Bijzondere panden en situaties

Voorlopige en definitieve oplevering van een nieuwbouw

Voor een op plan gekochte woning is de sleuteloverdracht geen loutere formaliteit. De oplevering, in twee fasen, draagt het risico over, maakt de waarborgen van de promotor vrij en bepaalt wat de koper nog van hem kan eisen. De wet Breyne en haar uitvoeringsbesluit leggen de minimumregels vast: hier zijn ze, met de fouten die duur uitvallen.

Bijgewerkt op · 6 min leestijd

De voorlopige oplevering

Zodra de werken voltooid zijn, nodigt de promotor de koper uit voor de voorlopige oplevering. De koper gaat de voltooiing na, vergelijkt het goed met de plannen en het lastenboek, en formuleert zijn opmerkingen over zichtbare gebreken. Ze heeft drie belangrijke gevolgen:

  • het risico gaat over op de koper: de wet Breyne verbiedt dat het vóór de voorlopige oplevering van de werken overgaat of, bij een appartement, vóór die van de privatieve delen (artikel 5);
  • de voltooiingswaarborg van een bank of verzekeraar eindigt (artikel 4 van het koninklijk besluit van 21 oktober 1971);
  • de eerste helft van de borgtocht wordt vrijgegeven (zie hieronder) en de sleutels worden overhandigd.

Bij een appartement worden de gemeenschappelijke delen afzonderlijk opgeleverd, samen met de vereniging van mede-eigenaars. De promotor die nog eigenaar is van kavels, oefent daarbij geen enkel aan de mede-eigendom verbonden recht uit (artikel 2, § 3, van het koninklijk besluit).

Schriftelijk, gemotiveerde weigering en stilzwijgende oplevering

Zowel de voorlopige als de definitieve oplevering wordt enkel bewezen door een schriftelijke en tegensprekelijk opgemaakte akte. De weigering om op te leveren moet met haar redenen per aangetekende brief aan de promotor worden meegedeeld (artikel 2, § 1, van het koninklijk besluit).

Het besluit voorziet twee vermoedens waarin kopers vaak trappen:

  • het bewonen of in gebruik nemen van het gebouw geldt als vermoeden van stilzwijgende aanvaarding van de voorlopige oplevering, behoudens tegenbewijs;
  • de koper die geen gevolg gaf aan het schriftelijke verzoek van de promotor en daarna niet verschijnt op de datum die vastgelegd werd binnen vijftien dagen na een aanmaning bij deurwaardersexploot, wordt vermoed de oplevering te aanvaarden, voorlopig of definitief naargelang van het geval. Dit tweede vermoeden geldt niet voor de gemeenschappelijke delen.

De verkoopovereenkomst moet zelf bepalen hoe de oplevering verloopt: dat is een van de verplichte vermeldingen (artikel 7, g, van de wet).

De definitieve oplevering

De definitieve oplevering mag pas plaatsvinden na verloop van minstens een jaar sinds de voorlopige oplevering, en op voorwaarde dat de eindoplevering van de gemeenschappelijke delen, met inbegrip van de toegangen, al heeft plaatsgehad, zodat een normale bewoonbaarheid verzekerd is (artikel 9 van de wet).

Ze bevestigt dat de opmerkingen werden weggewerkt en dat het gebouw tijdens dat jaar geen nieuwe zichtbare gebreken vertoonde. Daarna kan de koper zich niet meer beroepen op gebreken die zichtbaar waren; hij behoudt de vorderingen wegens verborgen gebreken en de tienjarige aansprakelijkheid van de bouwers.

De waarborgen die bij de oplevering vrijkomen

Naargelang van de situatie van de promotor legt de wet Breyne een van twee waarborgen op (artikel 12):

  • een promotor of aannemer die voor de betrokken werken erkend is, stelt een borgtocht van 5 % van de prijs van het gebouw, afgerond naar het hoger liggende duizendtal, bij de Deposito- en Consignatiekas. Ze wordt per helften vrijgegeven: de eerste bij de voorlopige oplevering, de tweede bij de eindoplevering;
  • een niet-erkende promotor moet een voltooiingswaarborg (of terugbetalingswaarborg) leveren, in de vorm van een hoofdelijke borgstelling van een bank, een hypotheekonderneming of een verzekeraar. Ze eindigt bij de voorlopige oplevering.

De wet Breyne breidt ook de tienjarige aansprakelijkheid van architecten en aannemers uit tot de verkoper, ten gunste van de opeenvolgende eigenaars van het goed. Aangekondigde hervorming: de wet van 22 juli 2026 (boek 7 van het Burgerlijk Wetboek) wijzigt die regels vanaf 1 september 2027; de aansprakelijkheid zal dan slaan op conformiteitsgebreken die de stabiliteit bedreigen. Laat bij een lopende overeenkomst door de notaris nagaan welk regime geldt.

Een voorbeeld in cijfers

Een appartement wordt op plan verkocht voor een totale prijs van 420.000 euro, waarvan 70.000 euro voor het grondaandeel. De prijs van het gebouw bedraagt dus 350.000 euro, en de promotor is erkend.

  • Borgtocht: 5 % van 350.000 euro = 17.500 euro, afgerond naar het hoger liggende duizendtal, dus 18.000 euro.
  • Bij de voorlopige oplevering komt 9.000 euro vrij; bij de definitieve oplevering, op zijn vroegst een jaar later, de overige 9.000 euro.
  • Op verzoek van de promotor moet de koper binnen vijftien dagen opheffing verlenen; daarna is hij interest tegen de wettelijke rentevoet verschuldigd op het niet vrijgegeven bedrag (artikel 3 van het koninklijk besluit).

Omgekeerd kan de koper bij vertraging of niet-uitvoering door de promotor de sommen die hem toekomen op die borgtocht voorafnemen. Indicatief voorbeeld.

De oplevering laten slagen

  • Zich laten bijstaan door een architect of onafhankelijke deskundige
  • Het goed vergelijken met de plannen, het lastenboek en de bestelde opties
  • Elke opmerking precies in het proces-verbaal noteren, ruimte per ruimte, met foto's
  • In het proces-verbaal een termijn vastleggen om de opmerkingen weg te werken
  • Niet intrekken en geen werken laten uitvoeren vóór de voorlopige oplevering
  • Elke uitnodiging van de promotor schriftelijk beantwoorden; weigeren per gemotiveerde aangetekende brief
  • De oplevering van de gemene delen opvolgen via de syndicus en de algemene vergadering
  • De processen-verbaal bewaren bij de akte en het postinterventiedossier

Valkuilen

  • Intrekken "om tijd te winnen": de ingebruikname doet de voorlopige oplevering vermoeden, met de opmerkingen die de koper niet maakte.
  • Een aanmaning van de gerechtsdeurwaarder negeren: vijftien dagen later kan de oplevering als aanvaard gelden.
  • Mondeling of met een gewone e-mail weigeren, zonder redenen.
  • Een vaag proces-verbaal ondertekenen ("kleine afwerkingen") dat geen precieze herstelling meer laat eisen.
  • Vergeten de vrijgave van de tweede helft van de borgtocht tegen te houden zolang de opmerkingen niet zijn weggewerkt.

Voor de doorverkoop van een goed in aanbouw: zie onze gids over het doorverkopen op plan; voor de waarborgen na de oplevering, die over recente werken en de tienjarige aansprakelijkheid.

Veelgestelde vragen

Mag de koper vóór de voorlopige oplevering intrekken?

Dat is af te raden. Het bewonen of in gebruik nemen van het gebouw doet vermoeden dat de koper de voorlopige oplevering stilzwijgend aanvaardde, behoudens tegenbewijs. Beter is eerst op te leveren, met een gedetailleerd proces-verbaal, en pas daarna in te trekken.

Wat als de promotor de opmerkingen niet wegwerkt?

Hem schriftelijk aanmanen en daarna de definitieve oplevering weigeren per gemotiveerde aangetekende brief. Bij vertraging of niet-uitvoering door de promotor kan de koper ook de sommen die hem toekomen op de borgtocht voorafnemen, en zo nodig naar de rechter stappen.

Hoeveel tijd zit er tussen de voorlopige en de definitieve oplevering?

Minstens een jaar. De definitieve oplevering veronderstelt ook dat die van de gemeenschappelijke delen, met inbegrip van de toegangen, al heeft plaatsgevonden, zodat de woning normaal bewoonbaar is.

Wat gebeurt er als ik niet op de uitnodiging van de promotor reageer?

Geeft de koper geen gevolg aan het schriftelijke verzoek en verschijnt hij daarna niet op de datum die vastgelegd werd binnen vijftien dagen na een aanmaning bij deurwaardersexploot, dan wordt hij vermoed de oplevering te aanvaarden. Dat vermoeden geldt niet voor de gemeenschappelijke delen.

Wanneer wordt de borgtocht van 5 % vrijgegeven?

Per helften: de eerste bij de voorlopige oplevering, de tweede bij de definitieve oplevering. De koper moet binnen vijftien dagen na het verzoek van de promotor opheffing verlenen, anders is hij interest tegen de wettelijke rentevoet verschuldigd.

Begint de tienjarige aansprakelijkheid bij de oplevering?

Ze loopt vanaf de oplevering die als aanvaarding van de werken geldt, volgens de bewoordingen van de overeenkomst; laat dat punt verduidelijken. De wet van 22 juli 2026 hervormt dat regime vanaf 1 september 2027.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook