Stappen van de verkoop

Een fout in de prijs: wat te corrigeren is en wat bindt

Een advertentie vermeldt 39.500 euro in plaats van 395.000, een compromis vermeldt in cijfers een andere prijs dan in letters, een koper aanvaardt terwijl hij de fout kent. Afhankelijk van waar de fout staat en wat de andere partij wist, wordt ze makkelijk rechtgezet of bindt ze de verkoper. Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek, van kracht sinds 1 januari 2023, geeft de sleutels. Zo past u ze toe, met een becijferd voorbeeld.

Bijgewerkt op · 6 min leestijd

In de advertentie: nog geen verkoop

Een aanbod in de zin van het Burgerlijk Wetboek is een voorstel dat alle essentiële elementen van het contract bevat en waaruit blijkt dat de bieder gebonden wil zijn als het aanvaard wordt (artikel 5.19). Een vastgoedadvertentie voldoet daar zelden aan: ze bepaalt niet alle voorwaarden van de verkoop (aktedatum, opschortende voorwaarden, waarborg) en de verkoper behoudt de keuze van zijn medecontractant. Het is in principe een uitnodiging tot onderhandeling. Een kandidaat die de vermelde prijs "aanvaardt", sluit de verkoop dus niet door dat feit alleen.

De fout moet niettemin zo snel mogelijk op elk portaal worden rechtgezet, en de kandidaten met wie al contact is, moeten worden ingelicht. De advertentie moet eerlijk zijn: een grove fout die online blijft staan, kan een misleidende handelspraktijk zijn, en de makelaar die ze publiceerde, kan aansprakelijk worden gesteld (zie de vastgoedadvertentie). Een kandidaat die kosten maakte op basis van een duidelijk foute prijs, zal het wel moeilijk hebben om zich misleid te noemen.

In een aanvaard bod of een ondertekend compromis

Zodra het akkoord gevormd is, bestaat de verkoop tegen de afgesproken prijs. Een vergissing kan enkel in welbepaalde gevallen worden ingeroepen:

  • De duidelijke materiële vergissing: een prijs in cijfers die de prijs in letters tegenspreekt, een verschoven komma, een bedrag dat duidelijk niet strookt met de rest van het document. Dat is geen wilsgebrek, maar een kwestie van uitlegging: de rechter zoekt de gemeenschappelijke bedoeling van de partijen in plaats van zich aan de letterlijke zin van de termen te houden (artikel 5.64), leest de bedingen in hun onderling verband en houdt rekening met de manier waarop de partijen het contract uitvoerden (artikel 5.65).
  • De vergissing die de andere partij kent: de koper die weet dat de geschreven prijs niet overeenstemt met de wil van de verkoper, kan zich er niet te goeder trouw op beroepen.
  • De dwaling als wilsgebrek: ze leidt enkel tot nietigheid als een partij zich op verschoonbare wijze vergiste over een element dat haar tot contracteren bewoog, en de andere partij wist of moest weten dat dat element doorslaggevend was (artikel 5.34; zie wilsgebreken).

Omgekeerd is een dwaling die enkel de waarde van het goed of de prijs betreft, geen nietigheidsgrond, tenzij ze voortvloeit uit een dwaling over een doorslaggevende eigenschap van het goed (artikel 5.34). De verkoper die zijn goed gewoon onderschatte, kan de verkoop dus niet terugdraaien: dat is een misrekening, geen dwaling in juridische zin.

Becijferd voorbeeld: cijfers en letters die verschillen

Een compromis vermeldt "driehonderdvijftigduizend euro (305.000 €)". De koper stortte een waarborg van 35.000 €, precies 10 % van 350.000 €, en zijn kredietaanvraag bedraagt 280.000 €, of 80 % van 350.000 €. Die elementen tonen dat de partijen 350.000 € bedoelden: de prijs in letters haalt het hier, omdat de rest van het dossier hem bevestigt.

De fiscale inzet is niet te verwaarlozen. De registratierechten worden berekend op de werkelijke prijs, en op het verschil van 45.000 € bedragen ze, indicatief, 900 € tegen het Vlaamse tarief van 2 % voor de enige eigen woning, 5.625 € tegen het algemene tarief van 12,5 % in Brussel en Wallonië, en 1.350 € tegen het verlaagde Waalse tarief van 3 % voor de eigen en enige woning. De laagste prijs aangeven zou geen vergissing zijn maar prijsbewimpeling, die zwaar bestraft wordt (zie de bewimpelde prijs).

In onderling akkoord rechtzetten

Erkennen beide partijen de fout, dan is de eenvoudigste oplossing een aanhangsel bij het compromis, ondertekend door alle partijen, dat de prijs in cijfers en in letters rechtzet. Werd het compromis al geregistreerd, dan moet ook het aanhangsel geregistreerd worden, en gaat de notaris de gevolgen voor de registratierechten na.

In de authentieke akte moeten de bedragen die het voorwerp zijn van een betalingsverplichting voluit worden geschreven (artikel 12 van de wet op het notarisambt), wat het risico beperkt. Notariële akten bevatten vaak een volmacht aan de notaris en zijn medewerkers om een verbeterende akte te tekenen bij een materiële misslag, zonder te mogen afwijken van wat de partijen overeenkwamen. Anders wordt de fout rechtgezet met een verbeterende akte die de partijen tekenen (zie een fout in de akte rechtzetten).

Valkuilen

  • Profiteren van een duidelijke fout: de koper die tekent terwijl hij weet dat de prijs fout is, riskeert dat het contract wordt gecorrigeerd, en soms een schadevergoeding wegens kwade trouw.
  • Met de hand corrigeren op één exemplaar: een doorhaling of overschrijving die niet door alle partijen geparafeerd is, geeft aanleiding tot discussie; elk exemplaar moet dezelfde, door iedereen geparafeerde correctie dragen.
  • De gekoppelde bedragen vergeten: een gecorrigeerde prijs moet ook worden aangepast in de waarborg, de eventuele opsplitsing voor het meubilair, de financieringsvoorwaarde en de opdracht van de makelaar.
  • Vergissing en spijt verwarren: de verkoper die daarna een beter bod krijgt, kan geen vergissing inroepen om zich los te maken (zie wanprestatie).

In het compromis: de fout voorkomen

  • De prijs in letters en in cijfers schrijven, en beide met elkaar vergelijken (zie de prijsclausule)
  • De waarborg en het saldo op dezelfde manier schrijven, en nagaan of hun som de prijs is
  • De samenhang nagaan met de eventuele opsplitsing en het bedrag van het krediet
  • De gepubliceerde advertentie op elk portaal nalezen na de publicatie
  • Het compromis vóór de ondertekening door een tweede persoon laten nalezen (zie een compromis nalezen)
  • Het compromis snel aan de notaris bezorgen, die de tegenstrijdigheid vaak vóór de akte opmerkt

Veelgestelde vragen

Is de verkoper gebonden door een foute prijs in de advertentie?

In principe niet: de advertentie is een uitnodiging tot onderhandeling, geen vast aanbod in de zin van artikel 5.19 van het Burgerlijk Wetboek. De fout moet wel snel worden rechtgezet, en een misleidende advertentie kan de makelaar aansprakelijk maken.

Wat als de prijs in cijfers en in letters verschilt in het compromis?

De rechter zoekt de gemeenschappelijke bedoeling van de partijen op basis van het hele dossier: gestorte waarborg, kredietaanvraag, eerdere berichten. Het eenvoudigst is een verbeterend aanhangsel te tekenen, geregistreerd als het compromis dat ook was.

Kan de verkoper de verkoop vernietigen omdat hij te goedkoop verkocht?

Neen. Een dwaling die enkel de waarde of de prijs betreft, is geen nietigheidsgrond (artikel 5.34 van het Burgerlijk Wetboek), tenzij ze voortvloeit uit een dwaling over een doorslaggevende eigenschap van het goed.

Kan de koper zich beroepen op een te lage prijs waarvan hij wist dat ze fout was?

Neen. Wie de vergissing van de andere partij kent, kan zich er niet te goeder trouw op beroepen. Het contract wordt uitgelegd volgens de werkelijke wil van de partijen.

Hoe zet u een fout in de prijs recht na de authentieke akte?

Met een verbeterende akte. Akten bevatten vaak een volmacht aan de notaris om een materiële misslag recht te zetten, zonder af te wijken van wat de partijen overeenkwamen.

Verandert een fout in de prijs de registratierechten?

Ja: de rechten worden berekend op de werkelijk afgesproken prijs. Een correctie naar boven verhoogt de rechten, en bewust een lagere prijs dan de werkelijke aangeven is bestrafte prijsbewimpeling.

Officiële bronnen

Deze gids is algemene informatie voor vastgoedprofessionals. Hij vervangt het advies van een notaris of advocaat niet, en de regelgeving kan sinds de laatste bijwerking gewijzigd zijn.

Lees ook