Attesten en energie

Radon

Onzichtbaar en reukloos stapelt radon zich op in kelders en slecht verluchte gelijkvloerse ruimten. Bij de verkoop van een woning is er geen verplicht attest, maar steeds meer kopers willen het weten, zeker in gemeenten in het zuiden van het land. Een meting is eenvoudig en de oplossingen zijn meestal betaalbaar.

Bijgewerkt op · 4 min leestijd

Waarover gaat het?

Radon is een radioactief gas van natuurlijke oorsprong, dat ontstaat bij het verval van uranium in bepaalde gesteenten in de ondergrond. Het dringt gebouwen binnen langs barsten in de vloer, doorvoeren van leidingen, kelders met aarden vloer en kruipruimten, en hoopt zich op in slecht verluchte ruimten. Langdurige blootstelling aan hoge concentraties verhoogt het risico op longkanker, vooral bij rokers.

In België volgt het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) radon op. De concentratie wordt uitgedrukt in becquerel per kubieke meter (Bq/m³). De Europese richtlijn 2013/59/Euratom verplicht de lidstaten voor woningen een referentieniveau vast te leggen dat niet hoger is dan 300 Bq/m³ als jaargemiddelde.

De betrokken zones

GewestAlgemene blootstellingWat te doen
WalloniëHoger in bepaalde zones, vooral in de Ardennen en in een deel van de provincies Luxemburg, Namen en LuikDe kaart van het FANC raadplegen voor de gemeente en bij twijfel meten
BrusselOver het algemeen laag, afhankelijk van de geologieMeting facultatief, vooral voor een woning in een souterrain of op het gelijkvloers
VlaanderenOver het algemeen laag, afhankelijk van de geologieDe kaart van het FANC raadplegen; meting facultatief

Het risico verschilt sterk van straat tot straat, naargelang de ondergrond en de bouwwijze: twee buurwoningen kunnen heel verschillende concentraties hebben. Alleen een meting in het gebouw geeft een betrouwbaar antwoord.

Meten en verhelpen

  • Een passieve detector, enkele maanden geplaatst in bewoonde leefruimten, bij voorkeur tijdens het stookseizoen, meet de gemiddelde concentratie
  • Een korte meting van enkele dagen geeft alleen een indicatie; ze vervangt geen langdurige meting
  • Bij een hoge waarde bestaan er oplossingen: afdichten van de vloer en de leidingdoorvoeren, verluchting van kelder of kruipruimte, afzuiging onder de vloerplaat
  • Na de werken controleert een nieuwe meting of ze doeltreffend zijn

De werken zijn meestal beperkt in vergelijking met een renovatie, en ze kunnen vaak samengaan met een energierenovatie, op voorwaarde dat de verluchting niet vermindert.

Bij de verkoop

Voor radon is bij de verkoop van een woning in geen enkel gewest een attest verplicht. Heeft de verkoper een meting laten doen, dan deelt hij die best mee: een gekend en verzwegen hoog resultaat kan hem verweten worden op grond van zijn informatieplicht. In een risicogemeente kan de koper een recente meting vragen of een clausule over eventuele werken onderhandelen. Voor bepaalde werkplaatsen in risicozones legt de regelgeving wel metingen op: een punt om na te gaan bij een gemengd of handelspand.

Voorbeeld

Een koper bezoekt een woning met kelder in een Ardense gemeente die als risicogebied geldt. De verkoper liet in de winter een meting van drie maanden uitvoeren, met een concentratie boven het referentieniveau in de woonkamer. Partijen spreken in het compromis af dat de verkoper vóór de akte de keldervloer laat afdichten en verluchten, gevolgd door een nieuwe meting; anders geldt een prijsvermindering gelijk aan de offerte. Iedereen weet waar hij aan toe is, en de informatie staat in het compromis.

Valkuilen

  • Alleen op de kaart vertrouwen: die geeft een waarschijnlijkheid per zone, niet de concentratie in een bepaalde woning.
  • Enkele dagen in de zomer meten, met open ramen: het resultaat onderschat de werkelijke blootstelling.
  • Een hoog resultaat verzwijgen: het raakt aan informatie die de koper doorslaggevend kan vinden.
  • Isoleren zonder te verluchten: een renovatie die de woning luchtdicht maakt, kan de concentratie verhogen.

In het compromis

  • Verklaring van de verkoper: meting al dan niet uitgevoerd, datum, duur en resultaat
  • Kopie van het meetverslag als bijlage
  • In voorkomend geval: afgesproken werken vóór de akte, nieuwe meting of prijsvermindering
  • Voor een gemengd pand in een risicozone: toestand van de werkruimten

Zie ook de risico's van de ondergrond en de informatieplicht van de verkoper.

Veelgestelde vragen

Kan radon een verkoop ongedaan maken?

Zelden, tenzij de verkoper een hoge concentratie kende en verzweeg terwijl die doorslaggevend was voor de koper. De oplossingen zijn meestal betaalbaar, wat eerder leidt tot een prijsvermindering.

Wat kost een meting?

Een passieve meetkit is goedkoop en kan besteld worden bij de bevoegde instanties of via het FANC. De werkelijke kost hangt af van de leverancier en het aantal detectoren.

Zijn appartementen op een verdieping betrokken?

Veel minder: radon komt uit de bodem en hoopt zich vooral op in kelders en op het gelijkvloers. Een appartement op het gelijkvloers of in een souplex verdient meer aandacht.

Hoe lang duurt een betrouwbare meting?

Enkele maanden, bij voorkeur tijdens het stookseizoen, in de ruimten waar men leeft. Een meting van enkele dagen geeft alleen een eerste indicatie.

Vanaf welk niveau moet men iets doen?

De Europese regelgeving legt voor woningen een nationaal referentieniveau op dat niet hoger mag zijn dan 300 Bq/m³ als jaargemiddelde. Boven het referentieniveau zijn saneringswerken aangeraden.

Moet de verkoper radon meten vóór hij verkoopt?

Nee, geen enkel gewest legt dat op voor een woning. Maar heeft hij gemeten, dan moet hij het resultaat meedelen, en in een risicozone stelt een recente meting de koper gerust.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook