Bijzondere panden en situaties
Zijn grond aan een promotor verkopen
Een bod van een promotor is vaak aantrekkelijk: een prijs die duidelijk hoger ligt dan die van een particulier. Het gaat echter gepaard met voorwaarden die het goed twee of drie jaar kunnen blokkeren, om uiteindelijk toch niet door te gaan. Het compromis moet de verkoper even goed beschermen als het project van de promotor: vaste termijnen, precieze voorwaarden en een vergoeding voor de immobilisatie.
De gebruikelijke opbouw van het bod
- Een prijs, vast of afhankelijk van de uiteindelijk vergunde bebouwbare oppervlakte.
- Een opschortende voorwaarde van vergunning die definitief en uitvoerbaar is, dus waartegen geen beroep meer mogelijk is, voor een omschreven project (zie voorwaarde van vergunning).
- Andere voorwaarden: gunstig bodemonderzoek, geen verontreiniging, erfdienstbaarheid of voorkooprecht, financieringsakkoord, aankoop van de buurpercelen.
- Een termijn om de voorwaarden te vervullen, vaak lang en verlengbaar.
Een becijferd voorbeeld
Een promotor biedt 240 euro per vergunde vierkante meter vloeroppervlakte, voor een project dat op 2.500 m² wordt geraamd: 600.000 euro. Vergunt de overheid uiteindelijk maar 2.000 m², dan zakt de prijs tot 480.000 euro. Vandaar het belang van een gewaarborgde minimumprijs, bijvoorbeeld 520.000 euro, ongeacht de verkregen vergunning.
De koper betaalt daarnaast registratierechten. In Vlaanderen bedraagt het verkooprecht tegen het algemene tarief van 12 % 72.000 euro op 600.000 euro, plus ongeveer 5.600 euro aktekosten en ereloon inclusief btw (indicatieve bedragen). Een promotor die koopt om door te verkopen, kan onder voorwaarden het tarief van 6 % voor beroepskopers genieten: hij moet dan drie wederverkopen aantonen binnen vijf jaar na zijn beroepsverklaring (artikel 2.9.4.2.4 Vlaamse Codex Fiscaliteit). Die kost zit in zijn berekening en verklaart sommige prijsonderhandelingen (zie registratierechten).
De risico's voor de verkoper
- De immobilisatie: zolang de voorwaarden lopen, kan de verkoper niet aan een ander verkopen, en blijft hij de onroerende voorheffing, het onderhoud en de verzekeringen dragen.
- De afhankelijkheid: een vaag geformuleerde voorwaarde (« project naar voldoening van de koper ») geeft de promotor een vrije uitweg.
- De verlengingen: een termijn die verlengbaar is « tot de vergunning verkregen is », eindigt misschien nooit.
- De prijsschommeling: een prijs per bebouwbare vierkante meter hangt af van de uiteindelijk toegestane densiteit.
- De bewoning: de verkoper die er woont, moet weten wanneer hij moet vertrekken.
Wat een goed opgestelde voorwaarde van vergunning voorziet
De notariële modelclausules voor promotieovereenkomsten zijn een goed voorbeeld. Ze bevatten onder meer:
- een definitieve en uitvoerbare vergunning, te verkrijgen binnen een vaste termijn, voor een becijferd project (aantal woningen, parkeerplaatsen, minimale oppervlakte);
- de verbintenis van de promotor om de aanvraag in te dienen binnen een bepaalde termijn, met de toestemming van de eigenaar om ze in te dienen en bij weigering beroep aan te tekenen;
- de tenlasteneming door de promotor van alle studie-, aanvraag-, opmetings- en architectenkosten;
- de overhandiging aan de eigenaar van een afschrift van de vergunning of de weigering binnen vijftien dagen na de beslissing;
- voor de financieringsvoorwaarde, een vermoeden van verzaking als de promotor de weigering van krediet niet tijdig bewijst, bijvoorbeeld met meerdere bankattesten;
- de regel dat enkel de partij in wier voordeel een voorwaarde is bedongen, zich erop kan beroepen of ervan kan afzien.
De te onderhandelen beschermingen
- Een vaste uiterste datum, waarna de verkoop vervalt, ook als tegen de vergunning beroep loopt
- Een immobilisatievergoeding, betaald aan de verkoper en verworven als de verkoop niet doorgaat om een reden die bij de promotor ligt, bijvoorbeeld 15.000 euro per jaar wachten
- De verplichting voor de promotor om regelmatig verslag uit te brengen over de voortgang en de beslissingen mee te delen
- Een gewaarborgde minimumprijs als de prijs afhangt van de vergunde oppervlakte
- De tenlasteneming door de promotor van studie-, bodem- en landmeterskosten, ook als de verkoop mislukt
- De voorwaarden van vrijmaking van het goed en eventueel kosteloos gebruik tot de akte
- In Vlaanderen, voor een kavel in een verkaveling, een aktedatum die past binnen de vervaltermijn van de verkavelingsvergunning
De alternatieven
Een vergoede aankoopoptie, in plaats van een compromis onder talrijke voorwaarden, geeft de verkoper een duidelijkere positie: de promotor betaalt voor de reservatie en licht de optie als hij zijn vergunning krijgt. De verkoop van een opstalrecht of een deelname in het project zijn andere, complexere formules. Zie ook stedenbouwkundige lasten, bouwgrond en bodemverontreiniging.
Valkuilen
- Een voorwaarde « naar voldoening van de koper » aanvaarden zonder objectief criterium.
- De termijn om de aanvraag in te dienen open laten: zonder aanvraag komt er nooit een vergunning.
- De stedenbouwkundige lasten van de toekomstige vergunning vergeten, die de promotor van de prijs zal willen aftrekken.
- Niet regelen wie de bodemverontreiniging draagt die tijdens de studies wordt ontdekt.
- Voor een deel van het perceel tekenen zonder de regels inzake splitsing na te gaan (zie een deel van een perceel verkopen).
Veelgestelde vragen
Hoe lang kan een promotor een grond blokkeren?
Zo lang als het compromis toelaat. Vandaar het belang van een vaste uiterste datum, waarna de verkoop vervalt, ook als tegen de vergunning beroep loopt.
Wat is een immobilisatievergoeding?
Een bedrag dat aan de verkoper wordt betaald om de immobilisatie van zijn goed tijdens de vervulling van de voorwaarden te vergoeden. Het blijft hem verworven als de verkoop niet doorgaat om een reden die bij de promotor ligt.
Wat betekent een « definitieve » vergunning?
Een vergunning die niet meer kan worden aangevochten: de termijnen voor administratief beroep en voor beroep bij de rechter zijn verstreken, of de beroepen werden verworpen. Een voorwaarde die enkel een verleende vergunning viseert, laat het risico van een beroep bij de verkoper.
Wat als de vergunning minder toestaat dan voorzien?
Wordt de prijs per vergunde vierkante meter berekend, dan daalt hij evenredig. Een gewaarborgde minimumprijs beschermt de verkoper tegen een lagere densiteit dan de promotor aankondigde.
Betaalt de promotor minder registratierechten?
In Vlaanderen kan een koper die van de aan- en verkoop van onroerende goederen zijn beroep maakt, onder voorwaarden 6 % betalen in plaats van 12 %, mits hij drie wederverkopen binnen vijf jaar aantoont. Voor de verkoper verandert dat niets, maar het weegt op de geboden prijs.
Is een aankoopoptie beter dan een compromis onder voorwaarde?
Voor de verkoper vaak wel: de vergoede optie maakt de toestand duidelijk en vergoedt de reservatie. De keuze hangt af van het project en de onderhandelingen.
Officiële bronnen
- Notaris.be: een bouwgrond kopen
- Wallex: CoDT, decretaal deel (vergunningen en stedenbouwkundige lasten)
- BIV: deontologie van de vastgoedmakelaar
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.