Clausules opstellen

Bomen, beplantingen en afstanden

Een mooie tuin met bomen verkoopt goed. Hij kan ook een conflict met een buur, een boom te dicht bij de grens of een kapverbod verbergen dat de koper te laat ontdekt. Hier leest u de regels van het Burgerlijk Wetboek, wat verschilt per Gewest en wat het compromis moet bevatten.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

De plantafstanden

Sinds boek 3 van het Burgerlijk Wetboek, in werking op 1 september 2021, moeten alle beplantingen een minimumafstand tot de perceelsgrens respecteren (artikel 3.133):

  • twee meter voor bomen van minstens twee meter hoog, gemeten vanaf het midden van de stam;
  • een halve meter voor andere bomen, heesters en hagen.

De buur kan het snoeien of rooien eisen van een beplanting die te dicht staat, tenzij de rechter oordeelt dat die vordering rechtsmisbruik uitmaakt, rekening houdend met alle omstandigheden, ook het algemeen belang. De regel geldt niet als de buren een overeenkomst hebben gesloten, en evenmin voor beplantingen die al meer dan dertig jaar op dezelfde plaats staan. En de buur kan zich niet verzetten tegen beplantingen die niet hoger zijn dan de bestaande afsluiting tussen de percelen.

Takken en wortels

De buur kan eisen dat de eigenaar van de beplantingen de takken of wortels die over de grens komen, wegsnijdt (artikel 3.134). Doet die dat niet binnen zestig dagen na een ingebrekestelling bij aangetekende zending, dan mag de buur ze zelf wegsnijden, op kosten van de eigenaar van de beplantingen, en ze behouden; hij draagt dan wel het risico voor schade aan de beplantingen. Dat recht verjaart niet: ook een eeuwenoude boom moet gesnoeid worden als hij overhangt. Vruchten die vanzelf op het naburige erf vallen, behoren toe aan wie het genot van dat erf heeft.

Los van de afstanden kan een boom ook abnormale burenhinder veroorzaken (massale schaduw, vallende takken, wortels die een terras opduwen), die zelfs zonder fout moet worden hersteld (zie burenhinder). Een lopend geschil daarover moet aan de koper worden meegedeeld, die de toestand overneemt.

Drie concrete gevallen

SituatieRegelResultaat
Berk van 8 m, twaalf jaar geleden geplant op 1,20 m van de grensBoom hoger dan 2 m: afstand van 2 m vanaf het midden van de stamDe buur kan snoeien of rooien vragen, behoudens rechtsmisbruik
Haag van 1,60 m op 30 cm van de grens, langs een afsluiting van 1,80 mBeplanting niet hoger dan de bestaande afsluitingDe buur kan zich er niet tegen verzetten
Beuk geplant in 1990 op 1 m van de grens, met takken boven de tuin van de buurMeer dan dertig jaar op dezelfde plaats; recht op snoeien verjaart nietGeen rooien wegens de afstand, wel snoeien van de overhangende takken

Waar de grens precies loopt, weet u enkel betrouwbaar met het opmetingsplan of een tegensprekelijke afpaling (zie de afpaling).

Beschermde bomen en kapvergunning

GewestRegelWaar nagaan
BrusselEen hoogstammige boom vellen, verplaatsen of zijn voortbestaan in gevaar brengen vergt een stedenbouwkundige vergunning (BWRO, artikel 98, § 1, 8°)Gemeente, urban.brussels
WalloniëOpmerkelijke bomen en hagen zijn beschermd en vellen vergt een stedenbouwkundige vergunning; in beschermde zones gelden nog andere beperkingenGemeente, lijst van opmerkelijke bomen
VlaanderenBomen vellen is in heel wat situaties vergunningsplichtig, naargelang de zone en de gemeentelijke reglementenGemeente, Omgevingsloket

Een koper die wil bouwen, uitbreiden of een zwembad aanleggen, moet weten of bomen dat verhinderen. Een afgeleverde vergunning kan ook opleggen dat bomen behouden of heraangeplant worden: lees de voorwaarden.

Valkuilen

  • Kort vóór de verkoop zonder vergunning een boom vellen om de tuin „vrij te maken”: de overtreding volgt het goed en de koper kan ze erven.
  • Een haag als gemeen voorstellen terwijl ze volledig op het perceel van de buur staat (zie gemene hagen en afsluitingen).
  • Een aangetekende ingebrekestelling van een buur verzwijgen: de termijn van zestig dagen kan lopen op het moment van de verkoop.
  • Een mondelinge snoeiafspraak met de buur vergeten: zonder geschrift kan de koper er zich niet op beroepen.

In het compromis

  • Verklaring van de verkoper over geschillen, ingebrekestellingen of vragen van buren over de beplantingen
  • Hagen en afsluitingen: gemeen of privatief
  • Gekende opmerkelijke of beschermde bomen, en gevellingen met of zonder vergunning
  • Schriftelijke afspraken met de buren (snoeien, afstanden), als bijlage bij het compromis
  • Beplantingsvoorwaarden opgelegd door een vergunning of een verkaveling

Veelgestelde vragen

Mag de nieuwe eigenaar de bomen vrij vellen?

Niet altijd. Naargelang het Gewest, de gemeente en de boom kan een vergunning nodig zijn: in Brussel geldt dat voor elke hoogstammige boom. Ga het vóór de ondertekening na als het project van de koper ervan afhangt.

Kan een haag die veertig jaar geleden op de grens werd geplant, worden betwist?

Niet wegens de afstand: na meer dan dertig jaar op dezelfde plaats geldt de afstandsregel niet meer. De buur kan wel altijd eisen dat de takken die boven zijn perceel hangen, gesnoeid worden.

Wie onderhoudt een gemene haag?

Beide buren, op gemeenschappelijke kosten. Een privatieve haag wordt door haar eigenaar alleen onderhouden, ook aan de kant van de buur.

Mag de buur overhangende takken zelf wegsnijden?

Ja, maar enkel als de eigenaar dat niet deed binnen zestig dagen na een aangetekende ingebrekestelling. Hij doet het dan op kosten van de eigenaar, maar draagt het risico voor schade aan de boom.

Moet de koper ingelicht worden over een boom te dicht bij de grens?

Ja, als er een klacht van de buur of een geschil over is. De verkoper die een gekend conflict verzwijgt, schiet tekort in zijn informatieplicht; vermeld het best in het compromis.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook