Stedenbouw en voorkoop
Het stedenbouwkundig attest
De koper wil uitbreiden, opsplitsen of slopen en herbouwen. Voor hij zich definitief verbindt, kan hij de overheid vragen of zijn project kans maakt. Het stedenbouwkundig attest vervangt de vergunning niet, maar het vermindert de onzekerheid aanzienlijk gedurende twee jaar.
Waartoe dient het?
Het stedenbouwkundig attest (in Wallonië en Brussel het "certificat d'urbanisme") is een beslissing van de overheid die op basis van een voorontwerp aangeeft of een bouw- of verbouwproject redelijkerwijs vergund kan worden. Het vervangt de vergunning niet: de werken blijven verboden zolang de vergunning er niet is. Maar het bereidt de aanvraag voor en beveiligt de aankoop van een goed dat voor een precies project wordt gekocht.
Het attest per Gewest
| Wallonië | Brussel | Vlaanderen | |
|---|---|---|---|
| Naam | Certificat d'urbanisme nr. 1 (informatie) en nr. 2 (haalbaarheid van een project) | Stedenbouwkundig attest (en verkavelingsattest) | Stedenbouwkundig attest |
| Tekst | CoDT, art. D.IV.97 (nr. 1) en D.IV.98 (nr. 2) | BWRO, art. 198 tot 205 | Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening |
| Duur | De beoordeling van het attest nr. 2 blijft twee jaar geldig vanaf de afgifte | Vervallen als binnen twee jaar na de afgifte geen vergunningsaanvraag wordt ingediend | Twee jaar |
| Voorbehoud | Tenzij de effectenbeoordeling, de resultaten van de raadplegingen of de toepasselijke normen wijzigen | Ook vervallen als de ingediende vergunningsaanvraag definitief wordt geweigerd | Behoudens nieuwe elementen (adviezen, openbaar onderzoek, nieuwe regelgeving) |
Het Waalse attest nr. 1 bundelt de informatie over de toestand van het goed (plannen, vergunningen, voorkooprechten, uitrusting) en zegt niets over een project: het is nr. 2 dat de koper met een project interesseert.
De waarde ervan
Tijdens de geldigheidsduur mag de overheid in principe niet afwijken van haar beoordeling bij het onderzoek van de vergunningsaanvraag, behoudens nieuwe elementen waarin de gewestelijke regelgeving voorziet. Het attest bindt het bestuur dus over het principe van het project, niet over elk detail: de vergunning kan nog voorwaarden opleggen.
Het slaat op het goed en niet op de persoon: het komt de nieuwe eigenaar ten goede, die wel tijdig zijn vergunningsaanvraag moet indienen en het project niet zo mag wijzigen dat het een ander project wordt.
Bij een verkoop
Twee toepassingen zijn gebruikelijk. De verkoper van een grond of van een te verbouwen goed kan een attest aanvragen om het goed te valoriseren: de advertentie kan dan een haalbaar bevonden project vermelden. De koper kan ook een compromis tekenen onder de opschortende voorwaarde van een gunstig attest, eerder dan van een vergunning, wat de termijnen inkort en minder kost aan plannen.
De voorwaarde moet het project beschrijven (bouwvolume, aantal woongelegenheden, sloop), bepalen wie de aanvraag indient en wanneer, een realistische termijn vastleggen en zeggen wat er gebeurt als het attest voorbehouden bevat. Zie de opschortende voorwaarde van vergunning.
Rekenvoorbeeld: de termijnen berekenen
Indicatief voorbeeld in Wallonië. Het compromis wordt op 1 december 2026 ondertekend onder de voorwaarde van een gunstig certificat d'urbanisme nr. 2 om een woning in twee woongelegenheden op te splitsen.
- De architect maakt het voorontwerp in een maand; de aanvraag wordt begin januari 2027 ingediend.
- Met een procedure van enkele maanden wordt het attest bijvoorbeeld op 15 juni 2027 afgegeven.
- De beoordeling geldt tot 15 juni 2029: de vergunningsaanvraag moet vóór die datum worden ingediend, binnen de voorwaarden van het attest.
Een opschortende voorwaarde van drie maanden zou te kort zijn geweest. Een termijn van zeven tot negen maanden, met een mogelijke verlenging in onderling akkoord, is realistischer.
Valkuilen
- Het Waalse attest nr. 1, dat louter informatief is, verwarren met nr. 2, dat over een project gaat.
- Een te vaag voorontwerp: het attest geldt enkel voor wat werd voorgelegd.
- Een te korte termijn voor de opschortende voorwaarde bij een procedure met openbaar onderzoek.
- Vergeten de vergunningsaanvraag vóór het einde van de twee jaar in te dienen.
- Denken dat het attest toelaat de werken aan te vatten.
In het compromis
Bestaat er al een attest, dan vermeldt het compromis het (overheid, datum, voorwerp), voegt het een kopie met het voorontwerp toe en geeft het aan wanneer het attest zijn uitwerking verliest. In Wallonië moet de akte van overdracht trouwens de stedenbouwkundige attesten van minder dan twee jaar vermelden, en de modelclausule herinnert eraan dat een attest niet vrijstelt van het aanvragen en verkrijgen van de vergunning.
- Bestaand attest, met datum en resterende geldigheidsduur
- Precieze beschrijving van het gedekte project, voorontwerp als bijlage
- Of opschortende voorwaarde van een gunstig attest: project, aanvrager, termijn, gevolg van voorbehouden
- Aktedatum die het indienen van de vergunningsaanvraag vóór de vervaldatum mogelijk maakt
- Akkoord van de verkoper dat de koper de aanvraag voor zijn goed indient
Veelgestelde vragen
Garandeert het attest de vergunning?
Het bindt de overheid in zekere mate, maar nieuwe elementen kunnen tot een andere beslissing leiden en de vergunning kan voorwaarden toevoegen. Het verkleint het risico sterk zonder het uit te sluiten.
Hoelang duurt het om het te verkrijgen?
Reken op meerdere maanden, zoals voor een vergunning, zeker als een openbaar onderzoek of adviezen van andere besturen nodig zijn.
Hoelang blijft het attest geldig?
Twee jaar in de drie Gewesten. In Wallonië geldt de beoordeling van het attest nr. 2 twee jaar vanaf de afgifte; in Brussel vervalt het als binnen die termijn geen vergunningsaanvraag wordt ingediend.
Gaat het attest over op de koper?
Ja, het slaat op het goed en komt de nieuwe eigenaar ten goede gedurende de geldigheidsduur. Het compromis vermeldt het en voegt een kopie toe.
Is een architect nodig om een attest nr. 2 aan te vragen?
In de praktijk wel: het voorontwerp moet precies genoeg zijn opdat de overheid zich kan uitspreken. Hoe gedetailleerder, hoe beter het attest beschermt.
Officiële bronnen
- Wallex: Code du Développement territorial (art. D.IV.97 en D.IV.98)
- Justel: Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (art. 198 tot 205)
- Codex Vlaanderen: Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening
- Wallonië: een stedenbouwkundig attest nr. 2 (CU2) aanvragen
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.