Stedenbouw en voorkoop

Een deel van uw perceel verkopen

Een stuk achtertuin dat aan de buur wordt verkocht, een bouwgrond die van het ouderlijk huis wordt afgesplitst: de splitsing van een perceel zonder verkavelingsvergunning komt vaak voor. Ze is wel aan gewestelijke formaliteiten onderworpen, schept nieuwe grenzen die nauwkeurig moeten worden bepaald en kan gevolgen hebben voor de woning die de verkoper behoudt. Dit zijn de stappen, de termijnen en de clausules.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Is er een vergunning nodig?

Wie een perceel splitst om een of meer kavels voor bebouwing te creëren, heeft in principe een verkavelingsvergunning nodig (zie onze gids over verkavelingen). Een eenvoudige splitsing, bijvoorbeeld de verkoop van een strook tuin die niet bebouwd wordt, of de verkoop van een al bebouwd deel, vraagt geen vergunning, maar moet vóór de akte bij de overheid worden gemeld.

VlaanderenBrusselWallonië
FormaliteitBetekening van de splitsing aan de gemeenteKennisgeving van de splitsing aan de gemeente en de gemachtigde ambtenaarKennisgeving van de splitsing aan de gemeente en de gemachtigde ambtenaar
Wie doet het?De notarisDe notarisDe notaris
Mogelijke reactieOpmerkingen van de gemeente, in principe binnen twintig dagenOngunstig of voorwaardelijk adviesOngunstig of voorwaardelijk advies
Vermelding in het compromisBestemming van het verkochte en van het behouden deelBeoogde bestemming van de kavelsBestemming van het verkochte en van het behouden deel

Het advies van de overheid verbiedt de verkoop op zich niet, maar waarschuwt de koper: een negatieve opmerking kan betekenen dat het perceel niet de bebouwing of het gebruik kan krijgen dat hij voor ogen heeft.

Een nuttige opschortende voorwaarde

Het model voorziet een facultatieve opschortende voorwaarde: de verkoop gebeurt onder de voorwaarde dat de gemeente (of de gemachtigde ambtenaar) vóór de akte geen ongunstig of voorwaardelijk advies over de splitsing meedeelt. In Vlaanderen gaat het om negatieve opmerkingen binnen twintig dagen na de betekening, en enkel die het verkochte of het overblijvende deel werkelijk kunnen schaden; de voorwaarde wordt strikt uitgelegd. Het compromis bepaalt wie zich op de voorwaarde kan beroepen: in principe de partij in wier voordeel ze is bedongen.

Opmetingsplan, kadaster en attesten

Het verkochte deel moet worden aangeduid op een opmetingsplan van een landmeter-expert, dat in de databank van afbakeningsplannen wordt geregistreerd; het kadaster kent daarna nieuwe perceelnummers toe. Een tegensprekelijke afpaling met de buur is aangewezen als de nieuwe grens langs een eigendom van derden loopt.

De attesten zijn per perceel verschuldigd: één bodemattest (of BDES-uittreksel) per kadastraal perceel, wat hun aantal kan doen toenemen. Voor onbebouwde grond zijn er geen EPC en geen elektrische keuring nodig; wordt een bebouwd deel verkocht, dan blijven de gewone attesten verschuldigd.

De gevolgen voor het behouden deel

  • Toegang, leidingen, kabels en riolering die door een van de delen lopen: erfdienstbaarheden die in de akte moeten worden gevestigd of vastgesteld
  • Lichten, zichten en afstanden tussen de behouden woning en de toekomstige constructie
  • Stedenbouwkundige conformiteit van het behouden deel: voldoet een woning die haar tuin verliest nog aan de voorschriften (bouwvrije strook, bebouwde oppervlakte, parkeerplaatsen)?
  • Eventuele bijdrage in de netkosten die intercommunales aanrekenen, ook voor bestaande infrastructuur: het Waalse model legt ze ten laste van de koper voor het gekochte perceel en van de verkoper voor het perceel dat hij behoudt
  • Verdeling van de onroerende voorheffing van het lopende jaar, die daarna op de nieuwe percelen wordt berekend

Voorbeeld: een stuk achtertuin voor de buur

Een Waalse eigenaar verkoopt aan zijn buur een strook van 150 m² achteraan zijn tuin, voor 15.000 euro. Gebruikelijke stappen: de landmeter meet en paalt de strook af; het compromis vermeldt dat de strook voor de koper tuin blijft en dat de verkoper zijn woning behoudt; de notaris meldt de splitsing; voor het betrokken perceel wordt een BDES-uittreksel aangevraagd. De koper betaalt registratierechten op de prijs van de strook, aan het gewone tarief omdat het niet om zijn hoofdverblijfplaats gaat (12,5 % in Wallonië, dus 1.875 euro, indicatief bedrag), bovenop de aktekosten en de landmeter. Bij zo'n kleine oppervlakte wegen de vaste kosten verhoudingsgewijs zwaar: reken ze uit vóór u een prijs afspreekt.

Valkuilen

  • «Ongeveer 150 m²» verkopen zonder opmetingsplan: de oppervlakte en de juiste grens worden later betwist.
  • De buur beloven dat hij op de strook mag bouwen zonder de voorschriften na te gaan: een splitsing zonder vergunning geeft geen enkel recht om te bouwen.
  • Leidingen vergeten die door het verkochte deel lopen en de bijhorende erfdienstbaarheid niet vestigen.
  • De behouden woning door de splitsing niet-conform maken (parkeren, bouwvrije strook, minimale tuin).
  • De gedeeltelijke handlichting vergeten: is het oorspronkelijke perceel met een hypotheek bezwaard, dan moet de bank het verkochte deel vrijgeven.

Veelgestelde vragen

Kan men zonder formaliteiten een stuk tuin aan de buur verkopen?

Nee. De notaris moet de splitsing bij de overheid melden, er is een opmetingsplan nodig en de attesten per perceel moeten er zijn. Op de prijs van het verkochte deel zijn registratierechten verschuldigd.

Kan de gemeente de splitsing tegenhouden?

Ze kan een ongunstig advies of opmerkingen geven. Het compromis bepaalt dan vaak, via een opschortende voorwaarde, dat de verkoop niet doorgaat. Zonder die voorwaarde verhindert het advies de akte niet, maar koopt de koper met kennis van zaken.

Is er een nieuw EPC of een elektrische keuring nodig?

Voor onbebouwde grond niet. Wordt een bebouwd deel verkocht, dan blijven de gewone attesten verschuldigd, zoals bij elke verkoop van een gebouw.

Wie betaalt de landmeter?

Dat is onderhandelbaar en wordt in het compromis geregeld. In de praktijk betaalt de verkoper die het initiatief tot splitsen neemt vaak het opmetingsplan, en draagt elke partij haar eigen aktekosten.

Hoe lang duurt een splitsing?

Reken op de tijd voor de opmeting, de registratie van het plan en de reactie van de overheid op de melding, naast de attesten. De gebruikelijke termijn van vier maanden tussen compromis en akte volstaat vaak, maar schakel de landmeter vroeg in.

Moet de bank van de verkoper tussenkomen?

Ja als het oorspronkelijke perceel met een hypotheek bezwaard is: ze moet een gedeeltelijke handlichting voor het verkochte deel verlenen. Verwittig ze zodra het compromis is ondertekend.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook