegstand, verhuurverbod, boete, conformiteitsattest | Proces-verbaal van leegstand, huurvergunning |
| Waar nagaan | Inlichtingenbrief van de gemeente | Gemeente en verklaringen van de verkoper | Gemeente en verklaringen van de verkoper |
| Gevolg | Jaarlijkse heffing of belasting, termijn om te renoveren | Belasting of boete, verplichting tot werken | Belangrijke gevolgen, onder meer de onbeschikbaarheid van het goed |
In Vlaanderen: vier lijsten om na te gaan
- de inventaris van ongeschikte of onbewoonbare woningen;
- het register van verwaarloosde gebouwen en woningen;
- het register van leegstaande gebouwen en woningen;
- de inventaris van leegstaande en verwaarloosde bedrijfsruimten.
De verkoper verklaart of het goed erin opgenomen is, en of hij weet dat de overheid overweegt het op te nemen. De inlichtingenbrief van de gemeente bevestigt dat. Een opname leidt in principe tot een jaarlijkse heffing of belasting, en de koper neemt de toestand over. Gemeentelijke reglementen voorzien vaak een tijdelijke vrijstelling voor de nieuwe eigenaar die renoveert of het goed betrekt: vraag de tekst op bij de gemeente voor u uw prijs bepaalt.
De heffing van het lopende jaar
Het compromis vermeldt of de vervallen heffing betaald is en wie die van het lopende jaar draagt. Opgelet: bij niet-betaling richt de overheid zich tot de wettelijke belastingplichtige, ongeacht de afspraak tussen de partijen. De verkoper overhandigt de nodige stukken uiterlijk bij de akte.
Voorbeeld: staat het goed sinds drie jaar op de lijst en is de heffing van het jaar verschuldigd door wie eigenaar is op de refertedatum van het reglement, dan kan het compromis bepalen dat de verkoper die betaalt en de koper de volgende. Bedragen en refertedatum hangen af van het reglement van elke gemeente: vraag het aanslagbiljet van het vorige jaar.
In Brussel: de Huisvestingscode
Voor een woning verklaart de verkoper onder meer:
- of het goed rookmelders heeft in de evacuatiewegen;
- of er een verhuurverbod of administratieve boete geldt wegens niet-naleving van de normen inzake veiligheid, gezondheid en uitrusting;
- of er een conformiteitsattest van de Gewestelijke Inspectiedienst bestaat;
- of er een vaststelling van leegstand is gebeurd, of de gemeente hem meldde dat het goed verlaten, leegstaand of onafgewerkt zou zijn, en of de bijhorende belasting geldt.
In Wallonië: de Code de l'habitation durable
De verkoper verklaart of het goed onder een huurvergunning valt en overhandigt in voorkomend geval een kopie. Hij verklaart ook of een proces-verbaal van vaststelling van leegstand werd opgemaakt: de koper wordt dan gewezen op de gevolgen, onder meer de onbeschikbaarheid van het goed. Rookmelders zijn verplicht: ontbreken ze, dan plaatst de koper ze.
Herstelvorderingen
In Vlaanderen kan een herstelvordering worden ingesteld als een woning niet voldoet aan de normen inzake veiligheid, gezondheid en woonkwaliteit (artikel 3.43 van de Vlaamse Codex Wonen van 2021). Het compromis vermeldt of er zo'n vordering of veroordeling bestaat, want de verplichting om de werken uit te voeren volgt het goed. De verkoper raadpleegt ook het Vlaamse maatregelenregister, dat de bestuurlijke herstel- en sanctiemaatregelen bevat. In de andere gewesten heeft een onbewoonbaarheidsbesluit van de burgemeester hetzelfde praktische gevolg: u moet het kennen voor u tekent.
Valkuilen
- Afgaan op het uitzicht: een onderhouden woning kan in het leegstandsregister staan.
- De heffing van het lopende jaar vergeten bij de prijsonderhandeling.
- De opgelegde renovatietermijn negeren, die soms vanaf de akte loopt.
- Snel willen verhuren terwijl er een verhuurverbod geldt.
- De inlichtingenbrief niet opvragen vóór het compromis.
Wat het compromis moet zeggen
- Of het goed al dan niet in een register of inventaris staat, met de bron
- De betaling van de vroegere heffing en wie die van het lopende jaar draagt
- De verklaringen die de huisvestingsregels van het gewest voorschrijven
- De lopende procedures: vaststelling van leegstand, verhuurverbod, herstelvordering
- De termijn waarover de koper beschikt om te renoveren of het goed te betrekken, als die gekend is
Voor een grondig te renoveren goed, zie ook de renovatieverplichting.
Veelgestelde vragen
Moet de koper de leegstandsheffing betalen?
De heffing treft het goed en wie er titularis van is op de datum van het reglement. Voor het lopende jaar verdeelt het compromis de last vrij tussen verkoper en koper, maar de overheid vordert van de wettelijke belastingplichtige.
Kan een goed in het leegstandsregister verkocht worden?
Ja. De opname verhindert de verkoop niet, maar de koper moet vóór de ondertekening ingelicht zijn, met de fiscale gevolgen en de termijnen.
Hoe weet ik of een goed in een register staat?
Via de inlichtingenbrief van de gemeente of een rechtstreekse vraag aan de gemeente. De notaris kijkt het na voor de akte, maar de informatie moet al bij het compromis gekend zijn.
Krijgt de nieuwe eigenaar een vrijstelling?
Vaak wel, voor een beperkte duur, als hij renoveert of het goed betrekt. De voorwaarden hangen af van het gemeentelijke of gewestelijke reglement: vraag het op voor u tekent.
Mag de koper een woning met een verhuurverbod verhuren?
Niet zolang het verbod niet is opgeheven. De koper moet eerst de werken uitvoeren en, naargelang het gewest, een conformiteitsattest of huurvergunning verkrijgen.
Wat als er een herstelvordering loopt?
De verplichting om de werken uit te voeren volgt het goed en gaat over op de koper. Het compromis moet ze vermelden, met een clausule over de kost en de termijn van de werken.
Officiële bronnen
- Vlaanderen.be: leegstaande woningen opsporen, registreren en aanpakken
- Vlaanderen.be: heffing op ongeschikte en onbewoonbare woningen
- Justel: Brusselse Huisvestingscode (bestrijding van leegstaande woningen)
- Wallex: Code wallon de l'habitation durable (leegstand, artikel 80, Frans)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.