Bijzondere panden en situaties
Kavels splitsen of samenvoegen in een mede-eigendom
Een verkoper kocht het naburige appartement en brak de tussenmuur uit: hij verkoopt nu een « groot appartement ». Maar de basisakte beschrijft nog altijd twee afzonderlijke kavels, met twee aandelen. Of de koper wil een duplex opsplitsen in twee studio's. Die verrichtingen vallen zowel onder het Burgerlijk Wetboek als onder de stedenbouw, en ze worden geregulariseerd met een wijzigende authentieke akte. Hieronder de stappen, een becijferd voorbeeld en hoe u in elke toestand verkoopt.
Een beslissing van de algemene vergadering
Artikel 3.88, § 1, 2°, g) van het Burgerlijk Wetboek onderwerpt de splitsing van een kavel of de gehele of gedeeltelijke samenvoeging van twee of meer kavels aan een meerderheid van vier vijfde van de stemmen. Waar nodig kan de algemene vergadering met dezelfde meerderheid de verdeling van de aandelen aanpassen die eruit volgt (artikel 3.88, § 3). Daarna moeten de statuten bij authentieke akte worden gewijzigd en overgeschreven.
De algemene vergadering beraadslaagt enkel geldig als meer dan de helft van de mede-eigenaars, met minstens de helft van de aandelen, aanwezig of vertegenwoordigd is, of als de aanwezigen meer dan drie vierde van de aandelen vertegenwoordigen; anders kan een tweede vergadering minstens vijftien dagen later beraadslagen (artikel 3.87, § 5).
Tot de voorlopige oplevering van de gemeenschappelijke delen kunnen de ondertekenaars van de oorspronkelijke statuten (vaak de promotor) sommige wijzigingen zonder algemene vergadering doorvoeren, om technische redenen of in het rechtmatig belang van de vereniging, mits ze het ontwerp twee maanden vooraf aan de mede-eigenaars betekenen (artikel 3.85, § 2).
Ook de stedenbouw
Een woning in twee splitsen verhoogt het aantal woongelegenheden: in de drie gewesten is dat in principe vergunningsplichtig (zie aantal vergunde woongelegenheden). Twee woningen samenvoegen kan eveneens vergunningsplichtig zijn of onder regels vallen die het aantal woningen willen behouden, met name in Brussel. De beslissing van de algemene vergadering vervangt nooit de vergunning, en de vergunning vervangt de beslissing van de algemene vergadering niet.
De stappen van de wijzigende akte
- De omgevingsvergunning verkrijgen, zo nodig, en wachten tot ze definitief is.
- De splitsing of samenvoeging laten goedkeuren door de algemene vergadering, met vier vijfde van de stemmen.
- De termijn van vier maanden laten verstrijken waarbinnen een mede-eigenaar de beslissing kan aanvechten (artikel 3.92, § 3), of vroeger tekenen op uitdrukkelijk en gemotiveerd verzoek van de partijen, met kennis van het risico.
- Door een landmeter-expert, architect, notaris of vastgoedmakelaar het met redenen omkleed verslag laten opmaken dat de nieuwe aandelen bepaalt (artikel 3.85, § 1), en het plan van de nieuwe kavels, opgenomen in de databank van de afbakeningsplannen.
- De wijzigende basisakte bij de notaris tekenen, die de nieuwe kavels beschrijft en wordt overgeschreven.
Becijferd voorbeeld
In een gebouw van 1.000 duizendsten bezit een verkoper de kavels 12 (85/1.000) en 13 (62/1.000), die in 2023 feitelijk werden samengevoegd.
- Na regularisatie zou de nieuwe kavel in principe 147/1.000 dragen, als het verslag besluit dat de samenvoeging de relatieve waarde van de kavels niet wijzigt; de aandelen van de andere kavels blijven dan ongewijzigd.
- Zijn op de algemene vergadering 700 stemmen aanwezig of vertegenwoordigd en onthoudt niemand zich, dan zijn minstens 560 stemmen nodig voor vier vijfde. De 147 stemmen van de verkoper tellen mee, maar volstaan uiteraard niet.
- De lasten blijven verschuldigd op basis van de twee aandelen zolang de samenvoeging niet is geakteerd, en daarna op basis van 147/1.000, volgens de criteria van het reglement van mede-eigendom.
Indicatief voorbeeld: onthoudingen, ongeldige en blanco stemmen gelden niet als uitgebrachte stemmen (artikel 3.87, § 8).
De situaties bij de verkoop
- Feitelijke, niet geregulariseerde samenvoeging: twee juridisch afzonderlijke kavels worden als één appartement verkocht. Het compromis vermeldt beide kavels met hun aandelen, en dat de samenvoeging niet werd geakteerd, en misschien ook niet vergund.
- Splitsingsplan van de koper: het hangt af van de algemene vergadering, een vergunning en een wijzigende akte. Een opschortende voorwaarde is mogelijk, maar de termijn is lang en de uitkomst onzeker.
- Overheveling van een kelder of staanplaats naar een andere kavel: de kelder kan een afzonderlijke kavel zijn, of deel uitmaken van een kavel; de overdracht kan een wijziging van de statuten vergen (zie kelders en zolders).
Valkuilen
- Een « groot appartement » kopen waarvan de samenvoeging nooit werd toegelaten: weigert de algemene vergadering of de stedenbouw later, dan moet de tussenmuur misschien terugkomen.
- Genoegen nemen met de beslissing van de algemene vergadering zonder wijzigende akte: de overgeschreven statuten blijven de oorspronkelijke.
- Tekenen tijdens de beroepstermijn zonder het te weten: de beslissing kan nog worden vernietigd.
- De bank vergeten: de hypotheek rust op de kavels zoals ze beschreven zijn; een samenvoeging of splitsing moet met de schuldeiser worden afgestemd.
In het compromis
- De basisakte met de werkelijkheid vergelijken: aantal kavels, nummering, aandelen
- De beslissingen van de algemene vergadering, de datum ervan en de eventuele wijzigende akte nagaan
- De vergunning voor elke splitsing of samenvoeging nagaan
- Het verkochte goed kavel per kavel beschrijven, met het aandeel van elke kavel
- Duidelijk zeggen wat niet geregulariseerd is, en wie de kosten van een regularisatie draagt
Zie ook aandelen in de mede-eigendom en verkopen vóór de basisakte.
Veelgestelde vragen
Welke meerderheid is nodig om twee appartementen in een mede-eigendom samen te voegen?
Een meerderheid van vier vijfde van de stemmen van de algemene vergadering (artikel 3.88 van het Burgerlijk Wetboek), gevolgd door een authentieke akte tot wijziging van de statuten. Ook een omgevingsvergunning kan nodig zijn.
Kan men een appartement in twee studio's splitsen?
Enkel met het akkoord van de algemene vergadering met vier vijfde meerderheid, een omgevingsvergunning en een wijzigende akte van de statuten, met een verslag dat de aandelen van de nieuwe kavels bepaalt.
Hoe verkoopt men twee kavels die feitelijk maar niet juridisch zijn samengevoegd?
Door beide kavels te vermelden zoals ze in de basisakte staan, met hun aandelen, en te vermelden dat de samenvoeging niet werd geregulariseerd. De koper weet dan dat hij de regularisatie eventueel zelf moet doorvoeren.
Wijzigen de aandelen na een samenvoeging van kavels?
Een nieuw met redenen omkleed verslag bepaalt het aandeel van de samengevoegde kavel. Vaak is dat de som van de oude aandelen en blijven de andere kavels ongewijzigd, maar de algemene vergadering kan de verdeling met dezelfde meerderheid aanpassen als dat nodig is.
Hoe lang kan een beslissing van de algemene vergadering worden aangevochten?
Een mede-eigenaar kan de rechter vragen een onregelmatige, bedrieglijke of onrechtmatige beslissing die hem persoonlijk nadeel berokkent te vernietigen, binnen vier maanden na de algemene vergadering. De wijzigende akte wordt daarom vaak na die termijn getekend.
Mag de promotor de kavels alleen wijzigen?
Tot de voorlopige oplevering van de gemeenschappelijke delen kunnen de ondertekenaars van de oorspronkelijke statuten die wijzigen om technische redenen of in het rechtmatig belang van de vereniging, zonder de rechten van anderen aan te tasten, na het ontwerp twee maanden vooraf te hebben betekend. De mede-eigenaars kunnen zich binnen twee maanden verzetten.
Officiële bronnen
- Justel: Burgerlijk Wetboek, boek 3, artikelen 3.85 en 3.87 (statuten, verslag, quorum), 3.88 (meerderheden) en 3.92 (beroep tegen beslissingen)
- Notaris.be: de statuten (de basisakte)
- Notaris.be: de algemene vergadering van mede-eigenaars (meerderheden)
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.