Prijs en fiscaliteit
De herziening van de btw bij de verkoop van een bedrijfsgebouw
Een onderneming bouwde zes jaar geleden haar kantoren en recupereerde alle btw. Vandaag verkoopt ze ze aan een investeerder, met registratiebelasting. Een deel van de afgetrokken btw moet dan aan de Staat worden terugbetaald: dat is de herziening. Die kost, vaak tienduizenden euro, wordt geregeld vergeten in de vraagprijs. Deze gids legt het mechanisme uit, de berekening, de wettelijke manieren om ze te vermijden en wat het compromis moet bepalen.
Het principe
Een btw-plichtige die een gebouw voor zijn belaste activiteit gebruikt, trekt de btw af die hij op de bouw, de verwerving of een belangrijke verbouwing betaalde. Die aftrek is pas definitief na afloop van een herzieningsperiode, die het Btw-Wetboek en zijn uitvoeringsbesluiten bepalen:
- in principe vijftien jaar voor onroerende bedrijfsmiddelen;
- vijfentwintig jaar voor gebouwen die met btw worden verhuurd in het kader van de optie die sinds 2019 openstaat (zie verhuur met btw).
Wordt het gebouw tijdens die periode niet langer voor een belaste activiteit gebruikt, met name omdat het zonder btw wordt verkocht, dan moet de btw-plichtige de afgetrokken btw terugstorten voor de resterende jaren. De herziening gebeurt in één keer, in de btw-aangifte van de periode van de verkoop.
Hoe de herziening wordt berekend
De afgetrokken btw wordt verdeeld in zoveel delen als de periode jaren telt: een vijftiende per jaar, of een vijfentwintigste voor een gebouw dat met optie wordt verhuurd. De periode begint in principe op 1 januari van het jaar waarin het gebouw in gebruik wordt genomen. Bij een verkoop zonder btw stort de verkoper de delen terug die overeenstemmen met het jaar van de verkoop en de volgende jaren tot het einde van de periode.
- De herziening betreft enkel de btw die werkelijk werd afgetrokken: een gemengde btw-plichtige die maar een deel aftrok, stort maar een evenredig deel terug.
- Belangrijke verbouwingswerken hebben hun eigen periode, die begint bij hun ingebruikneming: een oud gebouw dat onlangs werd gerenoveerd, kan dus nog in herzieningsperiode zitten.
- De precieze berekening is de taak van de boekhouder van de verkoper, die over de facturen en aangiften beschikt.
Twee becijferde voorbeelden
Kantoren in eigen gebruik: de vennootschap trok 300.000 euro btw af op de bouw van een kantoorgebouw, in gebruik genomen op 1 januari 2021. Ze verkoopt het in 2027 zonder btw, omdat het gebouw niet meer nieuw is. Op vijftien jaar zijn zes jaren (2021 tot 2026) verstreken: ze moet 9/15 van de afgetrokken btw terugstorten, of 180.000 euro.
Gebouw verhuurd met btw-optie: een verhuurder trok 400.000 euro btw af op een opslagplaats die in 2021 in gebruik werd genomen en met btw wordt verhuurd. Hij verkoopt ze in 2031 zonder btw. Tien jaren zijn verstreken op vijfentwintig: hij moet 15/25 van de afgetrokken btw terugstorten, of 240.000 euro.
Die voorbeelden zijn indicatief: ze gaan uit van een volledige aftrek en geen latere werken. Ze tonen dat een prijs die zonder de herziening werd bepaald, van een goede verkoop een verlies kan maken.
Wanneer de herziening niet speelt
- De verkoop met btw van een gebouw dat voor de btw nog nieuw is, dus in principe tot 31 december van het tweede jaar na dat van de eerste ingebruikneming of inbezitneming: de verrichting blijft belast.
- De overdracht van een algemeenheid van goederen of een bedrijfstak aan een btw-plichtige die de activiteit voortzet: er is geen levering voor de btw, en de overnemer neemt de herzieningsverplichtingen van de overdrager over.
- De verkoop van de aandelen van de vennootschap die eigenaar is, in plaats van het gebouw (zie asset deal of share deal).
