Attesten en energie

Energiedelen en energiegemeenschappen bij een verkoop

Sinds enkele jaren laten de drie gewesten toe lokaal geproduceerde elektriciteit te delen: tussen de bewoners van een gebouw, tussen buren of binnen een energiegemeenschap. Die mechanismen zijn gekoppeld aan een persoon en een meter, niet aan het pand zelf. Bij een verkoop gaan ze dus niet automatisch over op de koper, terwijl de installatie die de elektriciteit produceert wel deel van het goed kan uitmaken. Dit moet u nagaan en opschrijven.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Waarover gaat het?

  • Delen binnen een gebouw: de elektriciteit van zonnepanelen op het dak van een mede-eigendom wordt volgens een verdeelsleutel verdeeld onder de deelnemende bewoners.
  • Delen tussen particulieren: een gezin geeft zijn overschot aan productie door aan een buur of familielid, volgens de regels van zijn gewest.
  • De energiegemeenschap: een structuur (vaak een coöperatie of vzw) die energie produceert en onder haar leden verdeelt. Het Europese recht onderscheidt hernieuwbare-energiegemeenschappen (richtlijn 2018/2001) en burgerenergiegemeenschappen (richtlijn 2019/944), die elk gewest op zijn manier heeft omgezet.

Die mechanismen veronderstellen in principe een digitale meter, die verbruik en injectie per kwartier meet, en een overeenkomst die de deelnemers en de verdeling vastlegt. Het delen verandert niets aan ieders energieleverancier: het vermindert alleen de hoeveelheid die van het net wordt afgenomen.

Wie controleert wat per gewest

GewestRegulatorDistributienetbeheerderTe vragen aan de verkoper
BrusselBrugelSibelgaDeelovereenkomst of statuten van de gemeenschap, verdeelsleutel
WalloniëCWaPEORES of RESA naargelang de gemeenteDeelovereenkomst of statuten van de gemeenschap, verdeelsleutel
VlaanderenVREGFluviusDeelovereenkomst of statuten van de gemeenschap, verdeelsleutel

De toegangsregels, de voorwaarden en eventuele specifieke nettarieven voor het delen verschillen per gewest en veranderen geregeld: de websites van de regulatoren geven de actuele stand. Doorgaans meldt de organisator van het delen (de syndicus, de coöperatie, de producerende buur) de toe- en uittreding van deelnemers aan de netbeheerder.

Wat er bij de verkoop gebeurt

  • De deelname aan het delen is gekoppeld aan de deelnemer en zijn toegangspunt (EAN-code): ze gaat niet automatisch met het goed over.
  • De koper moet over het mechanisme ingelicht worden en beslissen of hij wil toetreden. De deelovereenkomst en de statuten van de gemeenschap bepalen de procedure van uit- en toetreding, soms met een opzegtermijn.
  • Aandelen die de verkoper in een coöperatie nam, blijven zijn eigendom, tenzij de statuten een overdracht toelaten.
  • In een mede-eigendom behoort de productie-installatie meestal toe aan de vereniging van mede-eigenaars of aan een derde; de beslissingen erover staan in de notulen van de algemene vergadering (zie verkoop van een appartement).
  • De energiecontracten van de verkoper eindigen of worden overgedragen op de dag van de akte, met opname van de meterstanden (zie meterstanden).

Voorbeeld: een appartement in een gebouw dat deelt

Een gebouw met twaalf appartementen plaatste zonnepanelen op het dak, gefinancierd met het reservefonds. De elektriciteit wordt gelijk verdeeld onder de bewoners die toetraden. De verkoper van een appartement neemt deel. Bij de verkoop blijven de panelen eigendom van de vereniging van mede-eigenaars: de koper wordt er via zijn aandelen in de gemene delen mede-eigenaar van, zonder iets extra te betalen. Zijn deelname aan het delen is daarentegen niet automatisch: hij moet tot de overeenkomst toetreden, en de syndicus meldt de wijziging aan de netbeheerder. Het compromis vermeldt dat, en de syndicus bevestigt het in de inlichtingen die hij aan de notaris bezorgt.

Wat de makelaar moet nagaan

  • Het bestaan van een deelovereenkomst of een lidmaatschap van een energiegemeenschap
  • De eigendom van de panelen en hun financiering (zie zonnepanelen)
  • De voorwaarden van uittreding voor de verkoper en toetreding voor de koper
  • Eventuele aandelen in een coöperatie en hun lot
  • De aanwezigheid van een digitale meter op het toegangspunt van het goed
  • De overdracht van de energiecontracten op de dag van de akte

Valkuilen

  • Het delen voorstellen als een verworven voordeel van het pand, terwijl de koper moet toetreden en de voorwaarden kunnen wijzigen.
  • De panelen van het gebouw verkopen alsof ze van de verkoper zijn.
  • Vergeten uit de overeenkomst te stappen: de verkoper blijft deelnemer voor een meter die hij niet meer gebruikt.
  • Coöperatieve aandelen in de prijs opnemen zonder na te gaan of de statuten de overdracht toelaten.

In het compromis

Het compromis licht de koper in en scheidt duidelijk wat verkocht wordt van wat niet. Een nuttige verklaring vermeldt bijvoorbeeld dat de verkoper voor de verkochte kavel deelneemt aan het delen van de elektriciteit die geproduceerd wordt door de fotovoltaïsche installatie van de vereniging van mede-eigenaars, volgens een aangehechte deelovereenkomst, dat hij zijn deelname op de datum van de akte beëindigt, dat de koper, ingelicht over de toetredingsvoorwaarden, vrij beslist om deel te nemen, en dat de coöperatieve aandelen van de verkoper niet in de verkoop begrepen zijn.

Veelgestelde vragen

Gaat energiedelen automatisch over op de koper?

Nee. Het is gekoppeld aan de deelnemer en zijn toegangspunt. De koper moet zelf tot de overeenkomst of de gemeenschap toetreden, volgens haar regels.

Wie is eigenaar van de gedeelde panelen in een mede-eigendom?

Meestal de vereniging van mede-eigenaars of een derde-investeerder. Het compromis moet dat preciseren op basis van de documenten van de syndicus.

Worden aandelen in een energiecoöperatie met het pand verkocht?

Nee, tenzij de statuten van de coöperatie een uitdrukkelijke overdracht toelaten. Ze blijven in principe eigendom van de verkoper, die ze kan houden of volgens de statuten de terugbetaling kan vragen.

Is een digitale meter nodig om energie te delen?

In principe wel: het delen veronderstelt een meting per kwartier van verbruik en injectie. De netbeheerder (Sibelga, ORES, RESA of Fluvius) plaatst hem op aanvraag.

Wie verwittigt de netbeheerder bij een verkoop?

Doorgaans de organisator van het delen: de syndicus, de coöperatie of de producent. De verkoper moet hem van de verkoop op de hoogte brengen, zodat zijn deelname op de datum van de akte eindigt.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook