Attesten en energie
Huiszwam
Huiszwam vernielt vloeren, dakgebinte en houtwerk, vaak lange tijd zonder zichtbaar teken. In België bestaat er geen attest: alles hangt af van de informatie van de verkoper, de waakzaamheid van de koper en de clausule over verborgen gebreken. Ontdekt na de verkoop, leidt ze tot dure geschillen.
Wat is huiszwam?
Huiszwam is een houtaantastende schimmel die groeit in vochtig, slecht verlucht hout, afgeschermd van licht. Haar draden kunnen door metselwerk en voegen heen andere ruimten bereiken, soms zelfs de buurwoning. Vochtige kelders, houten vloeren boven een verstopte kruipruimte, gevelvoeten met opstijgend vocht, oude lekken en leegstaande, onverwarmde woningen lopen het meeste risico.
De behandeling is zwaar: verwijderen van al het aangetaste hout en een veiligheidsmarge, behandeling van het metselwerk, wegnemen van de vochtoorzaak, en daarna heropbouw. Vloeren en pleisterwerk moeten vaak veel verder open dan de zichtbare zone.
Tekenen om op te letten
- Aanhoudende paddenstoelen- of schimmelgeur, vooral in de kelder of onder de vloer
- Hout dat in kleine blokjes barst, een vloer die doorzakt of hol klinkt
- Witte of grijze draden, watten-achtige plekken, roodbruin stof (sporen) op de grond
- Sporen van oud vocht, lekken of insijpeling, defecte dakgoten
- Plinten, lambrisering of pleister die onlangs zonder duidelijke reden vervangen zijn
- Plaatselijk verse verf in een woning die verder verouderd is
De juridische regeling
Bij de verkoop is in geen enkel gewest een huiszwamattest verplicht. Huiszwam valt dus onder de vrijwaring voor verborgen gebreken (oud Burgerlijk Wetboek, artikelen 1641 en volgende). De modelclausule van het compromis stelt de verkoper vrij voor niet-zichtbare gebreken, tenzij de koper bewijst dat de verkoper ze kende en niet heeft gemeld.
| Toestand van de verkoper | Werking van het exoneratiebeding | Risico voor de verkoper |
|---|---|---|
| Particulier die de huiszwam niet kende | Het speelt: hij is niet gehouden | Klein, als hij te goeder trouw is |
| Particulier die ze kende en verzweeg | Het speelt niet | Ontbinding van de verkoop of prijsvermindering, met schadevergoeding |
| Particulier die ze meldde en liet behandelen | Voor de ingelichte koper is het gebrek niet meer verborgen | Klein, als de informatie volledig en gestaafd is |
| Onderneming die aan een consument verkoopt | Het beschermt niet: alle verborgen gebreken zijn gewaarborgd | Groot, gekend of niet |
De koper die huiszwam ontdekt, moet de verkoper snel aangetekend verwittigen en, bij gebrek aan akkoord, binnen een korte termijn optreden (artikel 1648). De wet geeft geen aantal dagen: de rechter oordeelt volgens de omstandigheden, vandaar het belang om snel te handelen.
Voorbeeld
Vier maanden na de akte ontdekt de koper van een woning uit de jaren 1930 huiszwam onder de vloer van de woonkamer. Een deskundige besluit dat de aantasting al jaren oud is en dat een vloer kort vóór de tekoopstelling gedeeltelijk vervangen en geverfd werd. Die elementen doen vermoeden dat de verkoper het probleem kende: het exoneratiebeding beschermt hem niet meer, en de koper kan een prijsvermindering vragen ter hoogte van de kosten van de behandeling, of de ontbinding als de aantasting ernstig is. Zonder aanwijzing van kennis had het beding een particuliere verkoper in principe beschermd.
Voorzorgen
Bij twijfel neemt een bouwkundige keuring door een specialist vóór het compromis de onzekerheid weg; sommigen werken met een speurhond of gerichte boringen. Werd de huiszwam behandeld, dan overhandigt de verkoper het verslag, de factuur en de waarborg van de behandeling, en het compromis vermeldt dat. Voor een oud of leegstaand goed kan ook een opschortende voorwaarde van een gunstige keuring onderhandeld worden.
Valkuilen
- Een vroegere behandeling verzwijgen: dat is doorslaggevende informatie; ze verbergen stelt de verkoper bloot aan een vordering wegens bedrog.
- Sporen wegwerken vóór de bezoeken: dat is in geschillen de meest voorkomende aanwijzing van kennis.
- Wachten met optreden: een koper die na de ontdekking maanden laat verstrijken, riskeert dat zijn vordering laattijdig wordt bevonden.
- Bewijzen vernietigen: vóór de afbraak laat de koper de schade vaststellen door een deskundige of een gerechtsdeurwaarder.
- Rekenen op de verzekering: woningpolissen sluiten schade door zwammen meestal uit.
In het compromis
- Verklaring van de verkoper over vroegere of huidige huiszwam, vocht of insijpeling
- Verslag en factuur van een eventuele behandeling als bijlage, met de waarborg van het bedrijf
- Herinnering aan de clausule over niet-zichtbare gebreken en de uitzondering bij kennis van de verkoper
- In voorkomend geval een opschortende voorwaarde van een gunstige keuring, met een korte termijn
Zie ook verborgen gebreken in het compromis en vocht en insijpeling.
Veelgestelde vragen
Dekt de verzekering huiszwam?
Meestal niet: woningverzekeringen sluiten schade door zwammen doorgaans uit. Een verzekerd lek dat het vocht veroorzaakte, kan soms gedekt zijn, maar niet de behandeling van de zwam zelf.
Hoeveel tijd heeft de koper om op te treden?
De vordering wegens verborgen gebreken moet binnen een korte termijn na de ontdekking worden ingesteld (oud Burgerlijk Wetboek, artikel 1648). De wet bepaalt geen aantal dagen: de rechter oordeelt, dus verwittig de verkoper en raadpleeg snel een raadsman.
Moet een vroegere behandeling vermeld worden?
Ja. Het is doorslaggevende informatie, en ze verzwijgen stelt de verkoper bloot aan een vordering wegens bedrog. Verslag en factuur van de behandeling worden bij het compromis gevoegd.
Is de verkoper aansprakelijk als hij de huiszwam niet kende?
Een particuliere verkoper te goeder trouw is in principe beschermd door het exoneratiebeding voor verborgen gebreken. Een professionele verkoper die aan een consument verkoopt, blijft gehouden, ook als hij het gebrek niet kende.
Mag de koper het goed laten keuren vóór de aankoop?
Ja, met toestemming van de verkoper voor de toegang. Een keuring vóór het compromis, of een opschortende voorwaarde van een gunstige keuring, is de beste bescherming voor een oud of vochtig goed.
Wat te doen bij ontdekking van huiszwam na de akte?
Laat de schade vaststellen door een deskundige of gerechtsdeurwaarder vóór elke werf, verwittig de verkoper aangetekend en treed bij gebrek aan akkoord snel in rechte op. Behandel ook snel om uitbreiding te beperken.
Officiële bronnen
- Justel: oud Burgerlijk Wetboek, boek III, titels VI tot XIII (vrijwaring voor verborgen gebreken, art. 1641 tot 1649)
- Notaris.be: verborgen gebreken bij het kopen van een huis, wat nu?
- WTCB: houtaantastende schimmels
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.