Die opties moeten vóór het compromis worden onderzocht, want ze bepalen de structuur zelf van de verkoop. Gebeurt de verkoop met btw, dan is er geen verkooprecht verschuldigd op het deel dat aan btw is onderworpen: in Vlaanderen voorziet artikel 2.9.6.0.1, eerste lid, 4°, van de Vlaamse Codex Fiscaliteit in die vrijstelling, op voorwaarde dat de partijen ze in de akte vragen.
Valkuilen
- Een "netto verkoper"-prijs berekend zonder de herziening: de verkoper ontdekt de kost na de ondertekening en probeert te heronderhandelen of zich terug te trekken.
- Een verkoop met btw die te laat wordt overwogen: een btw-plichtige verkoper die een nog nieuw gebouw met btw wil verkopen, moet formaliteiten naleven, waaronder het inlichten van de koper in de eerste akte die de verkoop vaststelt. Het compromis moet het dus zeggen, niet enkel de akte.
- Vergeten recente werken: een zware renovatie met afgetrokken btw opent een nieuwe periode voor die werken.
- Een koper die denkt "zonder risico" over te nemen: bij een overdracht van een algemeenheid erft hij de herzieningsverplichtingen en moet hij het gebouw voor een belaste activiteit blijven gebruiken.
In het compromis
- De professionele verkoper vragen of hij btw aftrok op de verwerving, de bouw of belangrijke werken, en wanneer die in gebruik werden genomen
- Het bedrag van de herziening door zijn boekhouder laten berekenen vóór de prijs wordt bepaald
- Het fiscale stelsel van de verkoop preciseren: btw, registratiebelasting of een gemengd stelsel (btw op het gebouw, registratiebelasting op de grond)
- Gebeurt de verkoop met btw, dat dan uitdrukkelijk in het compromis vermelden en de btw-hoedanigheid van de verkoper nagaan
- Voor een btw-plichtige koper nagaan of hij de herzieningsverplichtingen overneemt en wat hij met het gebouw zal doen
- Bepalen wie de herziening draagt als het gekozen stelsel later wordt betwist
Zie ook de occasionele btw-plichtige en een vennootschap als verkoper.
Veelgestelde vragen
Wat is de btw-herziening bij de verkoop van een gebouw?
Het is de terugbetaling van een deel van de afgetrokken btw op een gebouw wanneer het vóór het einde van de herzieningsperiode zonder btw wordt verkocht. De verkoper stort de delen voor de resterende jaren in één keer terug, via zijn btw-aangifte.
Hoe lang is de herzieningsperiode voor een gebouw?
In principe vijftien jaar voor een onroerend bedrijfsmiddel. Voor een gebouw dat met btw wordt verhuurd in het kader van de optie die sinds 2019 openstaat, is ze vijfentwintig jaar.
Hoe berekent men het terug te storten bedrag?
Men deelt de afgetrokken btw door het aantal jaren van de periode (15 of 25) en vermenigvuldigt met het aantal resterende jaren, het jaar van de verkoop inbegrepen. Bij 300.000 euro aftrek en negen resterende jaren op vijftien bedraagt de herziening 180.000 euro.
Kan men de herziening vermijden?
In bepaalde gevallen: verkoop met btw van een nog nieuw gebouw, overdracht van een algemeenheid of bedrijfstak, of verkoop van de aandelen van de vennootschap-eigenaar. Een voorafgaande fiscale analyse is onmisbaar, want elke oplossing heeft haar voorwaarden.
Raakt de herziening van de verkoper ook de koper?
Bij een gewone verkoop in principe niet: de herzieningsschuld is die van de verkoper. Ze weegt wel op de prijs, en de koper die een algemeenheid of bedrijfstak overneemt, neemt ook de herzieningsverplichtingen over.
Kan een onlangs gerenoveerd gebouw nog in herzieningsperiode zitten?
Ja. Belangrijke verbouwingswerken waarop btw werd afgetrokken, hebben hun eigen herzieningsperiode, die begint bij hun ingebruikneming. De verkoper moet dus naar alle belangrijke werken worden gevraagd.
Officiële bronnen
- Justel: Btw-Wetboek (wet van 3 juli 1969)
- FOD Financiën: herziening van de btw-aftrek
- Fisconetplus: Btw-Wetboek en uitvoeringsbesluiten
Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.