Prijs en fiscaliteit

De btw op de grond verkocht met een nieuw gebouw

Een nieuwe woning of een nieuw appartement dat een projectontwikkelaar verkoopt, valt onder de btw, en de grond ook wanneer hij samen met het gebouw wordt verkocht. Naargelang de opzet van de verrichting kan de grond echter onder de registratierechten blijven. Het verschil loopt op tot duizenden euro en wordt al in het compromis beslist.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Het principe

Wanneer een btw-plichtige (projectontwikkelaar, bouwonderneming, of iemand die voor de btw heeft geopteerd) een nieuw gebouw verkoopt samen met de grond waarop het staat, volgt de grond hetzelfde stelsel als het gebouw: de btw geldt op de volledige prijs, en er zijn geen registratierechten verschuldigd. Die regel geldt sinds 1 januari 2011.

De btw is een federale belasting: de regel is dezelfde in Brussel, Wallonië en Vlaanderen. Blijft de grond onder de registratierechten, dan geldt wel het tarief van het Gewest.

Wat is een nieuw gebouw?

Voor de btw blijft een gebouw « nieuw » tot 31 december van het tweede jaar na dat van de eerste ingebruikneming of het eerste gebruik. Een woning die voor het eerst in maart 2025 werd betrokken, is dus nieuw tot 31 december 2027. Een ingrijpende verbouwing van een bestaand gebouw kan ook een nieuw gebouw doen ontstaan.

Na die termijn valt de verkoop onder de registratierechten, ook als de verkoper een projectontwikkelaar is.

Gevallen waarin rechten verschuldigd blijven

  • Grond die afzonderlijk, zonder gebouw, door een particulier wordt verkocht: registratierechten.
  • Grond verkocht door een projectontwikkelaar, waarna de koper een afzonderlijk aannemingscontract sluit met een aannemer: rechten op de grond, btw op de bouw (gemengd stelsel). Zijn beide contracten in werkelijkheid verbonden, dan kan de administratie oordelen dat het om de verkoop van een nieuw gebouw gaat en de btw op het geheel toepassen (zie grond en aannemingscontract).
  • Een gebouw op plan verkocht onder het gemengde stelsel: rechten op het aandeel in de grond, btw op de constructies.
  • Een bestaand goed verkocht door een particulier: registratierechten.

De btw-tarieven

Het normale btw-tarief is 21 %. Een verlaagd tarief van 6 % bestaat voor de levering van een woning na afbraak en heropbouw: sinds 1 juli 2025 voorziet een permanente regeling daarin wanneer de woning de enige eigen woning van de koper wordt of langdurig verhuurd wordt, met een maximale bewoonbare oppervlakte van 175 m² en strikte voorwaarden (zie de btw van 6 % bij sloop en heropbouw). Voor sociale huisvesting bestaan andere verlaagde tarieven.

Rekenvoorbeeld

Indicatief voorbeeld: een nieuwe woning verkocht voor 400 000 € exclusief btw, waarvan 120 000 € voor de grond, in Vlaanderen, aan een koper die op de grond geen verlaagd tarief kan genieten.

  • Verkoop van het geheel onder btw: 21 % op 400 000 €, of 84 000 €.
  • Gemengd stelsel: 12 % rechten op 120 000 €, of 14 400 €, plus 21 % btw op 280 000 €, of 58 800 €; samen 73 200 €.

Het verschil bedraagt hier 10 800 €. Maar het stelsel kiest men niet vrij: het volgt uit de hoedanigheid van de verkoper en de werkelijke opzet van de verrichting. Een kunstmatige constructie kan worden betwist.

In het compromis

Het model van compromis bevat een rubriek « registratiebelasting en btw » die verplicht tot een keuze tussen drie hypothesen: verkoop volledig onder registratierechten; verkoop onder btw, op de constructie en de grond; of gemengd stelsel, met btw op de constructie en rechten op de grond. Het vermeldt ook of de prijs inclusief of exclusief btw is. In Vlaanderen kan het verlaagde tarief voor de enige eigen woning in het gemengde stelsel niet op de grond worden toegepast.

  • Hoedanigheid van de verkoper (btw-plichtig of niet) en btw-nummer
  • Datum van eerste ingebruikneming of eerste gebruik van het gebouw
  • Prijs inclusief of exclusief btw, en toepasselijk tarief
  • Opsplitsing tussen grond en constructie bij een gemengd stelsel
  • Toepassing van de wet Breyne als het goed op plan of in aanbouw wordt verkocht

Valkuilen

  • Twee nieuwbouwwoningen vergelijken zonder te weten of de prijzen inclusief btw zijn.
  • Een « nieuw » goed kopen waarvan de eerste ingebruikneming meer dan twee kalenderjaren terug ligt: dan gelden de registratierechten.
  • Rekenen op het tarief van 6 % zonder alle voorwaarden te vervullen, onder meer qua oppervlakte en eigen woning.
  • De aankoop van de grond en de bouw kunstmatig scheiden: de administratie kan de verrichting herkwalificeren.

Veelgestelde vragen

Betaalt de koper zowel btw als registratierechten?

Niet op hetzelfde bestanddeel. Voor een nieuw goed dat een btw-plichtige met de grond verkoopt, vervangt de btw de rechten op het geheel. In het gemengde stelsel treft de btw de constructie en de rechten de grond.

Is een verlaagd btw-tarief mogelijk?

Ja, in precieze gevallen: afbraak en heropbouw van een woning, sociale huisvesting. De voorwaarden zijn strikt en moeten vervuld zijn op het ogenblik van de levering.

Moet een particulier die zijn nieuwe woning doorverkoopt btw aanrekenen?

In principe niet. Alleen als hij als occasionele btw-plichtige voor de btw heeft geopteerd, wat zeldzaam is en een voorafgaande stap vraagt.

Zijn de notariskosten anders bij een goed onder btw?

Het ereloon volgt hetzelfde barema, maar op het deel onder btw zijn geen registratierechten verschuldigd. Een vast recht en de andere kosten blijven wel verschuldigd.

Is de btw verschuldigd bij de ondertekening van het compromis?

De btw is verschuldigd naarmate de verkoper betalingen factureert, bijvoorbeeld bij de ondertekening van de akte en volgens de vordering van de werken bij een goed op plan.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook